Δέσποινα Μακριδάκη “Εσείς μένετε σπίτι, εμείς εργαζόμαστε εδώ για να στηρίξουμε το ΕΣΥ”

Σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη δημόσια υγεία, με τους γιατρούς και νοσηλευτές του ΕΣΥ να υπερβάλλουν εαυτόν κατά τη διαχείριση και περίθαλψη των κρουσμάτων του Covid-19, οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί αποτελούν έναν ακόμα κλάδο που “μπαίνει μπροστά” στην προσπάθεια διατήρησης της ομαλής λειτουργίας του συστήματος Υγείας, μέσα σε αυτές τις συνθήκες εκτάκτου ανάγκης. Η κα Δέσποινα Μακριδάκη, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (ΠΕΦΝΙ) και μέλος Δ.Σ. της European Association of Hospital Pharmacists (EAHP), μας μιλά για την ετοιμότητα των νοσοκομειακών φαρμακείων σε μια τέτοια κρίσιμη περίοδο, για τα προϊόντα που παρουσιάζουν ελλείψεις, αλλά και για τις διαχρονικές ανάγκες των νοσοκομειακών φαρμακοποιών.

Συνέντευξη στη Μαρία Λυσάνδρου

Μπορούν τα φαρμακεία των νοσοκομείων να αντεπεξέλθουν σε αυτό το crash test της δημόσιας υγείας από πλευράς αποθεμάτων φαρμάκων και ανθρώπινου δυναμικού;
Τα φαρμακεία των νοσοκομείων προσπαθούν για το καλύτερο. Το πρόβλημα είναι η υποστελέχωση των φαρμακείων τόσο από νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς, όσο και από βοηθούς φαρμακείου και λοιπό προσωπικό.
Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί ως επιστήμονες έχουν τις απαραίτητες γνώσεις, ακόμη και στις περιπτώσεις που υπάρχουν κάποιες ελλείψεις φαρμάκων, να αντικαταστήσουν το ζητούμενο, σε συνεννόηση και συνεργασία πάντα με την ιατρική κοινότητα και τον θεράποντα γιατρό.

– Ποιες ιδιαιτερότητες παρουσιάζει το νοσοκομειακό φαρμακείο, σε σχέση με το φαρμακείο της κοινότητας, ειδικά σε μια περίοδο εκτάκτου ανάγκης, όπως η τρέχουσα;
Το νοσοκομειακό φαρμακείο, πέραν αυτής της κρίσιμης περιόδου, έχει αποστολή να αντιμετωπίσει και όλες τις άλλες περιπτώσεις, όπως των χρονίως πασχόντων. Έχει, λοιπόν, υποχρέωση να καλύψει τις ανάγκες όλων των ασθενών, ο δε φαρμακοποιός είναι υπεύθυνος να προβλέψει τη ζήτηση – και αυτή είναι ανελαστική ανάγκη για εμάς.
Πρόσφατα εκδόθηκε ένας ευρωπαϊκός κατάλογος φαρμάκων έκτακτης ανάγκης (European List of Emergency Medicine – EAHP resource for pharmaceutical preparedness in case of emergencies and disasters – ELEM) για την υποστήριξη κλινικών ιατρών, φαρμακοποιών και φορέων παροχής υγειονομικής περίθαλψης, κατά την παροχή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης σε καταστάσεις μετά από καταστροφή ή έκτακτης ανάγκης. Ο κατάλογος αυτός είναι το αποτέλεσμα πρόσφατης επιστημονικής συνεργασίας τεσσάρων μελών του Δ.Σ. της European Association of Hospital Pharmacists, μεταξύ των οποίων και η ομιλούσα, μαζί με συναδέλφους από την Ιταλία, τη Σερβία και την Τσεχία.
Η επιστημονική αυτή έκδοση είναι ένα πρότυπο αξιολόγησης καταστροφής, το οποίο βασίζεται στον κατάλογο έκτακτης ανάγκης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προσαρμοσμένο σε ένα ευρωπαϊκό σενάριο. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνεται ένα φύλλο υπολογισμού και ένας δείκτης αυτοαξιολόγησης για τα νοσοκομεία. Επίσης, υπάρχει ένα δεύτερο υπολογιστικό φύλλο για τη διαχείριση αποθεμάτων καταστροφών, το οποίο ενημερώνει αυτόματα την ποσότητα διαθέσιμου αποθέματος.
Το υλικό αυτό έχει σταλεί προς ενημέρωση και αξιοποίηση στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υγείας και στον πρόεδρο του ΕΟΦ.

