AΦΙΕΡΩΜΑ Καλή υγεία μετά τις γιορτές: Ανακουφίζοντας το ταλαιπωρημένο πεπτικό σύστημα

1


EΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ: Έλενα Κιουρκτσή

Οι διατροφικές παρεκτροπές των εορτών εκδηλώνονται με διάφορα συμπτώματα, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά το τέλος της εορταστικής περιόδου. Το πεπτικό μας σύστημα και η καρδιά μας αρχίζουν να “διαμαρτύρονται”, καθώς συνήθως λέμε αβασάνιστα “ναι” σε όλες τις γαστριμαργικές προκλήσεις, με συνέπεια τη συνεχή υπερκατανάλωση φαγητών, γλυκών και, βεβαίως, αλκοόλ. Και τώρα που πέρασαν οι γιορτές, τι κάνουμε; 

Η γιορτινή ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ήταν η ιδανική για να απολαύσουμε τη μαγεία των ημερών και να ενδώσουμε σε γευστικούς πειρασμούς, στους οποίους, κατά “παράδοση”, είναι αδύνατον να αντισταθούμε. Το αποτέλεσμα είναι οι περισσότεροι να εμφανίζουν διάφορες δυσπεπτικές ενοχλήσεις (που, ενδεχομένως, προϋπάρχουν και τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου), από τις οποίες οι συνηθέστερες είναι το βαρύ στομάχι, οι καούρες και το φούσκωμα, καθώς και η δυσκοιλιότητα, επισημαίνει ο Δρ. Αναστάσιος Ρούσσος, γαστρεντερολόγος. Πίσω από αυτά, οι συνήθεις ύποπτοι ενδεχομένως να είναι η γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση και το ευερέθιστο έντερο.
Σε κάθε περίπτωση, η σωστή διατροφή είναι καθοριστικής σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία του πεπτικού συστήματος, τονίζει ο ειδικός. Αυτό διασφαλίζεται με τη λήψη λογικής ποσότητας τροφής και την ισορροπημένη κατανάλωση μεταξύ ζωικών και φυτικών συστατικών και, παράλληλα, φρούτων.

Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση
H γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) συνιστά ένα σύνηθες πρόβλημα του πεπτικού. Προκαλείται σε περίπτωση που δεν λειτουργεί ικανοποιητικά ο αντιπαλινδρομικός μηχανισμός ενός σφιγκτήρα, που βρίσκεται στο κατώτερο σημείο του οισοφάγου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το περιεχόμενο του στομάχου να γυρίζει πίσω (παλινδρομεί).
Επειδή τα υγρά του στομάχου συνήθως είναι πολύ καυστικά, γιατί περιέχουν υδροχλωρικό οξύ, τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται ή επιδεινώνονται μετά τη λήψη φαγητού και μπορεί να διαρκέσουν αρκετές ώρες. Μερικές φορές, εμφανίζονται στην κατάκλιση ή κατά τη διάρκεια του ύπνου. Τα πιο συχνά είναι παλινδρόμηση φαγητού στο στόμα, αίσθημα “καψίματος” στο πίσω μέρος του στέρνου που αυξάνεται με το σκύψιμο, όταν ξαπλώνουμε ή τρώμε – μία κατάσταση πιο συχνή ή χειρότερη το βράδυ, η οποία ανακουφίζεται από τα αντιόξινα φάρμακα.

