Ναυτία των ταξιδιωτών
Όλα γύρω μου γυρίζουν…

Αποτελεί αιτία κακοδιαθεσίας για πολλές ώρες ή και ημέρες, ακόμα και μετά το τέλος του ταξιδιού. Για όσους, όμως, ταλαιπωρούνται από τη ναυτία των ταξιδιωτών, υπάρχουν λύσεις.

του Ραζμίκ Αγαμπατιάν

Λένε ότι το ταξίδι αξίζει περισσότερο από τον προορισμό, αλλά αυτό δεν ισχύει αν υποφέρουμε από ναυτία στο αυτοκίνητο, το πλοίο, το τρένο ή το αεροπλάνο. Η ναυτία των ταξιδιωτών (κινήτωση) αποτελεί ένα από τα πιο δυσάρεστα και ενοχλητικά συμπτώματα που ταλαιπωρούν αρκετούς ανθρώπους. Μπορεί να εμφανιστεί από την παιδική ηλικία, αλλά και σε οποιαδήποτε στιγμή της ενήλικης ζωής μας.
Για να μάθουμε περισσότερα για τις αιτίες που το προκαλούν, καθώς και για το τι μπορούμε να κάνουμε προληπτικά, απευθυνθήκαμε στην κα Ανατολή Παταρίδου, Χειρουργό Ωτορινολαρυγγολόγο Κεφαλής και Τραχήλου, Παιδο-ΩΡΛ.

Τι είναι η ναυτία των ταξιδιωτών;
Εκδηλώνεται σε όσους ταξιδεύουν με αυτοκίνητο, αεροπλάνο, πλοίο ή τρένο. Ωστόσο, στα ταξίδια με πλωτά μέσα η ναυτία είναι ακόμη πιο συχνή. Κάποιοι από εμάς παρουσιάζουμε έντονα το πρόβλημα κατά την παιδική μας ηλικία, αλλά στη συνέχεια αυτό βελτιώνεται, όσο μεγαλώνουμε.

Με ποιες ενοχλήσεις εκδηλώνεται;
Μπορεί να εμφανιστεί απότομα αίσθημα κόπωσης, χασμουρητό, πονοκέφαλος, κρύος ιδρώτας, ζάλη, αίσθημα ότι ανακατεύεται το στομάχι μας (ναυτία) και έμετος. Ορισμένοι μπορεί να συνεχίζουν να έχουν συμπτώματα ακόμη και για λίγες μέρες μετά το τέλος της χρήσης του μεταφορικού μέσου.
Είναι ενδεικτικό πως η ναυτία –με ή χωρίς εμετούς– είναι ένα τόσο δυσάρεστο συναίσθημα, που για κάποιους ανθρώπους και μόνο η αναγγελία του ταξιδιού αρκεί, για να αρχίσουν να εκδηλώνουν συμπτώματα, ώρες πριν επιβιβαστούν στο αυτοκίνητο, το πλοίο, το τρένο ή το αεροπλάνο. 

Ποιοι παράγοντες ευθύνονται για τη ναυτία των ταξιδιωτών;
Ενοχοποιούνται τα αντικρουόμενα μηνύματα που λαμβάνει ο εγκέφαλος από τα αισθητήρια όργανα, τα οποία συμμετέχουν στη ρύθμιση της ισορροπίας και στην αντίληψη της θέσης και της κίνησής μας στον χώρο.
Όταν, λοιπόν, κινούμαστε με κάποιο μέσο, οι οπτικές πληροφορίες προς το κεντρικό νευρικό σύστημα δηλώνουν ακινησία (ειδικά αν προσπαθούμε ταυτόχρονα να διαβάσουμε κάτι), ενώ τα ερεθίσματα από το αιθουσαίο σύστημα (τον περίφημο “λαβύρινθο”) στο αυτί μας δηλώνουν κίνηση. Ως αποτέλεσμα, ο εγκέφαλος “μπερδεύεται” για το πού βρίσκεται και πώς κινείται το σώμα μας, γεγονός που μπορεί να μας προκαλέσει ναυτία.

Είναι το ίδιο έντονη σε όλους;
Η ευαισθησία ποικίλλει, ανάλογα με τον άνθρωπο. Κάποιοι εκδηλώνουν το πρόβλημα σε μικρό σχετικό διάστημα από την είσοδό τους στο μέσο που ταξιδεύουν, ακόμα και υπό συνθήκες σχετικά άριστες (δρόμοι ίσιοι χωρίς στροφές, θάλασσα ήρεμη κ.λπ.), ενώ στα λιγότερο ευαίσθητα άτομα απαιτείται αρκετή ώρα και όντως κακές συνθήκες ταξιδιού προκειμένου να εκδηλώσουν το πρόβλημα.

