Ταξίδι στα Κύθηρα: Μια κρυψώνα εραστών του ονείρου

taxidi_big

Ένας προορισμός για όσους ονειρεύονται να κολυμπήσουν σε σμαραγδένια νερά, να περπατήσουν σε φαράγγια με καταρράκτες και να απολαύσουν αυθεντικές στιγμές, κόντρα στα όποια “δήθεν” της εποχής μας.  

της Έλενας Κιουρκτσή

Τα Κύθηρα δεν είναι σαν τα άλλα νησιά. Διαθέτει μια μυστηριακή αύρα που υπνωτίζει, καθησυχάζει, εμπνέει και ενεργοποιεί. Και, αναμφίβολα, είναι ένα νησί περισσότερο των εμπειριών παρά των… selfies.

Μαζί με τον Μάρκο, τον Στέλιο και τη Σάντυ, βρεθήκαμε εκεί (παρότι στο πλοίο τραγουδούσαμε “Tα Κύθηρα ποτέ δε θα τα βρούμε” υπό τη νοερή συνοδεία σαξόφωνου του Γιώργου Κατσαρού), στη μέση τριών πελάγων, όπου στέκει το νησί με όψη τραχιά και ομορφιά απαράμιλλη.

Ανάμεσα στη νότια Πελοπόννησο και την Κρήτη, μοιάζει με κομμάτι γης που ξέφυγε από τη μεγάλη στεριά που ένωνε την Ελλάδα με τη Μεγαλόνησο, αίσθηση που αποτυπώνεται στις εναλλαγές του τοπίου, όπου κυριαρχούν απόκρημνοι βράχοι, καταπράσινα φαράγγια και αμμουδερές παραλίες. Από την άλλη, τα σημάδια και οι επιρροές που άφησαν οι κατά καιρούς “επισκέπτες” (πειρατές, Βυζαντινοί, Ενετοί, Άγγλοι) αποκαλύπτονται μέσα από την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, που συνδυάζει αιγαιοπελαγίτικα και βενετσιάνικα στοιχεία, και τις παραδόσεις που διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Ένα μύθο θα σας πω…

Η αλήθεια είναι ότι ο μύθος που ακολουθεί έχει όλα τα στοιχεία μιας εμπνευσμένης ιστορίας τρόμου και, παρά το ευτυχές τέλος, δεν νανουρίζει κανείς με αυτόν τα παιδιά του. Σε κάθε περίπτωση, είναι απορίας άξιο ποιος τα σκέφτηκε όλα αυτά…

Η Γη, λοιπόν, θέλοντας να τιμωρήσει τον άνδρα της Ουρανό για όσα δεινά της είχε προκαλέσει, κάλεσε τα παιδιά τους και ζήτησε να θανατώσουν τον πατέρα τους. Έτσι, ο γιος τους Κρόνος πήρε από τα σπλάχνα της ένα δρεπάνι και θανάτωσε τον Ουρανό, κόβοντας τα γεννητικά του όργανα. Εκείνα έπεσαν στη θάλασσα των Κυθήρων και έγιναν μικρά νησάκια (ενδεχομένως οι Δραγονάρες). Κατά τον Ησίοδο, πέφτοντας το αίμα, άγγιξε τον αφρό της θάλασσας και από την ένωση αυτών των δύο στοιχείων γεννήθηκε η Ουράνια Αφροδίτη, η θεά του Έρωτα, η οποία ταξίδεψε μέσα σε ένα μεγάλο κοχύλι μέχρι την Κύπρο, όπου και παρέμεινε. Ωστόσο, συνήθιζε να κρύβει στα Κύθηρα τα ερωτευμένα ζευγάρια και τους κρυφούς της εραστές στις πυκνόφυτες ρεματιές με την παχιά ομίχλη (που οι ντόπιοι ονομάζουν “Κατσιφάρα”) και στις παρθένες ανατολικές ακτές του νησιού με την ψιλή άμμο και τα βότσαλα. Διόλου τυχαίο που τα Κύθηρα προέρχονται από το ρήμα κεύθω, δηλαδή “κρύβω”.

