Ακουστικά
Μπορούν να επηρεάσουν την ακοή μας;

Στο σπίτι, στο γραφείο, στον δρόμο, στο μετρό ή στο λεωφορείο, όλο και περισσότεροι από εμάς φοράμε ακουστικά για να συγκεντρωθούμε, να απομονωθούμε από τους εξωτερικούς θορύβους ή απλά να ακούσουμε μουσική. Μήπως, όμως, τα ντεσιμπέλ των ακουστικών μεγάλης έντασης, όπως οι “ψείρες” ή τα headsets, συνιστούν απειλή για την ακοή μας;

του Βισάπ Αγαμπατιάν

Η χέβι μπάντα των Slipknot στη διαπασών. Κι όμως, οι κραδασμοί της οργισμένης μουσικής τους δεν διαφέρουν από το να ακούει κανείς στην ίδια ένταση όπερα, τσιφτετέλια, ακόμα και το «Φεγγαράκι μου λαμπρό», παρότι είναι ένα μελωδικό παιδικό τραγουδάκι. Διότι, αν συνηθίζουμε να ακούμε μουσική –και ευρύτερα ήχους– πολύ δυνατά, είναι πιθανόν να καταλήξουμε… Μπετόβεν, χωρίς όμως το ταλέντο του.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εφιστά την προσοχή μας γιατί, όπως προκύπτει από μελέτες, η συνεχής χρήση των ακουστικών μεγάλης έντασης μπορεί να προκαλέσει σοβαρά ή και μη αναστρέψιμα προβλήματα ακοής.
Για το πότε κινδυνεύει η ακοή μας, αλλά και για τη σωστή χρήση των ακουστικών, μιλήσαμε με τη χειρουργό ωτορινολαρυγγολόγο κεφαλής και τραχήλου, Δρ. Ανατολή Παταρίδου.

_Βλάπτουν οι “ψείρες” ή τα headsets την ακοή;
Πολλές μελέτες έχουν αναφερθεί στις βλάβες που μπορεί να προκαλέσει η κατάχρηση των νέων τεχνολογιών ακρόασης με χρήση ακουστικών (π.χ. Beats, Mp3, IPod). Εκτιμάται πως ένας στους τέσσερις εφήβους και νέους διατρέχει κίνδυνο πρόωρης απώλειας της ακοής του, εξαιτίας της συνεχούς χρήσης των φορητών ψηφιακών συσκευών σε υψηλή ένταση. Πιο ασφαλή θεωρούνται τα μεγαλύτερα ακουστικά (headsets) που δεν εισέρχονται στην κοιλότητα του αυτιού, αλλά το σκεπάζουν εξωτερικά.

_Μπορούμε να έχουμε απώλεια ακοής ακούγοντας μουσική από ακουστικά;
Αυτό εξαρτάται από παράγοντες όπως: η διάρκεια της ακρόασης, η ένταση του ήχου (στάθμη και συχνότητα), αλλά και οι εξωτερικοί θόρυβοι που συχνά μας οδηγούν να ανεβάσουμε την ένταση.
Να μην ξεχνάμε πως η απώλεια της ακοής μπορεί να συμβαίνει σταδιακά, ειδικά όταν η βλάβη προκαλείται από συνεχή έκθεση σε ήχους. Σοβαρές ενδείξεις είναι, για παράδειγμα, οι εμβοές στα αυτιά ή η δυσκολία να παρακολουθήσουμε μία συζήτηση, ειδικά σε θορυβώδη περιβάλλοντα.

_Οι επιπτώσεις αυτές είναι αναστρέψιμες ή όχι;
Ο κίνδυνος εξαρτάται από την ένταση του θορύβου, τη διάρκεια έκθεσης σε αυτόν, τα ενδιάμεσα διαλείμματα (χρόνος ανάπαυσης), καθώς και την εξατομικευμένη ευαισθησία στον θόρυβο. Σε κάθε περίπτωση, η συνεχής έκθεση σε δυνατό θόρυβο αρκεί για να προκαλέσει σταδιακά μόνιμη βλάβη στην ακοή.

_Ποιοι τύποι ακουστικών ακρόασης ενδείκνυνται για να ακούμε μουσική;
Είναι μια επιλογή που σχετίζεται με τις προτιμήσεις μας. Υπάρχουν τρεις τύποι ακουστικών ακρόασης:

  • Τα ανοιχτά ακουστικά κεφαλής έχουν διάτρητα cups, οπότε ένα μέρος του ήχου διαχέεται από τα ακουστικά στον χώρο. Θεωρητικά, αυτό κρατά την ένταση σε πιο χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, οι χρήστες συχνά την ανεβάζουν όταν βρίσκονται σε πολύ θορυβώδη περιβάλλοντα, μειώνοντας το πλεονέκτημα αυτών των ακουστικών.
  • Τα κλειστά ακουστικά κεφαλής προσφέρουν καλή απομόνωση του εξωτερικού ήχου. Έτσι, μπορούμε να ελέγξουμε καλύτερα το επίπεδο της έντασης. Όμως, επειδή σφραγίζουν γύρω από το αυτί, όλη η ηχητική πίεση που παράγεται καταλήγει στο τύμπανο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ακοή μας.
  • Τα ακουστικά “ψείρες” ή earbuds απομονώνουν αποτελεσματικά τους εξωτερικούς θορύβους. Συνιστούν μία ασφαλή επιλογή, αρκεί να διατηρούμε την ένταση σε λογικά επίπεδα. Εάν χρησιμοποιηθούν λάθος ή σε υπερβολική ένταση, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στην ακοή μας.

