Ο νέος κορονοϊός σε… bullets

• Επιδημιολογικά δεδομένα
15 Φεβρουαρίου 2020 (παρατηρητήριο του Νοσοκομείου Johns Hopkins CSSE)
67.097 επιβεβαιωμένα κρούσματαμ σε 29 χώρες:
Κίνα 66.497
Σιγκαπούρη 72
Χονγκ Κονγκ 56
Ταϋλάνδη 33
Ιαπωνία 29
Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής 15
Αυστραλία 15
Ευρώπη 46 (κυρίως σε Γερμανία, Γαλλία, Αγγλία)
Αίγυπτος 1

1.527 θάνατοι [2% θνητότητα]
Κίνα 1.523
Χονγκ Κονγκ 1
Ιαπωνία 1
Φιλιππίνες 1
Γαλλία 1 (80χρονος Κινέζος τουρίστας)

• Κλινική εικόνα
– Όλες οι ηλικιακές ομάδες, διάμεση ηλικία 56 έτη
– Οριακά συχνότερο σε άνδρες
– Μεταδοτικότητα ακόμα και από ασυμπτωματικούς φορείς πριν την εκδήλωση συμπτωμάτων και για 7-14 ημέρες
– Άτυπη πνευμονία
– Πυρετός, καταβολή, ξηρός βήχας, δύσπνοια
– Επιπλοκές: Σύνδρομο οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας (ARDS), σηπτική καταπληξία, αρρυθμίες
– 26% ανάγκη για νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας (δεδομένα από Wuhan) – μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν ασθενείς με συμπαραμαρτούντα νοσήματα (καρδιαγγειακά, καρκίνο, ανοσοανεπάρκεια)
– Υψηλό ποσοστό ενδονοσοκομειακής μετάδοσης μεταξύ ιατρονοσηλευτικού προσωπικού και νοσηλευόμενων ασθενών, έως 30% (μεγάλη η σημασία της εκπαίδευσης, διαθεσιμότητας προστατευτικών μέτρων και φροντίδας των νοσούντων)

• Θεραπεία
– Υποστηρικτική αγωγή
– Ευρέος φάσματος αντι-ιικοί παράγοντες (ρεμδεσιβίρη, λοπιναβίρη/ριτοναβίρη, ιντερφερόνη-β)
– Εμβόλιο (πλατφόρμες παρασκευής αντίστοιχων εμβολίων για το SARS-MERS, νεότερες τεχνολογίες βασιζόμενες στο αγγελιαφόρο mRNA)

• Πρόληψη
Απλά μέτρα υγιεινής:
– τακτικό πλύσιμο των χεριών
– κάλυψη του στόματος στον βήχα ή το πτέρνισμα
– τακτική απολύμανση των χώρων στους οποίους συναθροίζονται άτομα
– εθελοντική απομόνωση ατόμων που έχουν συμπτώματα ιογενούς λοίμωξης

• Ελλάδα
– Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) εκδίδει ανά τακτά χρονικά διαστήματα επικαιροποιημένες οδηγίες για τους υγειονομικούς φορείς σχετικά με τη διαχείριση περιστατικού με πιθανή λοίμωξη από τον νέο κοροναϊό.
– Ύποπτο κρούσμα: Ασθενής με οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού και ιστορικό ταξιδιού στην Κίνα ή επαφή με ασθενή τις προηγούμενες 14 ημέρες.
– Δεν έχει επιβεβαιωθεί κανένα θετικό κρούσμα στη χώρα μας (έως 15.02.2020)

• Έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Υγείας της Ε.Ε. – τι αποφασίστηκε
– Αυξημένη ετοιμότητα για έγκαιρη αναγνώριση και διακοπή της αλυσίδας μετάδοσης.
– Μηχανισμός αλληλεγγύης και υποστήριξης των χωρών της Ε.Ε., αλλά και τρίτων χωρών στις οποίες θα παραστεί ανάγκη.
– Εισήγηση Ελλάδας: ψηφιακή πλατφόρμα on time (ποια περιστατικά είναι επικίνδυνα, ποια έρχονται, ποια ελέγχονται, ποια είναι θετικά, ποια αρνητικά, ποια η επιδημιολογική αλληλουχία, πώς αντιδρούν στη φαρμακευτική αγωγή, ποια οδηγούνται σε ίαση).

• Οργάνωση υγειονομικών δομών
– Ταχεία αναγνώριση των κρουσμάτων.
– Δημιουργία ειδικών χώρων υποδοχής, απομόνωσης και θεραπείας.
– Μέριμνα για εξυπηρέτηση μεγάλου αριθμού περιστατικών – δημιουργία κέντρων αναφοράς.
– Ενημέρωση και εκπαίδευση πολιτών, ώστε να απευθύνονται στην κατάλληλη δομή, ανάλογα με τα συμπτώματά τους, με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα. Παραπομπή μόνο των επιπλεγμένων περιστατικών στα τριτοβάθμια νοσοκομεία.
Διασφάλιση της υγείας του προσωπικού των υγειονομικών δομών:
– ξεκάθαρο σχέδιο για τα μέσα προστασίας (μάσκες με φίλτρα προστασίας, γάντια, ειδικά γυαλιά ώστε να αποφεύγεται η επαφή με τα βιολογικά υγρά των ασθενών)
– επάρκεια και συνεχής ανεφοδιασμός με μέσα προστασίας
– εκπαίδευση προσωπικού για την εφαρμογή και την αφαίρεση των προστατευτικών μέσων

• Μέτρα καραντίνας
– Πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και οι ΗΠΑ, έχουν απαγορεύσει την είσοδο στα εδάφη τους Κινέζων πολιτών, αλλά και ατόμων που έχουν επισκεφθεί την Κίνα τις τελευταίες 14 ημέρες.
– Στο παρελθόν, τέτοια μέτρα ελάχιστα βοήθησαν στην καθυστέρηση της επέκτασης μετάδοσης ιογενών λοιμώξεων.
– Ο προληπτικός έλεγχος στις πύλες εισόδου ταξιδιωτών κάθε χώρας και η ιχνηλασιμότητα των επαφών που είχε κάθε ασθενής μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματικά.
– Ατομικές ελευθερίες – Η επιβολή υποχρεωτικών μέτρων δημόσιας υγείας θα πρέπει να αξιολογείται και να δικαιολογείται βάσει ενός νομικού και δεοντολογικού πλαισίου (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ):
1. Τα άτομα πρέπει να ενέχουν σημαντικό κίνδυνο εξάπλωσης μιας επικίνδυνης, μολυσματικής νόσου.
2. Οι παρεμβάσεις πρέπει να βελτιώνουν τους κινδύνους.
3. Απαιτούνται τα λιγότερο περιοριστικά μέσα που είναι απαραίτητα για την επίτευξη των στόχων δημόσιας υγείας.
4. Η χρήση του εξαναγκασμού πρέπει να είναι ανάλογη προς τον κίνδυνο.
5. Οι αξιολογήσεις πρέπει να βασίζονται στα καλύτερα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.

Σε αναδυόμενες κρίσεις, όταν η επιστήμη είναι αβέβαιη, η υιοθέτηση της «αρχής της προφύλαξης» είναι λογική για τη διασφάλιση της δημόσιας ασφάλειας. Ωστόσο, οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την Υγεία δεν δικαιολογούν αδιάκριτα, υπέρμετρα ή υπερβολικά εξαναγκαστικά μέτρα, χωρίς τη δέουσα επιστημονική τεκμηρίωση.

Θάνος Δημόπουλος
Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Πρύτανης ΕΚΠΑ