Χρήση μάσκας – Αλήθειες και Ψέματα: Η αποδόμηση των fake news

«Υπερβολικά πορώδεις για να συγκρατήσουν τον ιό» ή, αντίθετα, «Ύποπτες ότι πιθανόν να προκαλέσουν ασφυξία σ’ αυτόν που τις φοράει»: Οι θεωρίες αυτές χρησιμεύουν συχνά ως επιχειρήματα στις διαδηλώσεις εναντίον της μάσκας, οι οποίες στρέφονται εναντίον των μέτρων κατά της πανδημίας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Την ίδια ώρα, όμως, οι σχετικές ψευδείς πληροφορίες αποδομούνται από πολυάριθμους επιστήμονες σ’ ολόκληρο τον κόσμο:

• Έλλειψη οξυγόνου και υπερβολικό CO2: ΛΑΘΟΣ

Η λανθασμένη ιδέα ότι υπάρχει κίνδυνος «υποξίας» (δηλαδή έλλειψη οξυγόνου σε επικίνδυνο βαθμό) λόγω χρήσης μάσκας, είναι μία από τις πιο διαδεδομένες. Ορισμένοι έχουν αναρτήσει, μάλιστα, δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου ισχυρίζονται ότι οι μάσκες μπορούν ακόμη και να σκοτώσουν. Ωστόσο, όπως εξήγησαν πολυάριθμοι γιατροί στο Γαλλικό Πρακτορείο, η μάσκα δεν προκαλεί ανεπάρκεια οξυγόνου.

«Η μάσκα δεν είναι κλειστό κύκλωμα, αφήνει το οξυγόνο να περνάει», υπογραμμίζει ένας εξ αυτών, ο καθηγητής Ιβ Κοπιετέ, γιατρός επιδημιολόγος και καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (ULB). Αντιθέτως, μπορεί να υπάρξει «μια αίσθηση δυσφορίας που προκαλεί μια εντύπωση ασφυξίας, κάτι που όμως είναι καθαρά ψυχολογικό. Στην περίπτωση ενός υγιούς ανθρώπου, η μάσκα δεν τον εμποδίζει στο παραμικρό να κάνει κανονικά τις καθημερινές του δραστηριότητες», προσθέτει.

Η εξίσου εσφαλμένη ιδέα ότι με τη μάσκα διατρέχουμε κίνδυνο επειδή αναπνέουμε το CO2 που οι ίδιοι εκπνέουμε, είναι επίσης πολύ δημοφιλής. Ωστόσο, όπως μπορεί να διαπιστώσει πολύ εύκολα όποιος τη φοράει, η μάσκα δεν κλείνει ερμητικά και αφήνει να κυκλοφορεί ο αέρας.

«Η μάσκα δεν είναι ένα κλειστό κύκλωμα. Σχεδόν όλος ο αέρας που εκπνέεται διαφεύγει από τη μάσκα. Συνεπώς, δεν αναπνέετε το δικό σας CO2», εξηγεί ο Σέιν Σαμπέρα, διευθυντής του Προγράμματος για τα Πνευμονικά Νοσήματα του δημόσιου νοσοκομείου του Τορόντο στον Καναδά.

• «Φωλιές» για βακτήρια, μύκητες, μούχλα: ΛΑΘΟΣ

«Οι σοβαρές μυκητιασικές λοιμώξεις είναι σπάνιες», εξηγεί η Φρανσουάζ Ντρομέ, υπεύθυνη της μονάδας Μοριακής Μυκητολογίας και του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Διεισδυτικών Μυκητιάσεων του Ινστιτούτου Παστέρ, διαβεβαιώνοντας ότι «στις συνιστώμενες συνθήκες χρήσης, δεν υπάρχει κανένας τρόπος να αναπτυχθούν μύκητες στο εσωτερικό μιας μάσκας».

«Για να μουχλιάσει μια μάσκα, θα πρέπει να την αφήσεις, για παράδειγμα, υγρή μέσα σε ένα δωμάτιο γεμάτο μούχλα ή μέσα σε κοπρόχωμα για εβδομάδες», προσθέτει, υπενθυμίζοντας πως πρέπει να αλλάζουμε μια μάσκα κάθε 4 ώρες.

Καθώς «οι άνθρωποι έχουν φυσιολογικά βακτήρια στο στόμα τους και στις ρινικές κοιλότητες… όταν μιλάμε, αποβάλλουμε σταγονίδια σάλιου. Μπορεί να υπάρχουν εκεί μύκητες ή βακτήρια που παραμένουν στη μάσκα», εξηγεί επίσης ο Ντάνιελ Πάουα, καθηγητής Δημόσιας Υγείας στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικό (UNAM). Και συμπληρώνει: «Οι περισσότεροι από τους παράγοντες αυτούς δεν προκαλούν ασθένεια, καθώς πρόκειται για βακτήρια τα οποία έχουμε μέσα στο στόμα μας».

• Αφήνουν τον ιό να περάσει: ΛΑΘΟΣ

Η θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι μάσκες αφήνουν τον ιό να περάσει, είναι κι αυτή πολύ δημοφιλής, υποστηρίζοντας ότι τα κενά στις μάσκες είναι μεγαλύτερα από τον ιό.

Από τη μια πλευρά, «το μέγεθος του ιικού σωματιδίου δεν έχει σημασία. Αυτό που μετράει είναι το μέγεθος των σταγονιδίων που περιέχουν τον ιό» – σταγονίδια που, σε μεγάλο βαθμό, φιλτράρονται από τη μάσκα, εξηγεί ο δρ. Τζούλιαν Λίμποβιτς, καθηγητής Μικροβιακής Ανοσολογίας στο A&M University του Τέξας.

Από την άλλη πλευρά, η χειρουργική μάσκα δεν λειτουργεί σαν σουρωτήρι, αλλά σαν φίλτρο σύμφωνα και με άλλες φυσικές αρχές (αδράνεια και ηλεκτροστατική έλξη…), εμποδίζοντας όσο το δυνατόν περισσότερα σταγονίδια, ακόμη και μικρά, να περάσουν, σύμφωνα με τον Ζαν-Μισέλ Κουρτί, καθηγητή Φυσικής στη Σορβόννη και ερευνητή στο εργαστήριο Kastler Brossel.

Σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Υπουργείου Υγείας, οι μάσκες που πωλούνται στο ευρύ κοινό πρέπει να φιλτράρουν τουλάχιστον το 70% των σωματιδίων (όλων των μεγεθών). Επιπλέον, «οι μάσκες δεν χρειάζεται να είναι 100% αποτελεσματικές για να έχουν σημαντικό ρόλο στην επιβράδυνση της επιδημίας», υπογραμμίζει ο ιολόγος Μπέντζαμιν Νόιμαν του A&M University του Τέξας.

Ο ΠΟΥ θεωρεί τη χρήση μάσκας αποτελεσματικό μέτρο για να περιοριστεί η διάδοση του ιού, επιπλέον της φυσικής αποστασιοποίησης και του πλυσίματος των χεριών. Υπάρχει, δε, καλύτερο αποτέλεσμα αν ένας πληθυσμός φοράει μαζικά μάσκες, καθώς με αυτόν τον τρόπο όσοι τις φορούν προστατεύουν ο ένας τον άλλον.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