Μετά τον COVID-19
Η συμβολή της Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση των ασθενών

Η φυσικοθεραπεία αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη για τα άτομα που έχουν νοσήσει από Covid-19, καθώς μπορεί να τους βοηθήσει τόσο στη μυϊκή αποκατάσταση μετά τη μακρά περίοδο ακινησίας, όσο και στη ρύθμιση της αναπνοής τους, μετά την καταπόνηση του αναπνευστικού τους συστήματος.

του Μιχάλη Σαμαρά, φυσικοθεραπευτή – www.physionow.gr 

Ο κορονοϊός μπήκε στη ζωή μας και την άλλαξε ριζικά – είτε ασθενήσαμε, είτε όχι. Μετά τη δύσκολη περίοδο του lockdown, τον τελευταίο καιρό αρχίσαμε να ακούμε καλά νέα τόσο στη χώρα μας, όσο και διεθνώς. Όλο και περισσότεροι ασθενείς παίρνουν εξιτήριο από τα νοσοκομεία και τις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, πηγαίνοντας πλέον στο σπίτι τους, μέχρι να αναρρώσουν εντελώς μετά την… επέλαση του Covid-19 στον οργανισμό τους.

• Πόσο, όμως, διαρκεί η ανάρρωση από τον Covid-19;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο κορονοϊός προκαλεί στους περισσότερους ασθενείς λοίμωξη του αναπνευστικού, η οποία μπορεί να επιμείνει επί αρκετές εβδομάδες, έως ότου υποχωρήσει πλήρως. Σύμφωνα με τον Δρ. Bala Hota, καθηγητή μολυσματικών ασθενειών και επικεφαλής ιατρικό διευθυντή του Rush University Medical Centre στο Σικάγο, πολλοί ασθενείς εξακολουθούν και μετά την έξοδό τους από το νοσοκομείο να έχουν ήπιο βήχα και να αισθάνονται κόπωση, για αρκετό καιρό. Παρόλο που μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν αναρρώσει οριστικά, αφού δεν είναι πλέον μεταδοτικοί, στην πραγματικότητα οι ίδιοι μπορεί να χρειαστούν πολύ χρόνο μέχρι να επανέλθουν πλήρως στο φυσιολογικό. Να νιώθουν, δηλαδή, όπως πρώτα.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Dr Mike Ryan, σημειώνει ότι η ανάρρωση από μια μέτρια νόσο μπορεί να διαρκέσει μέχρι και έξι εβδομάδες. Οι δε ασθενείς που έχουν περάσει τη νόσο σε πιο βαριά μορφή, μπορεί να χρειαστούν μήνες μέχρι την πλήρη ανάρρωση.
Ως προς τους ασθενείς που είχαν διασωληνωθεί, η διαδικασία ανάρρωσης είναι πολύ διαφορετική, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι τα συμπτώματα παραμένουν στον οργανισμό τους για πολλές εβδομάδες.

Αναπνευστική φυσικοθεραπεία
Οι περισσότεροι γνωρίζουν τη φυσικοθεραπεία ως μέσο παρέμβασης και αποκατάστασης μυοσκελετικών κυρίως προβλημάτων. Στην πραγματικότητα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να παρέμβει εξίσου αποτελεσματικά και σε εσωτερικά όργανα, όπως οι πνεύμονες.
Η αλήθεια είναι πως η αναπνευστική φυσικοθεραπεία αποτελεί έναν εξειδικευμένο κλάδο και καλό είναι να εφαρμόζεται μόνο από εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές. Σκοπός της είναι να επιτευχθεί η αρμονική συνεργασία των αναπνευστικών μυών, ο καλός αερισμός των πνευμόνων και η άριστη, κατά το δυνατόν, παροχέτευση των βρογχικών εκκρίσεων. Μέχρι σήμερα, η αναπνευστική φυσικοθεραπεία χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία, προκειμένου να βοηθήσει τους ασθενείς να αναρρώσουν πλήρως από χειρουργεία στον θώρακα, διαταραχές του νευρικού ελέγχου της αναπνοής κ.λπ.

Αποκατάσταση μετά από νόσηση με Covid-19
Ο φυσικοθεραπευτής που καλείται να βοηθήσει έναν ασθενή να αναρρώσει από τα συμπτώματα του κορονοϊού, πρέπει να ενημερώνεται λεπτομερώς από τον θεράποντα ιατρό για την πάθηση και τις προφυλάξεις που έχουν σχέση με το πρόβλημα του ασθενούς. Κατόπιν, βλέποντας ο ίδιος τον ασθενή, κάνει τη δική του αξιολόγηση σχετικά με τη γενικότερη κατάστασή του, αλλά και ειδικότερα τον τρόπο με τον οποίο εκείνος αναπνέει, τον βαθμό δύσπνοιας που παρουσιάζει, τον πιθανό βήχα, τις εκκρίσεις κ.λπ. Επιπλέον, καλείται να αξιολογήσει και να βοηθήσει σε περίπτωση που χρειάζεται βελτίωση της ψυχικής διάθεσης του ασθενούς. Στη συνέχεια, εκπονεί και εφαρμόζει ένα πρόγραμμα αναπνευστικής φυσικοθεραπείας, προσαρμοσμένο στον συγκεκριμένο ασθενή.
Συγκεκριμένα, η αναπνευστική φυσικοθεραπεία εστιάζει στην παροχέτευση, δηλαδή στον καθαρισμό των βρόγχων από τις εκκρίσεις, και στην αναπνευστική γυμναστική. Ο ασθενής εκπαιδεύεται στον συγχρονισμό των αναπνευστικών κινήσεων, ενώ παράλληλα γίνεται εκγύμναση των αναπνευστικών μυών, τους οποίους μαθαίνει να ασκεί και μόνος του.

Μυϊκή αποκατάσταση των ασθενών που αναρρώνουν από Covid-19
Οι ασθενείς που αναρρώνουν από τον Covid-19 παρουσιάζουν ένα ευρύ φάσμα επιπλοκών, όπως περιορισμένη λειτουργική και φυσική ικανότητα, μυϊκή ατροφία και αδυναμία, γι’ αυτό και κρίνεται ουσιαστική η αποκατάστασή τους. Η παραμονή των ασθενών λίγες μέρες στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των επιπτώσεων στο μυοσκελετικό σύστημα.
Ωστόσο, όλοι οι πρώην ασθενείς χρειάζονται ένα εξατομικευμένο και εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης ακόμη και μετά την έξοδό τους από το νοσοκομείο, καθώς υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στην κινητικότητα και στη λειτουργικότητά τους. Επιπρόσθετα, υπάρχουν επιπλοκές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, που καθιστούν αρκετά δυσχερή την εφαρμογή της άσκησης.
Για να βελτιωθεί η δύναμη, η αντοχή και η φυσική κατάσταση, έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορες μορφές άσκησης, όπως ο ηλεκτρομυϊκός ερεθισμός των κάτω άκρων, το κυκλοεργόμετρο, καθώς και πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι.
Η πλήρης αποκατάσταση του ασθενούς αποτελεί μια δυναμική διαδικασία, η οποία συνεχίζεται μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, στο σπίτι του, και ολοκληρώνεται με την επίτευξη της λειτουργικής ανεξαρτησίας του και την επάνοδο στην καθημερινότητά του.