Γρανάδα: Η πλανεύτρα μποέμισσα της Ανδαλουσίας

Η επί επτά αιώνες πρωτεύουσα του ισπανικού κράτους μαγεύει τους επισκέπτες της, όπως μάγεψε τους κατακτητές της. Και παραμένει μοναδική, ατίθαση και αξεπέραστη… 

της Έλενας Κιουρκτσή 

“Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο στη ζωή από το να είναι κανείς τυφλός στη Γρανάδα”, είχε πει ο Μεξικανός ποιητής Francisco Icaza. Χτισμένη στους πρόποδες της Σιέρα Νεβάδα, με την αραβική (Albaicín), την εβραϊκή (Realejo) και την τσιγγάνικη συνοικία (Sacromonte) να τη στολίζουν με κάθε είδους πολύχρωμες αντιθέσεις, η πόλη μάς καθήλωσε με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της και μας αιχμαλώτισε με την πολυσυλλεκτική αυθεντικότητά της.
Εγκαταλείποντάς την, ο καλύτερος επίλογος ήταν τα λόγια του Αλέξανδρου Δουμά: “Υπάρχει μόνο μια χαρά για όποιον επισκέπτεται τη Γρανάδα: να επιστρέψει σε αυτή”.


7+1 “διαμάντια” της Γρανάδας
1. Η Alhambra (Κόκκινο Φρούριο) κατασκευάστηκε μετά την κατάληψη της Ισπανίας από τους Μουσουλμάνους βασιλείς και αποκαλύπτει με τον πιο καλαίσθητο τρόπο την καλλιτεχνική ευφυΐα των Μαυριτανών τεχνιτών και καλλιτεχνών, καθώς και τον πολιτισμό τους στη Δυτική Ευρώπη.
Πρόκειται για το πιο επιβλητικό κτίσμα στην πόλη. Οι Μαυριτανοί ποιητές την περιέγραψαν ως “μαργαριτάρι ανάμεσα στα σμαράγδια”, ενώ έχει εμπνεύσει και το έργο του Federico García Lorca “Doña Rosita la soltera”.
Αποτελείται από την Alcazaba, που είναι το φρούριο, το Palacios Nazaries, που είναι το κυρίως παλάτι, το παλάτι του Carlos Ε’, όπου στεγάζονται το Museo de la Alhambra και το Museo de Bellas Artes, και από το Generalife, όπου βρίσκονται οι καταπληκτικοί κήποι. Με περίτεχνα διακοσμητικά μωσαϊκά και μεγαλοπρεπείς στοές, συγκαταλέγεται στη λίστα με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Απαραίτητο να προαγοράσουμε τα εισιτήρια, γιατί υπάρχει κοσμοσυρροή, και να δηλώσουμε τι ώρα θέλουμε να επισκεφτούμε το Palacios Nazaries. Αν καθυστερήσουμε, δεν θα μας επιτραπεί η είσοδος (https://tickets.alhambra-patronato.es/en/).

2. Η Albayzín (Αραβική συνοικία) βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την Alhambra και αποτελεί το πιο γραφικό κομμάτι της Γρανάδα: πλακόστρωτα ανηφορικά δρομάκια, γραφικά σπίτια, αραβικά μαγαζιά που σερβίρουν τσάι (teteria), μπαράκια και εστιατόρια. Στην κορυφή της Albayzín βρίσκεται το Mirador de San Nicolas, με την πανοραμική θέα προς την Alhambra και ολόκληρη την πόλη. Ανηφορίζοντας, αξίζει μια στάση για μπίρα και tapas (ισπανικά μεζεδάκια) στην Plaza Larga, μία μικρή πλατεία η οποία συγκεντρώνει φοιτητόκοσμο. Λίγο παραπέρα θα συναντήσουμε το Mirador de San Cristobal, από το οποίο φαίνεται το παλιό τείχος που προστάτευε την Albayin.

3. Η Plaza de Isabel la Católica, στην οποία βρίσκεται το μπρούτζινο άγαλμα του Κολόμβου και της Βασίλισσας Ισαβέλλας, η οποία του παραδίδει την ενυπόγραφη άδεια να φύγει για το ιστορικό πρώτο ταξίδι του, που οδήγησε στην ανακάλυψη της Αμερικής. Η υπογραφή της συμφωνίας είχε γίνει στη Γρανάδα.