Ο συμβολισμός της Αφροδίτης και των Κυθήρων διάνυσε τους αιώνες για να απεικονιστεί τον 18ο αιώνα σε πίνακες, όπως η “Επιβίβαση για τα Κύθηρα” του Ζαν Αντουάν Βατό (που σήμερα βρίσκεται στο ανάκτορο Charlottenburg στο Βερολίνο), να καταγραφεί στην ποίηση της Αναγέννησης, να απασχολήσει το Σαρλ Μπωντλαίρ τον 19ο αιώνα και να συνεχίσει στην κινηματογραφική οπτική του Θεόδωρου Αγγελόπουλου, χωρίς ουδέποτε να πάψει να σημαίνει “κάτι”. Όσο, τουλάχιστον, στους ορίζοντες των ανθρώπων το ποθητό και ιδεατό θα παραμένουν ανάγκη.

Και ολίγη ιστορία…

1Πολυτάραχη η ζωή του νησιού, από το οποίο πέρασαν Μινωίτες, Φοίνικες, Μυκηναίοι, Σπαρτιάτες, Μακεδόνες, Ρωμαίοι και Ενετοί. Το νησί υπέφερε από τις επιδρομές και τις λεηλασίες του πειρατή Μπαρμπαρόσα, ενώ οι Βενετοί παρέμειναν σε αυτό ως το 1797, ακολουθούμενοι στη συνέχεια από Γάλλους, Ρώσους, Τούρκους και, τέλος, Άγγλους, μέχρι τα Κύθηρα να ενωθούν με την Ελλάδα το 1864. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναπτύχθηκε έντονο αντιστασιακό μέτωπο και ήταν η πρώτη περιοχή που απελευθερώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1944. Βαρύ ήταν το πλήγμα –εκτός των σεισμών– και της μετανάστευσης του ’50, που άφησε έρημο το νησί. Σήμερα τα Κύθηρα (ή, αλλιώς, “Τσιρίγο”) ανήκουν στα Επτάνησα και, μαζί με τα Αντικύθηρα, υπάγονται στη Νομαρχία Πειραιά.

