Daddy Cool Συγχαρητήρια, θα γίνετε πατέρας!

Αν και έχει χυθεί πολύ μελάνι για τις… μητέρες γενικώς, τα τελευταία χρόνια η παρουσία του πατέρα φαίνεται να αποκτά μια ξεχωριστή θέση, αποκαθιστώντας τον σημαίνοντα ρόλο του για το παιδί.

τoυ Ραζμίκ Αγαμπατιάν

Χωρίς αμφιβολία, έχουμε όλοι μας συνηθίσει να θεωρούμε ότι “σαν τη μάνα, κανείς”, χάριν του βιολογικού δεσίματος με το βρέφος κατά τη διάρκεια της κύησης, καθώς και της διαδικασίας της φροντίδας που αναλαμβάνει – ειδικά στο πρώτο διάστημα μετά τον τοκετό.
Όμως οι καιροί έχουν αλλάξει, και η “αποκλειστικότητα” της ευθύνης που επωμιζόταν η γυναίκα, μετατράπηκε σε μια σχετικά πιο δίκαια μοιρασμένη ισορροπία ευθυνών, τόσο ανάμεσα στο ζευγάρι, όσο και απέναντι στο παιδί.
Στο παρελθόν επικρατούσε η τάση να αντιμετωπίζεται ο άνδρας ως ο “προμηθευτής” και “κουβαλητής” της οικογένειας. Με την είσοδο της γυναίκας στην παραγωγή και τη χειραφέτησή της, ο ρόλος αυτός “αναβαθμίστηκε”, και ο άνδρας θεωρήθηκε “βοηθός” της συζύγου και μητέρας.
Σήμερα, ευτυχώς, ο ρόλος του πατέρα τείνει να πάρει τη θέση που πραγματικά του αξίζει. Μία θέση ξεχωριστή, συμπληρωματική ως προς εκείνη της μητέρας και εξίσου σημαντική, εξηγεί ο κ. Στέφανος Κ. Κατσάρας, Ψυχολόγος, Msc.
Πρόκειται για μια πραγματικότητα που τα νέα ζευγάρια κατανοούν ευκολότερα. Έτσι, όταν γίνονται γονείς, μεγαλώνουν τα παιδιά τους δηλώνοντας, ουσιαστικά, και οι δύο παρόντες.
Όμως, τι τελικά αλλάζει στον ψυχισμό ενός άνδρα, όταν πρόκειται να γίνει πατέρας;

Ο άνδρας σε ρόλο μπαμπά
Ο τρόπος που κάθε μελλοντικός πατέρας αντιλαμβάνεται τη γέννηση του παιδιού του ποικίλλει, κάτι που εξαρτάται από τον χαρακτήρα, τα βιώματα και την επαφή με τα συναισθήματά του, διευκρινίζει ο κ. Κατσάρας.
Έτσι, ένας άνδρας μπορεί να αντιμετωπίζει την προοπτική τού να γίνει πατέρας ως:
Την “αιτία” που θα τον εκτοπίσει από το επίκεντρο της προσοχής των άλλων και θα τον γεμίσει με ευθύνες και υποχρεώσεις.
Το “εμπόδιο” στην επαγγελματική του σταδιοδρομία.
Μια υπέροχη εμπειρία, την οποία ανυπομονεί να βιώσει, συμμετέχοντας σε όλες τις προετοιμασίες.
Σε όποια “κατηγορία” και αν ανήκει ένας άνδρας, πάντως, ο ερχομός του παιδιού –κατά κανόνα– τον προσανατολίζει τελικά προς την οικογένεια περισσότερο από πριν, επισημαίνει ο ειδικός.

Η μετάβαση στη νέα πραγματικότητα
Σύμφωνα με τον ψυχολόγο, η πρώτη αίσθηση ενός άνδρα σχετικά με την πατρότητα δεν έχει να κάνει άμεσα με το παιδί, αλλά με την τόνωση της αρρενωπότητάς του.
Ωστόσο, αυτό ίσως και να είναι το διαβατήριο για την ενεργό ανάληψη του ρόλου του. Στη συνέχεια, ο άνδρας πρόθυμα πλέον αναλαμβάνει, κατ’ αρχήν, την ευθύνη για την προστασία της μητέρας και του βρέφους, και ακολουθούν όλα τα υπόλοιπα.
Η τρυφερότητα, η αγάπη και το δέσιμο με το παιδί καλλιεργούνται από τη στιγμή της γέννησης, οπότε αρχίζει να υπάρχει και αλληλεπίδραση.
Μετά το πρώτο κρίσιμο διάστημα, η δυάδα μητέρας-βρέφους θα “επιτρέψει” στον πατέρα να αποτελέσει το τρίτο μέλος της σχέσης αυτής, ο οποίος, εκτός των άλλων, έχει την ευθύνη να κρατήσει την ισορροπία στις σχέσεις, βοηθώντας τα δύο άλλα μέλη να αυτοπροσδιοριστούν.