4. Ο Καθεδρικός της Γρανάδα (Καθεδρικός της Ενανθρώπισης). Από τα σημαντικότερα κτίρια της πόλης, χτίστηκε τον 16ο αιώνα και συνδυάζει το αναγεννησιακό στιλ και την μπαρόκ αρχιτεκτονική. Στο Παρεκκλήσι της Τριάδας, το φόντο για την Αγία Τράπεζα (retable) έχει φιλοτεχνηθεί με έργα του Ελ Γκρέκο, του Χοσέ Ριμπέρα, του Αλόνσο Θάνο και του Σπανολέτο.

5. Το Sacromonte (Ιερό βουνό) είναι η γειτονιά των τσιγγάνων με τα υπόσκαφα σπίτια και το μέρος όπου γεννήθηκε το flamenco στη Γρανάδα. Σε αυτά λαμβάνουν χώρα τα χορευτικά σόου των gitanos με καστανιέτες και κιθάρες, γνωστά ως zambra. Άλλα έχουν μετατραπεί σε εστιατόρια, μπαρ, ακόμα και τουριστικά καταλύματα.

6. Η Plaza Nueva είναι η πιο παλιά πλατεία της πόλης. Η τριγύρω περιοχή δικαίως ονομάζεται “Μικρό Μαρόκο”: καφενεία με εξωτικό τσάι, δυνατό καφέ, αραβικά γλυκά και ναργιλέδες δίπλα σε μαγαζάκια με μεθυστικά μπαχαρικά, γεμίζουν τα στενά, λαβυρινθώδη δρομάκια της πόλης.

7. Η Carrera del Darro, φυσικό σύνορο της Albayzin, εκτείνεται κατά μήκος του ποταμού Rio Darro και είναι ένας γραφικός και ιδιαίτερος δρόμος, στη σκιά του ανακτόρου της Alhambra. Εκεί, εκτός από πραματευτές, ζογκλέρ και αρκετά tapas bar, θα συναντήσουμε και το Hamman El Bañuelo, το κτίριο στο οποίο στεγάζονταν τα λουτρά της πόλης.

8. Η μποέμ γειτονιά του Realejo (Εβραϊκή συνοικία) είναι must με τα πλακόστρωτα δρομάκια, τα πανέμορφα σπίτια, τα γκράφιτι και την αφρόκρεμα των ντόπιων εναλλακτικών που συγκεντρώνει.


Μια… Γρανάδα ιστορία
Η Γρανάδα ή Γκρανάντα ή Γρενάνδη (γνωστή στα ελληνικά με την ονομασία “Ελιβύργη”), βρίσκεται στην αυτόνομη περιφέρεια της Ανδαλουσίας, στην Ισπανία. Το σύγχρονο όνομά της πιθανόν να οφείλεται στις πολλές ροδιές που καλλιεργούνται στην περιοχή (“γκρανάδα” στα Ισπανικά).
Το 1492, ο τελευταίος σουλτάνος, ο Boabdil, την παρέδωσε στους Καθολικούς βασιλείς Ισαβέλλα και Φερδινάνδο, οι οποίοι έθεσαν σε εφαρμογή σχέδιο εκχριστιανισμού της πόλης. Έτσι, εκτός από το ότι τα τζαμιά μετατράπηκαν σε εκκλησίες, η εξωτερική διακόσμηση του συγκροτήματος Alhambra ασπρίστηκε, οι ζωγραφιές και οι επιχρυσώσεις αφαιρέθηκαν, και τα έπιπλα απομακρύνθηκαν ή καταστράφηκαν.
Μέσα στην Alhambra χτίστηκε το αναγεννησιακό Palacio του Carlos V, εγγονού της Ισαβέλλας – μια παραφωνία που αδυνατεί να συναγωνιστεί το ισλαμικής αρχιτεκτονικής σύμπλεγμα. Ο δε Μέγας Ναπολέων επιχείρησε να ανατινάξει ολόκληρο το συγκρότημα, αλλά ευτυχώς ένας στρατιώτης του τον παράκουσε, εξουδετέρωσε τα εκρηκτικά και, έτσι, έσωσε την Alhambra από την καταστροφή.
Στους αιώνες που ακολούθησαν, η Μαυριτανική τέχνη υπέστη επιπλέον βανδαλισμούς από τις ισπανικές Αρχές, ωστόσο η Γρανάδα έχει διατηρήσει τον παλαιό αραβικό χαρακτήρα της.