_Εάν έχουμε ήδη βλάβη στην ακοή, ποια ακουστικά για μουσική να προτιμήσουμε;
Αν υφίσταται απώλεια ακοής, λογικά θα φοράμε κάποιο ακουστικό βαρηκοΐας. Πολλά από αυτά μπορούν να συνδεθούν σε συσκευές μουσικής, στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση, και να μεταφέρουν τον ήχο κατευθείαν στα αυτιά μας. Σε αυτή την περίπτωση, η ακρόαση προσαρμόζεται πάντα ανάλογα με την απώλεια ακοής, έτσι ώστε ο χρήστης να απολαμβάνει την καλύτερη δυνατή ακουστική εμπειρία. Πάντα, όμως, η ένταση να είναι σε ασφαλές επίπεδο. Κάποια ακουστικά κεφαλής μπορούν, επίσης, να ρυθμιστούν μέσω κάποιας εφαρμογής (app), ώστε να μη χρειάζεται να ανεβάσουμε όλους τους ήχους για να ακούσουμε εκείνους που χάνουμε και να μπορούμε να εστιάσουμε στις συχνότητες που θέλουμε.
Εάν δεν φοράμε ακόμη κάποιο ακουστικό βαρηκοΐας, θα ήταν χρήσιμο να ελέγξουμε πρώτα την ακοή μας, πραγματοποιώντας ένα ακουόγραμμα, πριν προβούμε σε οποιαδήποτε αγορά ακουστικών κεφαλής.

_Για τις βλάβες στην ακοή ενοχοποιούνται και άλλοι παράγοντες;
Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ηχορύπανση σε οποιαδήποτε μορφή της (θόρυβος από αυτοκίνητα, οικοδομικές εργασίες, νυχτερινά κέντρα κ.λπ.) μπορεί να βλάψει σοβαρά όχι μόνο την ακοή, αλλά γενικότερα την υγεία μας, προκαλώντας αύξηση της χοληστερίνης, υπέρταση, διαταραχές ύπνου, πονοκεφάλους και έλλειψη ευεξίας. Ειδικά, δε, στα παιδιά, που είναι πολύ πιο ευαίσθητα, οι θόρυβοι βλάπτουν την υγεία τους όσο και το παθητικό κάπνισμα.

_Πώς θα διατηρήσουμε άρτια την ακοή μας;
Χαμηλώνουμε τα ντεσιμπέλ (ένταση). Αυτό σημαίνει ότι, όταν απολαμβάνουμε με ακουστικά τη μουσική μας, θα πρέπει ταυτόχρονα να ακούμε και τους ήχους του περιβάλλοντος.
Ένας χρήσιμος κανόνας είναι: 60 και 60. Δηλαδή ακούμε μουσική στο 60% της μέγιστης έντασης, αλλά όχι περισσότερο από 60 λεπτά την ημέρα. Και αν η συσκευή μας έχει ένδειξη smart volume, τότε να την προτιμάμε.


Τραγουδάμε για καλύτερη ακοή
Καναδική έρευνα του Πανεπιστημίου Ryerson, στην οποία πήραν μέρος άτομα με ήπια βαρηκοΐα και χωρίς μουσικό υπόβαθρο, έδειξε ότι το να συμμετέχει κανείς σε μια χορωδία, εκτός τού ότι προσφέρει ευχαρίστηση, βελτιώνει και την ακουστική ικανότητα! Όσοι παρακολούθησαν ένα πρόγραμμα διάρκειας 10 εβδομάδων σε χορωδία, που περιελάμβανε πρόβες και επιπρόσθετη εκπαίδευση διαδικτυακά, εμφάνισαν σημαντική πρόοδο στην κατανόηση ομιλίας και στην ικανότητα διαχωρισμού διαφορετικών ήχων, προσήλωσης και νευρικών διεργασιών.
Το να τραγουδάει λοιπόν κάποιος –γιατί όχι και στο μπάνιο του– ίσως είναι ένας εύκολος, όσο και ευχάριστος, τρόπος να βελτιώσει τη διάθεση, τις νοητικές λειτουργίες και, φυσικά, την ακουστική του ικανότητα. Ευτυχώς που όλα αυτά δεν εξαρτώνται από το… πόσο καλλίφωνοι είμαστε!



Abbvie
GSK