Τι να κάνω, γιατρέ;
Με αρκετά απλά και καθημερινά μέτρα αλλαγής του τρόπου ζωής και διατροφής, μπορούμε να αποφύγουμε ή και να μειώσουμε την ένταση των συμπτωμάτων – κάτι που, ενδεχομένως, δεν προσέξαμε στις γιορτές. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο αποκλεισμός μεγάλων ποσοτήτων φαγητού και υγρών, και η λήψη μικρότερων και συχνότερων γευμάτων, καθώς και η αποφυγή τροφών ή ποτών που ευνοούν την παλινδρόμηση. Τέτοιες είναι οι λιπαρές ή πικάντικες τροφές, η ντομάτα, τα κρεμμύδια, η σοκολάτα, οι ξηροί καρποί, ο καφές, τα ποτά με ανθρακικό, τα οινοπνευματώδη κ.λπ.
Πολύ αποτελεσματική είναι και η αποφυγή της κατάκλισης αμέσως μετά το φαγητό. Κι αυτό γιατί είναι γνωστή η διάθεση για ύπνο μετά από οποιοδήποτε μεγάλο γεύμα. Σημαντική για την αντιμετώπιση της ΓΟΠ κρίνεται και η απώλεια βάρους.

Πότε απευθυνόμαστε στον ειδικό
Όταν εκδηλώνουμε συνήθη συμπτώματα παλινδρόμησης (έστω και περιστασιακά) και δεν ανακουφίζονται με την εφαρμογή των αρχικών απλών μέτρων αντιμετώπισης που αναφέραμε.
Εφόσον έχουμε συχνά συμπτώματα παλινδρόμησης – δηλαδή δύο ή περισσότερες ημέρες την εβδομάδα.
Στην περίπτωση που εμφανίζουμε συμπτώματα αυξημένου κινδύνου, όπως πόνο πίσω από το στήθος, αιμορραγία, αναιμία, δυσφαγία, απώλεια βάρους και αίσθημα πνιγμού στον ύπνο.


Κατόπιν… εορτής
Οι συνήθεις πρακτικές της αποτοξίνωσης ή της πλήρους νηστείας για γρήγορη απώλεια βάρους είναι όχι μόνο αποτυχημένες, αλλά και επικίνδυνες για την καλή λειτουργία του πεπτικού και συνολικά για τον οργανισμό.
Η μόνη αποτελεσματική και ορθή λύση για τα επιπλέον μεθεόρτια κιλά είναι μια ισορροπημένη διατροφή, με εξατομικευμένη προσαρμογή των ποσοτήτων και των μερίδων.
Για την απώλεια βάρους πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Οι έρευνες δείχνουν ότι ο λόγος που περισσότεροι από 6 στους 10 εγκαταλείπουν την προσπάθεια αδυνατίσματος, είναι γιατί θέτουν ανέφικτους στόχους σε σχέση με τα κιλά τους και απογοητεύονται.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει η απώλεια βάρους να μην ξεπερνά τα 2-4 κιλά τον μήνα.
Ο τρόπος που τρώμε είναι πολύ σημαντικός διότι, όταν βιαζόμαστε, καταναλώνουμε περισσότερη ποσότητα τροφής. Επιπρόσθετα, δεν γίνεται καλό μάσημα των τροφών, κάτι που αποτελεί συχνό αίτιο δυσπεψίας.
Όλα τα επιστημονικά δεδομένα συγκλίνουν στο ότι μόνο αν αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και συμπεριφερόμαστε απέναντι στο φαγητό, θα μπορέσουμε να ακολουθήσουμε μια διατροφή που θα μας εξασφαλίσει ομαλή λειτουργία του πεπτικού και βέλτιστη υγεία.


Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
Tο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) είναι γνωστό και ως “σπαστική κολίτιδα”. Πρόκειται για μια χρόνια υποτροπιάζουσα λειτουργική διαταραχή του παχέος εντέρου που εκδηλώνεται με πολλαπλά συμπτώματα και στην οποία δεν αναγνωρίζεται κάποια οργανική αιτία. Αυτή η καλοήθης κατάσταση επηρεάζει την ποιότητα ζωής μας και στα συνήθη συμπτώματά της περιλαμβάνονται:
– ο κοιλιακός πόνος
– η διάρροια ή η δυσκοιλιότητα ή η εναλλαγή των δύο
– το φούσκωμα (μετεωρισμός)
Είναι συχνότερο σε ηλικίες 30-65 ετών και σπάνιο σε άτομα ηλικίας 65-90 ετών. Η συχνότητα των συμπτωμάτων είναι περίπου η ίδια και στα δύο φύλα, παρότι τείνει να είναι λίγο μεγαλύτερη στις γυναίκες της λευκής φυλής.