Χρήσιμες πληροφορίες
Διαμονή
Το πολυτελές Hotel Casa 1800 Granada στεγάζεται σε πρώην κτίριο της τοπικής αστυνομίας και ευτυχώς δεν κατεδαφίστηκε, γιατί είναι άκρως εντυπωσιακό, ενώ κάποια δωμάτιά του έχουν θέα στην Alhambra. Από 126 ευρώ το δίκλινο (www.hotelcasa1800granada.com). Το Hotel Saray εντυπωσιάζει με διακόσμηση ανδαλουσιανού στιλ, με τα χαρακτηριστικά ψηφιδωτά, τις καμάρες και τα σιντριβάνια. Από 108 ευρώ το δίκλινο (https://www.hotelgranadasaray.com/en/). Στο Hotel Hesperia Granada Centro, τα δωμάτια είναι φωτεινά και το περιβάλλον καλαίσθητο και φιλικό. Από 90 ευρώ το δίκλινο (hhgranada@hesperia.com). Το ιστορικό Reina Cristina βρίσκεται κοντά στον καθεδρικό της πόλης και στεγάζεται στο κτίριο από όπου, κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου, οι δυνάμεις του δικτάτορα Φράνκο απήγαγαν τον Αύγουστο του 1936 τον ποιητή και αγαπημένο της πόλης Federico García Lorca που διέμενε στον 2ο όροφο και τον εκτέλεσαν 3 χλμ μακριά. Διαθέτει φωτεινά δωμάτια με κλασική διακόσμηση. Από 50 ευρώ το δίκλινο (www.hotelreinacristina.com/en-gb).

Καφές, γλυκό και παγωτό
Από τα πιο δημοφιλή είναι το Café Baraka, που “πιστεύει” στη θετική ενέργεια. Σε ένα άκρως χαλαρωτικό περιβάλλον, σερβίρει διάφορες ποικιλίες καφέ και γλυκών (http://cafebaraka.es). Το Durán Barista είναι ένα από τα καλύτερα καφέ της Γρανάδας, και ο cappuccino έχει “ζωγραφισμένο” στο αφρόγαλα το όνομά μας ή κάποιο αστείο μήνυμα που θα θέλαμε κυριολεκτικά να… ρουφήξουμε. Το πιο διάσημο και παλαιότερο παγωτατζίδικο είναι το Heladeria Los Italianos, με κορυφαία γεύση το Casatta ice cake.

Καλό φαγητό
Με θέα την Alhambra (από την οποία απέχει 10 λεπτά με τα πόδια) και προσεγμένη κουζίνα, ξεχωρίζει το Restaurante Mirador de Morayma (http://miradordemorayma.com/en). Το Los Santanderinos σερβίρει τοπικές νοστιμιές και εξαιρετικά tapas (http://www.lossantanderinos.com). Στο Antigua Bodega Castaneda, που προτιμούν οι ντόπιοι, θα γευτούμε σε χαμηλές τιμές εξαιρετικό φαγητό, με δημοφιλές το “tabla iberica”, μια ποικιλία από tapas με αλλαντικά, καβούρια, γαρίδες και κρέας από κυνήγι. Το La Bella y la Bestia II είναι αρκετά συμπαθές και συνήθως ασφυκτικά γεμάτο από ντόπιους. Το ίδιο και το La Antigualla II, με φροντισμένο μενού, δροσερές μπίρες, “ιπποτικό” ντεκόρ από πανοπλίες και φιλικό σέρβις. Το Los Diamantes, παρά το “άχαρο” όνομά του, αξίζει για να απολαύσουμε tapas μαζί με την μπίρα μας (http://www.barlosdiamantes.com/). Για φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, το Mesón Rincón De Rodri με τις… πλαστικές καρέκλες και το La Esquinita de Javi II με το “ψυχρό” περιβάλλον και τα εξαιρετικά πιάτα (https://laesquinitadejavi.es) είναι τα καλύτερα. Για πιο απλές “συγκινήσεις” στη Γρανάδα, τα tapas (με γκάμα από τηγανητά ψαράκια μέχρι σουφλέ) είναι δωρεάν, αρκεί να παραγγείλουμε ένα κρασί ή μια μπίρα, των οποίων οι τιμές δεν ξεπερνούν τα 4 ευρώ.