Πώς να αποφύγουμε τη ναυτία των ταξιδιωτών;
Να μην ταξιδεύουμε ποτέ με άδειο στομάχι και να φροντίζουμε το γεύμα που θα καταναλώσουμε να είναι όσο το δυνατόν πιο ελαφρύ. Αποφεύγουμε τα λιπαρά, πικάντικα ή με έντονες οσμές φαγητά, πριν ή κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, και το αλκοόλ πριν από το ταξίδι. Εάν είμαστε ευαίσθητοι στη ναυτία, να μη διαβάζουμε όταν ταξιδεύουμε και να καθόμαστε με τέτοιο τρόπο, ώστε να έχουμε την ίδια κατεύθυνση με την κίνηση του ταξιδιωτικού μέσου. Εάν αντιληφθούμε ότι, κατά το ταξίδι μας, υπάρχει και άλλο άτομο που εμφανίζει ναυτία, είναι πολύ βοηθητικό να αποφύγουμε να το κοιτάζουμε.

Τι μέτρα να πάρουμε όταν ταξιδεύουμε με αυτοκίνητο ή με πούλμαν;
Στο λεωφορείο ή το πούλμαν να καθόμαστε σε θέσεις μεταξύ των μπροστινών και πίσω τροχών. Στο ταξίδι με το αυτοκίνητο, είναι πολύ βοηθητικό να είναι τα παράθυρα ανοιχτά, για να υπάρχει φρέσκος και δροσερός αέρας. Αν θέλουμε να συμβουλευτούμε κάποιο χάρτη, καλύτερα να σταματήσουμε για να τον κοιτάξουμε.
Τα επιρρεπή στη ναυτία άτομα είναι καλύτερα να κάθονται στα μπροστινά καθίσματα και να κοιτάζουν μακριά στον ορίζοντα. Επιπλέον, να κάνουμε συχνές στάσεις και να παίρνουμε βαθιές ανάσες.

Κάνουμε κάτι διαφορετικό αν ταξιδεύουμε με αεροπλάνο ή τρένο;
Στο ταξίδι με το τρένο, απλά φροντίζουμε να καθόμαστε σε θέσεις που “κοιτάνε” προς την κατεύθυνση που κινείται το τρένο. Στο αεροπλάνο προτιμάμε τις θέσεις στο παράθυρο, κοντά στα φτερά του αεροπλάνου, διότι αποτελεί το πιο σταθερό σημείο με τις λιγότερες κινήσεις. Ανοίγουμε τον εξαερισμό πάνω από το κάθισμα για να μας έρχεται φρέσκος αέρας, και διαλέγουμε να φάμε κάτι ελαφρύ. Καλό είναι να κοιτάζουμε προς τον ορίζοντα, τα σύννεφα και τον ουρανό. Το να κλείσουμε τα μάτια μας είναι επίσης βοηθητικό.

Υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε τη ναυτία στο πλοίο;
Εάν έχουμε πρόβλημα ναυτίας, να καθόμαστε στο κατάστρωμα του καραβιού και όχι στα χαμηλότερα επίπεδα, και να καθηλώνουμε το βλέμμα μας μακριά στον ορίζοντα. Να αποφεύγουμε τους κλειστούς χώρους και τις έντονες οσμές (π.χ. από το εστιατόριο).

Πώς να προστατεύσουμε τα παιδιά από τη ναυτία όταν ταξιδεύουμε;
Εφαρμόζουμε τις ίδιες τακτικές με τους ενήλικες. Επιπρόσθετα, στο αυτοκίνητο, να κάθονται αρκετά ψηλά, ώστε να μπορούν να βλέπουν έξω στον ορίζοντα.
Απαραίτητες οι τακτικές στάσεις, όταν το ταξίδι διαρκεί πολλές ώρες. Εάν δείχνουν να ιδρώνουν, είναι ανήσυχα ή χασμουριούνται έντονα, σταματάμε για όσο χρειαστεί, προτού χειροτερέψει η τάση τους προς ναυτία.
Ορισμένα παιδιά είναι καλύτερα να καταναλώσουν κάτι ελαφρύ πριν αρχίσει το ταξίδι. Σε άλλα ενδείκνυται να μην καταναλώσουν απολύτως τίποτα.

Να χρησιμοποιούμε σκευάσματα ενάντια στη ναυτία;
Υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα που, σε ένα σημαντικό ποσοστό, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα. Λαμβάνονται πριν από το ταξίδι και, αν αυτό διαρκεί αρκετές ώρες, η δόση πρέπει να επαναλαμβάνεται 2 με 3 φορές την ημέρα. Πάντοτε, όμως, με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού μας.