Υπάρχουν ελλείψεις σε φάρμακα που πρέπει να διαθέτει το νοσοκομειακό φαρμακείο, για να αντεπεξέλθει σε αυτή την κατάσταση, αλλά και σε περιπτώσεις χρονίως πασχόντων;
Στην τρέχουσα φάση, σημαντικό πρόβλημα υπάρχει με τα αλκοολούχα αντισηπτικά, τα αντισηπτικά σαπούνια και το οινόπνευμα.
Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί προσπαθούμε με όσο το δυνατόν καλύτερη διαχείριση για την επάρκεια αυτών των σκευασμάτων, για την πλήρη κάλυψη τόσο των ασθενών, όσο και του ιατρικού, νοσηλευτικού και του λοιπού επιστημονικού προσωπικού, αλλά και του διοικητικού προσωπικού του νοσοκομείου.
Λόγω Covid-19, υπάρχει ένα θεραπευτικό πρωτόκολλο αντιμετώπισης, ωστόσο θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για την άμεση διαθεσιμότητα, σε συνεννόηση με τις φαρμακευτικές εταιρείες, των ενδεδειγμένων σκευασμάτων που είναι, βέβαια, σε off label χρήση (π.χ. φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιρετροϊκή αγωγή). Θέλω να επισημάνω ότι δεν μιλώ για έλλειψη, αλλά για ανάγκη συντονισμού και για το κανάλι άμεσης διαθεσιμότητας των σκευασμάτων, όταν αυτά θα χρειαστούν.

Από πλευράς ασφάλειας, ιδιαίτερα την περίοδο του κορονοϊού, έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα; Τι ανησυχεί περισσότερο τους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς σε αυτόν τον τομέα;
Ακολουθούνται όλα τα μέτρα πρόληψης και προφύλαξης που ισχύουν για τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία. Σημειώστε ότι το φαρμακείο είναι ο χώρος, o οποίος πρέπει οπωσδήποτε να είναι σε πλήρη λειτουργία 7 ημέρες την εβδομάδα, όλο σχεδόν το 24ωρο.
Οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί στηρίζουμε τους γιατρούς και τους νοσηλευτές στη μάχη που δίνουν καθημερινά και εκτιθέμεθα κι εμείς σε παρόμοιους κινδύνους, καθώς ερχόμαστε σε επαφή με το σύνολο του προσωπικού του νοσοκομείου (γιατρούς, νοσηλευτές κ.λπ.), τους ασθενείς, αλλά και εξωτερικούς συνεργάτες.
Εννοείται ότι αντιλαμβανόμαστε πλήρως και τονίζουμε τον καθημερινό τιτάνιο αγώνα των γιατρών και των νοσηλευτών, όντες κι εμείς πάντα ενεργοί στη δεύτερη –και, αν χρειαστεί, και στην πρώτη– γραμμή.
Θεωρούμε ότι και οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί πρέπει να συμπεριληφθούμε στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, και να γίνουμε δικαιούχοι όλων των ευεργετημάτων της πολιτείας, όπως και οι υπόλοιποι πάροχοι σε αυτόν τον δύσκολο και μακρύ χρονικά αγώνα.

Πέρα από τις ιδιαίτερες συνθήκες αυτής της δύσκολης περιόδου, ποιες είναι οι ανάγκες των φαρμακείων των νοσοκομείων και των νοσοκομειακών φαρμακοποιών;
Η υποστελέχωση των νοσοκομειακών φαρμακείων είναι ένα από τα κυριότερα θέματα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διαχρονικά. Το Φαρμακείο στο νοσοκομείο είναι “χώρος-κλειδί” για τη σωστή και ασφαλή λειτουργία του ιδρύματος. Είναι, λοιπόν, αυτονόητο ότι πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες, ώστε να είναι άρτια στελεχωμένο σε φαρμακοποιούς, σε βοηθούς φαρμακείου και σε λοιπό επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό.
Πέραν αυτού, ο χώρος του φαρμακείου θα πρέπει να είναι διακριτός, κατάλληλα διαμορφωμένος, να τηρεί τις προϋποθέσεις ασφαλείας, να έχει ελεγχόμενη πρόσβαση, θυρίδα επικοινωνίας και όλα εκείνα τα συμπληρωματικά στοιχεία που διασφαλίζουν την υγεία των εργαζομένων σε αυτό – των ασθενών, του ιατρικού, νοσηλευτικού και λοιπού προσωπικού που τα επισκέπτεται.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται για τα μηχανογραφικά συστήματα, να εφαρμοστεί η ηλεκτρονική υπογραφή, η άυλη συνταγή, καθώς και το άυλο και κάθε επικουρικό έγγραφο που απαιτείται (π.χ. ειδικά έγγραφα, έντυπα αντιβιοτικών, ιατρικές γνωματεύσεις κ.λπ.).
Η διαλειτουργικότητα των συστημάτων είναι κρίσιμη για την περίοδο που περνάμε. Μπορεί να λύσει πολλά γραφειοκρατικά ζητήματα και να διευκολύνει εργαζομένους, παρόχους και το κοινό στην καλύτερη διαχείριση του χρόνου, μέσα από την ασφάλεια της τακτοποίησης υποθέσεων και υποχρεώσεων από απόσταση.
Κλείνοντας, θέλω να καταλήξω με το κεντρικό σύνθημά μας: “Εσείς μένετε σπίτι, εμείς εργαζόμαστε εδώ, για να στηρίξουμε το ΕΣΥ και να καλύψουμε τις φαρμακευτικές ανάγκες της κοινωνίας. Όλοι μαζί τηρούμε τις γενικές οδηγίες προφύλαξης προσωπικής υγιεινής. Προσέχουμε για να έχουμε”!