Νυχτερινή διασκέδαση
Στο κέντρο υπάρχουν πολλά μπαράκια – η Calle Navas που ξεκινάει από την πλατεία του Δημαρχείου (Plaza del Carmen) ίσως έχει τα πιο ενδιαφέροντα μαγαζιά. Εάν θέλουμε χορό μέχρι πρωίας, το Entresuelo μάς περιμένει και συγκεντρώνει όλο τον μποέμ πληθυσμό της πόλης (https://entresuelogranada.blogspot.com/).

Να δοκιμάσουμε
Την τοπική μπίρα Alhambra και το Vermouth, που είναι γλυκό σαν sherry και σερβίρεται με πάγο. Και, φυσικά, το κρασί της περιοχής. Το “tinto de verano” είναι σαν τη sangria, αλλά με λεμονάδα, και το πίνουν στη Γρανάδα κυρίως το καλοκαίρι.

Αγορές
Η γραφική αγορά Alcaiceria βρίσκεται στα στενά γύρω από τον Καθεδρικό της Γρανάδα, όπου θα βρούμε σουβενίρ όλων των ειδών: από ρούχα και βεντάλιες, μέχρι μπαχαρικά και παιχνίδια. Το Χέρι της Φατιμά (Μano de Fátima), με τα δάχτυλα τεντωμένα ως φυλαχτό ενάντια στο κακό μάτι, είναι χαραγμένο πάνω από την πύλη Puerta Judiciaria (Πύλη της Δικαιοσύνης) στην Alhambra, με τα αντίγραφά του –κακόγουστα και μη– να είναι το πιο δημοφιλές σουβενίρ στην πόλη. Τα πιο καλαίσθητα τα βρήκαμε στο Hecho A Mano, στην εβραϊκή συνοικία.

Διαφορά ώρας: -1

Περισσότερα: http://en.granadatur.com/


Εκεί σώπασε το “αηδόνι της Ανδαλουσίας”
“…Μα επιτέλους! Πια ο καθείς γνωρίζει πως από καιρό τώρα –και προ παντός στα χρόνια τα δικά μας τα σακάτικα– είθισται να δολοφονούν τους ποιητάς”, έγραφε ο Νίκος Εγγονόπουλος για τη δολοφονία του Federico García Lorca (Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα) και για την εποχή της ανόδου του φασισμού στην Ευρώπη. Ο Lorca σπούδασε Φιλοσοφία και Νομική στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδα πριν… ερωτευτεί την ποίηση. Ο επίλογος της ζωής του γράφτηκε εκεί, όταν άφησε τη Μαδρίτη τρεις μέρες πριν ξεσπάσει ο Ισπανικός Εμφύλιος και πήγε να μείνει στη Γρανάδα, παρότι γνώριζε πως κατευθυνόταν στην πιο συντηρητική πόλη της Ισπανίας. “Εγώ πάντα θα είμαι στο πλευρό αυτών που δεν έχουν τίποτα και στους οποίους δεν επιτρέπεται καν να απολαύσουν ειρηνικά το τίποτα που έχουν”.
Λίγους μήνες μετά, οι δυνάμεις του Φράνκο τον εντόπισαν, τον απήγαγαν και τον εκτέλεσαν πυροβολώντας τον πισώπλατα, κάπου 200 μέτρα μακριά από μια παράξενη πηγή με παγωμένο αναβρύζον νερό, που οι Άραβες την ονόμαζαν “Αϊναδαμάρ”, δηλαδή “Πηγή των Δακρύων”. Ήταν μόλις 38 χρονών.
“…Έφτασα στη γραμμή όπου σταματά
η νοσταλγία
και το δάκρυ μεταμορφώνεται
σε αλάβαστρο του νου.
…Αηδόνι! Ω αηδόνι μου! Τραγουδάς ακόμα;”
“Ο ίσκιος της ψυχής μου”,
Federico García Lorca