Επιχείρηση “Παιδική Yπευθυνότητα”
#1: Η σημασία των προπονήσεων

– Μαμά, δεν έχω όρεξη να πάω προπόνηση σήμερα. Προτιμώ να μείνω σπίτι!
– Κανένα πρόβλημα! Ευκαιρία για λίγη ξεκούραση και, ίσως, για επανάληψη…
Πόσες φορές έχουμε συμφωνήσει να κάνουν τα παιδιά μας “κοπάνα” από την προπόνηση;
Άραγε έχουμε αναρωτηθεί ποτέ τι μήνυμα “περνάμε” με αυτή τη στάση;

της Βίκυς Κόρδα

Χωρίς αμφιβολία, η βασική υποχρέωση ενός παιδιού είναι το σχολείο. Ταυτόχρονα είναι και η πιο απαιτητική. Δεν είναι λίγες οι φορές που η μελέτη στο σπίτι, λόγω του αυξημένου όγκου των γνώσεων που πρέπει να εμπεδώσουν τα παιδιά, μετατρέπεται σε… βάσανο.
Από την άλλη, κάθε άθλημα, ανεξάρτητα από το επίπεδο δυσκολίας του, έχει σκοπό να κρατά σε εγρήγορση το παιδί, σωματικά και πνευματικά. Κάτι που “αντανακλάται” διαφορετικά σε κάθε παιδί. Υπάρχουν παιδιά που παθιάζονται, δεν χάνουν προπόνηση και αγώνα, και παιδιά που τους αρέσει να αθλούνται, αλλά δεν θα “τα βάψουν και μαύρα” εάν χάσουν μια προπόνηση.
Και επειδή, ως γονείς, έχουμε πλήρη επίγνωση τι σημαίνει καθημερινότητα φουλ “στο τρέξιμο”, δεχόμαστε ότι όλοι δικαιούμαστε κάποιες φορές ένα διάλειμμα, προκειμένου να ξεκουραστούμε και να ανασυνταχτούμε. Πόσω δε μάλλον τα παιδιά, που χρειάζονται χρόνο για χαλάρωση και παιχνίδι.
Όταν, λοιπόν, κάνουμε λόγο για απουσίες των παιδιών από την προπόνηση, εξαιρούμε τις φορές που αυτές οφείλονται σε τυχόν αδιαθεσία ή κόπωση.
Αναφερόμαστε στις συστηματικές και αδικαιολόγητες “κοπάνες” τους, σε εκείνες τις φορές που λίγο η ζέστη, λίγο το κρύο, λίγο… τα λόγια του παπά, κάνουν τους μικρούς επίδοξους αθλητές να θέλουν να μείνουν σπίτι και να χαλαρώσουν.

Υπευθυνότητα με “παραθυράκια”
Εφόσον είμαστε συγκαταβατικοί, όταν μας ζητάει το παιδί μας σε τακτική βάση να λείψει από μια προπόνησή του, τι του διδάσκουμε τελικά;
Το βασικό μήνυμα που παίρνει το παιδί μας είναι πως μπορεί η υπευθυνότητα να έχει “παραθυράκια”. Πως μπορούμε να είμαστε συνεπείς σε μία μας υποχρέωση, που ενδεχομένως αξιολογείται ως σημαντικότερη (και αναφερόμαστε στο σχολείο), και ασυνεπείς σε μία άλλη, που πιθανότατα αξιολογείται, προφανώς λανθασμένα, ως λιγότερο σημαντική.
Με δυο λόγια, το παιδί μας μαθαίνει ότι μπορούμε να είμαστε επιλεκτικά ασυνεπείς. Και πως η ασυνέπειά μας δεν επιφέρει τελικά καμία συνέπεια. Κοινώς, “ούτε γάτα, ούτε ζημιά”…

Δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο (και ολίγη οργάνωση)
Ο αθλητισμός έχει αναρίθμητα οφέλη τόσο στην ανάπτυξη και την υγεία του παιδιού, όσο και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Το παιδί που αθλείται, μαθαίνει να συνεργάζεται και να πειθαρχεί, αλλά εξασκείται και στο να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, όπως τη χαρά της νίκης και την απογοήτευση της ήττας.
Είναι θεμιτό, λοιπόν, να ενθαρρύνουμε το παιδί μας να συνεχίσει να αθλείται. Ωστόσο, είναι δική του η τελική απόφαση. Εμείς οφείλουμε να ακούσουμε το παιδί μας και να αντιδράσουμε ανάλογα στα εξής πιθανά σενάρια:

Σενάριο 1: Το παιδί κάνει συχνές απουσίες από τις προπονήσεις, διότι νιώθει αδύναμο να ανταποκριθεί σε όλες τις υποχρεώσεις του ή, ενδεχομένως, έχει αλλάξει γνώμη σε σχέση με το άθλημα και δεν το ευχαριστιέται πια.
Σε αυτήν την περίπτωση, δεν υπάρχει λόγος να το παροτρύνουμε να συνεχίσει. Θα ήταν προτιμότερο να το κατευθύνουμε σε άλλες δραστηριότητες, υπογραμμίζοντας ωστόσο την ανάγκη να δείχνει συνέπεια σε ό,τι επιλέξει και “χτίζοντας” μαζί του ένα πλάνο που θα το βοηθήσει να το καταφέρει.

Σενάριο 2: Το παιδί μας “δίνει ψήφο εμπιστοσύνης” στο άθλημα που αγαπάει. Θα πρέπει, λοιπόν, να του επισημάνουμε ότι η επιλογή του είναι ένα μικρό “συμβόλαιο”, το οποίο θα πρέπει να εφαρμόζει με υπευθυνότητα. Δεν “ρίχνουμε” το σχολείο εξαιτίας των αγωνιστικών απαιτήσεων, αλλά δεν “κρεμάμε” και την ομάδα, αν μας προκύψει περισσότερη μελέτη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει πολύ απλά ότι θα πρέπει να οργανωθούμε. Βοηθάμε το παιδί μας να προγραμματίσει τις εβδομαδιαίες υποχρεώσεις του με τέτοιον τρόπο, ώστε και να ικανοποιούνται οι δικές του ανάγκες και να αντεπεξέρχεται σε οτιδήποτε έχει αναλάβει. Ιδανικό πρόγραμμα είναι εκείνο που “μοιράζει” δίκαια τις ώρες μελέτης ανάμεσα στις δραστηριότητες, αλλά παράλληλα αφήνει και χρόνο για χαλάρωση και διασκέδαση.

Και μια γενική “σκηνοθετική οδηγία”: Δεν ξεχνάμε να είμαστε διακριτικά δίπλα στο παιδί μας. Παρατηρούμε πώς διαμορφώνεται η καθημερινότητά του, αν δείχνει τη δέουσα υπευθυνότητα, αλλά και αν είναι ευτυχισμένο με τις επιλογές του, έτσι ώστε να αναπροσαρμοζόμαστε, αν και εφόσον χρειαστεί.