Ο πατέρας ως ανδρικό πρότυπο για το παιδί
Οι απλές καθημερινές δραστηριότητες και ο χρόνος που κάθε γονιός αφιερώνει στα παιδιά του, έχουν μεγάλη σημασία για τη σχέση που θα αναπτύξουν μεταξύ τους τα μέλη της οικογένειας.
Ο πατέρας δεν πρέπει να απέχει από την ικανοποίηση των καθημερινών αναγκών του παιδιού κάθε ηλικίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν είναι επαρκής όταν αναλώνει όλο τον χρόνο του εργαζόμενος. Ακόμα κι αν το κάνει, παραμελώντας τη σχέση του με τα παιδιά, προκειμένου να ανταποκριθεί στις υλικές ανάγκες της οικογένειας, τονίζει ο ειδικός.
Υπό ιδανικές συνθήκες, λοιπόν, ο πατέρας λειτουργεί μέσα στην οικογένεια ως το πλέον οικείο ανδρικό πρότυπο για τα παιδιά, ανεξάρτητα από το φύλο τους.
Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις, όπως στην παιδική και προεφηβική περίοδο των αγοριών, η παρουσία του πατέρα είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς είναι το διάστημα που τα παιδιά διαμορφώνουν την ταυτότητα του φύλου τους.
Σε περιπτώσεις διαζυγίου, επειδή το σύνηθες είναι τα παιδιά να μένουν υπό την κηδεμονία της μητέρας, αν είναι αγόρια, θα προσπαθήσουν να αντλήσουν αντρικά πρότυπα από άλλα οικεία πρόσωπα ή και από την τηλεόραση.
Όσο για τα κορίτσια (που, ούτως ή άλλως, θα αντλήσουν το πρότυπο της ταυτότητάς τους από τη μητέρα τους), η παρουσία του πατέρα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη κατά την εφηβική περίοδο. Και αυτό, γιατί η έλλειψή του μπορεί να τα οδηγήσει στην αναζήτηση της πατρικής φροντίδας και της αίσθησης ασφάλειας μέσα από ακατάλληλες σχέσεις με το άλλο φύλο.

Ο “καλός” πατέρας
Ο άνδρας, πριν από οτιδήποτε άλλο, θα πρέπει να έχει αποδεχτεί τον ρόλο του, ότι δηλαδή η σχέση με το παιδί του είναι πολύ σημαντική – τόσο για εκείνο, όσο και για τον ίδιο.
• Απαραίτητη είναι η αυτογνωσία του άνδρα ως πατέρα, αλλά και γενικότερα ως ατόμου. Πρέπει, λοιπόν, να έχει επίγνωση για τα κίνητρα της συμπεριφοράς του απέναντι στο παιδί, προσπαθώντας να κατανοήσει γιατί είναι απορριπτικός, παραπάνω επιεικής, αυστηρός κ.λπ.
• Σημαντική είναι η ψυχολογική ενηλικίωση του άνδρα ως πατέρα. Το παιδί δεν χρειάζεται απλώς και μόνο έναν φίλο για το παιχνίδι, αλλά και έναν στυλοβάτη, στον οποίο μπορεί να στηριχθεί όταν το χρειάζεται.
• Καλό είναι να γνωρίζει ότι το κύρος του ρόλου του δεν το αντλεί μόνο από την οικονομική συνεισφορά του στην οικογένεια, αλλά και από την προσωπικότητα, τις γνώσεις, τις εμπειρίες, τη σοβαρότητα της σκέψης του και, κυρίως, από τον διάλογο που αναπτύσσει με τους οικείους του.

Ο μόνος… πατέρας
Εκτός από τις περιπτώσεις που μια οικογένεια έχει τη συμβατική μορφή της, υπάρχουν και καταστάσεις κατά τις οποίες ένας άνδρας –είτε μετά από έναν θάνατο, είτε μετά από ένα διαζύγιο– βρίσκεται στη θέση να μεγαλώσει μόνος του τα παιδιά του.
“Εφόσον το θέλει πραγματικά, μπορεί να ανταποκριθεί πλήρως στα καθήκοντά του. Και επειδή δεν είναι κάτι το συνηθισμένο ένας άνδρας να βρίσκεται αντιμέτωπος με τέτοιες συνθήκες, ίσως και γι’ αυτό να τυγχάνει μεγαλύτερης υποστήριξης από το περιβάλλον του”, αναφέρει ο κ. Κατσάρας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μελέτες δείχνουν πως τα αγόρια που μεγαλώνουν με την επιμέλεια του πατέρα τους εμφανίζονται να είναι πιο συνεργάσιμα, ώριμα και με περισσότερη αυτοπεποίθηση. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τα κορίτσια που μεγαλώνουν υπό την επιμέλεια της μητέρας τους – χωρίς, ωστόσο, αυτό να συνιστά απαραβίαστη συνθήκη.

Οι αλλαγές στο ζευγάρι
Πολύ σημαντικό κεφάλαιο στη γονεϊκή πορεία ενός ζευγαριού και στην ψυχολογική “προσαρμογή” του άνδρα στον ρόλο του πατέρα, είναι και η σχέση με τη σύντροφό του.
Το πρώτο διάστημα, όντες υπεραπασχολημένοι και οι δυο με τη φροντίδα του παιδιού και ανασφαλείς σχετικά με τον νέο τους ρόλο, αφιερώνουν ελάχιστο και ίσως καθόλου χρόνο στην προσωπική τους εξέλιξη και στη μεταξύ τους επικοινωνία.
Συχνό είναι το φαινόμενο της υποβάθμισης της σεξουαλικής δραστηριότητας του ζευγαριού και η παρουσία εντάσεων που εκδηλώνονται με συχνές αλληλοκατηγορίες.
“Όλα αυτά στις αρχές, με την έλευση του παιδιού, είναι σχετικά αναμενόμενα και δεν θα πρέπει να απογοητεύσουν το ζευγάρι. Χρειάζεται, όμως, να καταβάλουν μια επιπλέον προσπάθεια, ώστε να κατανοήσουν τη θέση στην οποία βρίσκονται οι ίδιοι ως άτομα και ο σύντροφός τους, να μοιραστούν τους προβληματισμούς τους και να υποστηρίξουν ο ένας τον άλλον, προσαρμόζοντας τη σχέση τους στα νέα δεδομένα”, καταλήγει ο ειδικός.