Όταν χτυπάει το “καμπανάκι”
Κατά τον ειδικό, είναι απαραίτητο να απευθυνθεί κάποιος στον γιατρό του, όταν:
– Εμφανίζει για πρώτη φορά μετά την ηλικία των 50 συμπτώματα ευερέθιστου εντέρου
– Εκδηλώνει νυκτερινό πόνο ή διάρροια που τον ξυπνά τη νύχτα
– Διαπιστώνει ορατό αίμα στα κόπρανα
– Εμφανίζει πυρετό ή απώλεια σωματικού βάρους
– Έχει οικογενειακό ιστορικό οργανικής νόσου του πεπτικού σωλήνα (καρκίνο, ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, κοιλιοκάκη).

Οι μέχρι σήμερα συνήθεις θεραπευτικές αγωγές περιλαμβάνουν δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες και χορήγηση ήπιων καθαρτικών για τη δυσκοιλιότητα, αντισπασμωδικά φαρμακευτικά σκευάσματα για την αντιμετώπιση του κοιλιακού πόνου ή της δυσφορίας και χορήγηση αντιδιαρροϊκών για τη διάρροια. Σε άτομα με σοβαρό πόνο και σε περιπτώσεις αναποτελεσματικότητας άλλων θεραπειών, συνιστάται ψυχοθεραπεία και συνταγογραφούνται αγχολυτικά ή και αντικαταθλιπτικά φάρμακα σε χαμηλές δόσεις.
Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες απαιτείται έλεγχος για να αποκλειστούν πιο σοβαρά νοσήματα, τα οποία εκδηλώνονται με παρόμοια συμπτώματα με εκείνα του ΣΕΕ. Σε νέους ηλικιακά ασθενείς που τα ενοχλήματά τους είναι συμβατά με τη σπαστική κολίτιδα και χρονολογούνται από μακρύ διάστημα, συνήθως δεν απαιτείται επιπλέον διερεύνηση. Όταν, όμως, υπάρχουν στοιχεία για πιθανό οργανικό νόσημα, επιβάλλεται πλήρης εργαστηριακός, απεικονιστικός και ενδοσκοπικός έλεγχος.
Πάντως, όσοι είναι άνω των 50 ετών, πρέπει να υποβάλλονται σε κολονοσκόπηση (ασχέτως άλλων συμπτωμάτων) για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.


Ενάντια στη δυσκοιλιότητα
Έχει σημασία η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες. Η συνιστώμενη ποσότητα φυτικών ινών την ημέρα είναι 20 με 30 γραμμάρια. Τα δημητριακά που κυκλοφορούν στο εμπόριο αποτελούν καλή πηγή φυτικών ινών και τροφή εύκολα καταναλώσιμη.
Λειτουργεί προληπτικά, αλλά και βοηθητικά, η κατανάλωση τριών μερίδων λαχανικών την ημέρα, όπως σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι, λάχανο, σέλινο, παντζάρια και μίγματα λαχανικών.
Συνιστάται η καθημερινή λήψη ποσότητας υγρών, μεγαλύτερης των δύο λίτρων.
Οι διάφοροι ξηροί καρποί, οι μαρμέλαδες και οι σούπες βοηθούν την κινητικότητα του εντέρου.
• Το περπάτημα ή η γυμναστική προάγει την καλή λειτουργία του εντέρου και, γενικά, έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τον οργανισμό.


Διαβάστε επίσης…

 Δρ. Θεόδωρος Τσίγκρης: “Ίσως να έχουμε πάρει ένα-δύο ‘εορταστικά’ κιλά. Το μυστικό είναι να μην τα αφήσουμε να γίνουν περισσότερα.”
 Καλή χρονιά και γερή καρδιά
 Πρόγραμμα πρωινής ευεξίας και βραδινής χαλάρωσης