8 κορυφαία σημεία που αξίζει να επισκεφτούμε

  1. Φορτέτσα: Το αποκαλούσαν “μάτι της Κρήτης”, γιατί “βλέπει” τα τρία μεγαλύτερα πελάγη στην Ελλάδα: το Ιόνιο, το Αιγαίο και το Κρητικό. Μια περιήγηση στο κάστρο της Χώρας θα μας ταξιδέψει στην εποχή των Ενετών: Το Παλάτι των Προβλεπτών, οι φυλακές, η παλιά στέρνα, η Μυρτιδιώτισσα, ο Παντοκράτορας παραμένουν ανεξίτηλη σφραγίδα περασμένων καιρών, σηματοδότες της μακρόχρονης ιστορίας των Κυθήρων.
  2. Παλαιοχώρα: Η καστροπολιτεία του Αγίου Δημητρίου (ο “Μυστράς των Κυθήρων”) είναι η παλιά πρωτεύουσα του νησιού και το σημαντικότερο ίσως ιστορικό αξιοθέατο του νησιού. Κτισμένη από Μονεμβασίτες τον 12ο αιώνα, ήταν αθέατη από τη θάλασσα. Παρόλα αυτά, ο διαβόητος ναύαρχος του Τουρκικού Στόλου και πρώην πειρατής Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα την ανακάλυψε, την πολιόρκησε και την κατέστρεψε ολοσχερώς. Στον χώρο θα δούμε ερείπια από 80 σπίτια και 20 εκκλησίες, ενώ διατηρείται ο εξαιρετικής αρχιτεκτονικής ναός της Αγίας Βαρβάρας.
  3. Καψάλι: Βρίσκεται στο νότιο άκρο του νησιού και αποτελεί δημοφιλή κοσμοπολίτικο παραθαλάσσιο οικισμό, με “ατού” τους δίδυμους κόλπους και τον μοναχικό φάρο του. Εκεί θα βρούμε μπαρ, καφέ, εστιατόρια με σπεσιαλιτέ το φρέσκο ψάρι και την αστακομακαρονάδα (σε ολίγον, όμως, τσουχτερές τιμές), γκαλερί, καθώς και υπαίθρια βιβλιοπωλεία, παρατεταγμένα στον παραλιακό δρόμο.
  4. Χύτρα: Σπηλιά της ομώνυμης βραχονησίδας, όπου τα νερά είναι τυρκουάζ και τα τοιχώματα γίνονται χρυσαφί από τις ακτίνες του ήλιου. Μπορούμε να πάμε με καραβάκι από το Καψάλι και να κολυμπήσουμε μέσα στη σπηλιά, η οποία είναι από τις πιο εντυπωσιακές της Ελλάδας.
  5. Σπήλαιο Αγίας Σοφίας: Αυτό το εκκλησάκι μέσα σε σπήλαιο είναι ένα από τα συναρπαστικότερα αξιοθέατα στα Κύθηρα. Στην είσοδό του μας υποδέχονται μορφές αγίων σε φυσικό μέγεθος, ζωγραφισμένες τον 13ο αιώνα με τη μέθοδο του φρέσκο. Στο εσωτερικό οι σταλαγμίτες και οι σταλακτίτες προκαλούν δέος, αποτελώντας έναν πραγματικό ύμνο στη φύση.
  6. Βενετσιάνικο κάστρο στην Κάτω Χώρα Μυλοποτάμου: Ο οικισμός που αναπτύχθηκε μετά την καταστροφή της Παλαιοχώρας χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακή αρχιτεκτονική. Εκεί θα δούμε τα ερείπια του ενετικού κάστρου και ναούς κτισμένους στα τέλη του 15ου αιώνα.
  7. Νερόμυλοι στο ρέμα της Νεράιδας: Προσφέρουν ένα συναρπαστικό θέαμα και συνιστούν μια υπέροχη εμπειρία. Μπορούμε να περιδιαβούμε το ρέμα και, έτσι, να ανακαλύψουμε τους παλιούς νερόμυλους, όπου θα ορκιζόμασταν πώς συνιστούν ένα μαγευτικό βιότοπο για γοητευτικές νεράιδες και παιχνιδιάρικα ξωτικά.
  8. Αβλέμονας: Στο λιμανάκι του χωριού, που μοιάζει με κυκλαδίτικο, δεσπόζει το εντυπωσιακό αρχοντικό Καβαλίνι με το ηλιακό ρολόι. Στις γραφικές παραλίες που σχηματίζουν οι κόλποι του, αξίζει να κολυμπήσουμε στα γαλανά νερά του.

2_full-width

Χρήσιμες πληροφορίες

Πού θα μείνω: Στη Χώρα, τα δωμάτια-διαμερίσματα “Νίκη” είναι φιλόξενα και οικονομικά (τηλ.: +30 2736 031488). Τα διαμερίσματα “Γιώτα” βρίσκονται στον Μυλοπόταμο, ένα από τα ωραιότερα χωριά του νησιού (τηλ.: +30 694 675 3566, www.kithera.gr/rooms/giota/). Καθαρό και εντυπωσιακά ήσυχο το Camping Καψαλίου – δεν επιτρέπονται τα κατοικίδια (τηλ.: +30 27360 31580). Για πολυτελή διαμονή, καλή επιλογή είναι ο “Ξενώνας Φως και Χώρος” στα Αρωνιάδικα (τηλ.: +30 6980 72 93 99, http://agreekisland.com/). Περισσότερες επιλογές στην ιστοσελίδα https://www.kythera.gr/wheretostay.

Επιδόρπιο και καφέ: Στη Χώρα, το ‘Fossa’ σερβίρει ωραίο καφέ και σπιτικά γλυκά. Να δοκιμάσουμε cheesecake ανανά και γρανίτα ροδάκινο (τηλ.: +30 2736 031991). Στο κάτω λιμανάκι του Αυλαίμονα, με θέα τις βάρκες και τη θάλασσα, βρίσκεται το “Αραχτοπωλείο” που σερβίρει καφέδες, χυμούς, την καλύτερη σοκολατόπιτα του νησιού και τη γευστικότατη πορτοκαλόπιτα της κυρίας Τασίας (τηλ.: +30 697 708 1023).

Καλό φαγητό: Στην είσοδο του χωριού Λογοθετιάνικα, βρίσκεται η ταβέρνα “Μαρία”. Το ταβάνι από καλάμια, οι παραδοσιακές βιτρίνες στους τοίχους και η γραφική αυλή δημιουργούν κλίμα άλλης εποχής, ενώ ταυτόχρονα θα έχουμε την ευκαιρία να γευτούμε μια μεγάλη ποικιλία από φρέσκα ψάρια και αστακό, μαγειρεμένα με διάφορους τρόπους (τηλ.: +30 27360 33211). Για την καλύτερη φάβα και το πιο νόστιμο καλαμάρι των Κυθήρων επιβάλλεται στάση στην ταβέρνα “Σκάνδεια”, δίπλα στην παραλία της Παλαιόπολης (τηλ.: +30 2736 033700, www.skandeia.gr).

Στο παραδοσιακό καφενείο “Ο Πλάτανος”, που το καλοκαίρι λειτουργεί ως εστιατόριο, θα απολαύσουμε ελληνική κουζίνα και μεγάλη ποικιλία πιάτων, στα πρότυπα σπιτικού φαγητού. Στο εσωτερικό του διατηρούνται σε άριστη κατάσταση το δάπεδο από αυθεντικά πλακάκια της εποχής, καθώς και το θαυμάσιο ξύλινο, με ζωγραφιστό διάκοσμο, ταβάνι του. O εξωτερικός του χώρος βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Μυλοποτάμου, με τραπέζια κάτω από πλούσιο φύλλωμα από αιωνόβια πλατάνια (τηλ.: +30 2736 033397). Τέλος, στο μεζεδοπωλείο “Η Κάπαρη”, στην παραλία Καψάλι, θα απολαύσουμε καλό φαγητό σε ωραίο περιβάλλον δίπλα στο κύμα (τηλ.: +30 2736 031908). 

Διασκέδαση: Το ‘Mercato Βar’ βρίσκεται στον κεντρικό δρόμο της Χώρας και λειτουργεί από το 1990. Είναι ανοιχτό κάθε βράδυ, προσφέροντας μεγάλη ποικιλία από κοκτέιλ, ποτά και χυμούς υπό τους ήχους καλής ξένης μουσικής (τηλ.: +30 27360 31922). Εναλλακτικά, υπάρχουν και οι ρυθμοί του ‘Banda Landra’ (που το όνομά του σημαίνει “από άκρη σε άκρη”), το οποίο βρίσκεται στην παραλία Καψάλι και έχει θέα τον ομώνυμο κόλπο και το κάστρο της Χώρας (τηλ.: +30 2736 031904).

Παραλίες για κάθε γούστο: Η λίστα με τις παραλίες στα Κύθηρα είναι ατελείωτη: Mελιδόνι, Φυρή Άμμος, Χαλκός, Πλατειά Άμμος, Λιμιώνας, Όχελες. Μικρές ή μεγάλες, κλειστές ή ανοιχτές, ικανοποιούν κάθε επιθυμία και προτίμηση. Όμως το Καλαδί είναι η σταρ παραλία του νησιού. Γαλαζοπράσινα νερά, σπηλιές και βράχια-γλυπτά, του προσδίδουν μια ξεχωριστή ομορφιά και αδιαμφισβήτητη γοητεία.

2Τοπικές νοστιμιές: Από την Αγγλοκρατία έχει τις ρίζες του το “μπουντίνο”, ένα είδος γλυκού, που φτιάχνεται με μπαγιάτικο ψωμί βουτηγμένο σε γάλα, άφθονο τριμμένο λεμόνι, κανέλα, ζάχαρη, καβουρδισμένο αμύγδαλο, βούτυρο, αβγά, κονιάκ και σταφίδες (σερβίρεται την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς). Από τους Ενετούς κατάγεται το “βενετσιάνικο παστίτσιο”, πιάτο με μακαρόνια, κιμά και συκωτάκια, που ψήνεται μέσα σε ημίγλυκη ζύμη. Τα “αχλαδάκια με δραγάντε” απαιτούν χρόνο και τέχνη για να γίνουν, αλλά σίγουρα αξίζουν τον κόπο, για τη μοναδική τους γεύση με αμύγδαλο και μέλι. Αγαπημένο ηδύποτο που σερβίρεται μετά το φαγητό είναι η φατουράδα, με βάση το τσίπουρο, στο οποίο προστίθενται κανέλα, γαρίφαλο, μανταρίνι και ζάχαρη. 

Τι να ψωνίσουμε: Το θυμαρίσιο μέλι των Κυθήρων είναι από τα καλύτερα διεθνώς. Επίσης, το ελαιόλαδο είναι εξαιρετικό (κορωνέικη ποικιλία). Πολύ καλό και το ντόπιο κρασί, που έχει συνήθως χρώμα λευκό ή ροζέ. Στα Κύθηρα μπορούμε, επίσης, να προμηθευτούμε τυρί, λαδοπαξίμαδα, αρωματικά βότανα και παραδοσιακά γλυκά. Αξίζει, όμως, να προτιμήσουμε και τα προϊόντα βιολογικής γεωργίας της Ένωσης Βιοκαλλιεργητών Κυθήρων που θα βρούμε σε επιλεγμένα σημεία του νησιού.3

Πεζοπορικές διαδρομές: Στο νησί τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών, που έχει μελετηθεί και σηματοδοτηθεί από την Paths of Greece (http://pathsofgreece.gr/). Η πλούσια φύση και τα εντυπωσιακά τοπία έχουν αναδείξει τα Κύθηρα ως έναν από τους δημοφιλέστερους πεζοπορικούς προορισμούς των νησιών της χώρας μας. Όλες οι πεζοπορίες του νησιού παρουσιάζονται αναλυτικά στην ιστοσελίδα kytherahiking.com/el. 

Ξενάγηση δια… ακοής: Για μια ηχητική-βιωματική περιήγηση των Κυθήρων, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον ηλεκτρονικό οδηγό ‘The Sound of Kythera’. Πρόκειται για μια εφαρμογή που θα μας επιτρέψει να ξεναγηθούμε στο νησί, κυριολεκτικά με κλειστά μάτια, μέσα από ακούσματα και ιστορίες, ενώ μας προτρέπει να συλλέξουμε ήχους με το κινητό μας από τα Κύθηρα και να τους ανεβάσουμε στη διαδραστική του πλατφόρμα (http://soundofkythera.com/el/). 

Πώς να πάμε: Με αεροπλάνο από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών ή με πλοίο από τον Πειραιά. Επίσης, οδικώς μέχρι Γύθειο και Νεάπολη Λακωνίας, και από εκεί πάλι με πλοίο. Αν ερχόμαστε από Κρήτη, το πλοίο αναχωρεί από το Καστέλι Κισσάμου του νομού Χανίων. 

Περισσότερες πληροφορίες: www.kythera.gr