Postdamer platz: Το “Βερολίνο” μέσα στο Βερολίνο

taxidi_Berlin_MEGALI

Η νέα καρδιά της παλιάς μητρόπολης ακούει στο όνομα Postdamer platz και χτυπά στο κέντρο του Βερολίνου. Ένα υπερσύγχρονο τετράγωνο αρχιτεκτονικής ισχύος και πολυεπίπεδης ψυχαγωγίας, όπου 24 ώρες το εικοσιτετράωρο πολιορκείται από εκατοντάδες φωτογραφικά κλικ και χιλιάδες αδηφάγα μάτια.

Ο ουρανός πάνω από το Βερολίνο, σε τίποτα δεν θύμιζε τη μελαγχολική μαγεία της ταινίας του Βιμ Βέντερς. Ήταν καταγάλανος, καθαρός, γεμάτος χελιδόνια και ήλιο.

Μια “ασυνήθιστη” πραγματικότητα για το κλίμα της περιοχής, έστω και αν βρισκόμασταν στην άνοιξη.

Είτε πάντως με ζέστη, είτε –συνηθέστερα – με κρύο, όποιος έχει περπατήσει έστω και μια φορά σε τούτη τη “μητρόπολη-χώρα” των αντιθέσεων, το “ωραίο” θα του γίνει εμμονή και η “μονοτονία” άγνωστη λέξη.

Πρόκειται για έναν βιότοπο πολιτισμού και ευπρέπειας, όπου σε κάθε σημείο του ανασαίνει η πελώρια αγάπη του Βερολινέζου για τη πόλη του.

Μπορεί μετά τη πτώση του Τείχους, η διχασμένη προσωπικότητα Ανατολικού και Δυτικού Βερολίνου να παλεύει ακόμα για έναν και μόνον “εαυτό”, όμως τούτοι οι “τιμωρημένοι” κατάφεραν να μετατρέψουν τη δυσάρεστη ιστορία τους σε ένα σπάνιο μάθημα λυτρωτικής αναγέννησης.

Έτσι, αν η ψυχή του Βερολίνου κατοικεί στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, η καρδιά του χτυπά στην Postdamer platz: τη νέα μητρόπολη.

Μια πόλη μέσα στη πόλη. Το επίκεντρο της άλλοτε αποκαλούμενης… νεκρής ζώνης.

Από το μηδέν στο “άπειρο”

Τη δεκαετίες του 1920 και του1930 η πλατεία της Postdamer ήταν η πιο “αεικίνητη” της Ευρώπης, που περηφανευόταν για τα πρώτα αυτόματα φανάρια κυκλοφορίας στο κόσμο.

Ένας πολυάσχολος κόμβος αστικής ζωής, που με τους βομβαρδισμούς στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο κυριολεκτικά ισοπεδώθηκε.

Αυτό που απέμεινε από την αίγλη της, ήταν μια έρημη, χέρσα περιοχή, ένα σημείο “μηδέν” στο κέντρο του -επίσης κατεστραμμένου- Βερολίνου.

Με το τέλος του πολέμου χωρίστηκε σε Αμερικανικό, Βρετανικό και Ρωσικό τομέα και, επισήμως, έγινε η “γη του κανένα”.

Για σχεδόν μισό αιώνα, αυτό το κενό τετράγωνο παρέμεινε “άθικτο”, μακάβριο και βουβό. Ωσότου με τη πτώση του Τείχους, τα δεδομένα άλλαξαν.

Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, η πλατεία “αναδείχτηκε” ως το μεγαλύτερο εργοτάξιο της Ευρώπης. Εκατομμύρια επισκεπτών συνέρρεαν “μανιασμένα” από όλο τον κόσμο για να παρατηρήσουν τη πρόοδο της αναδόμησης, από το περίφημο κόκκινο κιβώτιο.

Συνολικά επενδύθηκαν περίπου 17 δις, ώστε ο “Φοίνικας” της Postdamer platz να αναγεννηθεί από τις στάχτες του και να υπερυψωθεί ως πρότυπο υπερσύγχρονης αρχιτεκτονικής και κατασκευαστικής αρτιότητας.

Σήμερα, αυτό το οικοδομικό τετράγωνο –σαν να προσπαθεί να ξανακερδίσει τη ζωή που κάποτε του στέρησαν –παραμένει ξάγρυπνο και σε εγρήγορση 24 ώρες το 24ωρο.

Κολοσσοί επιχειρήσεων, πολυκαταστήματα ορόφων, υπέρ-lux ξενοδοχεία, καφέ, εστιατόρια, καζίνο, κινηματογράφοι, θεατρικές παραστάσεις, μουσικά δρώμενα και το Μουσείο Κινηματογράφου του Βερολίνου, στεγάζονται σε επιβλητικά νεοαναγειρόμενα κτήρια, στα οποία ακόμα προστίθενται καινούργια.

Και παντού, ένας κοπαδιαστός κυματισμός ανθρώπων κάθε ηλικίας και εθνότητας, μια ασταμάτητη ταλάντωση ανάμεσα στο “πέρα” και το “δώθε”, που τις μόνες ώρες που μοιάζει να κοπάζει, είναι νωρίς το απόγευμα..

Η πλατεία είναι ζωντανή και έχει περισσότερους από έναν λόγους για να το διασκεδάζει…

Στο Κέντρο της Sony

Η ευρωπαϊκή έδρα της Sony είναι αναμφίβολα το πιο φιλόδοξο, επιτυχές και αρχιτεκτονικά ενδιαφέρον κτήριο στο νέο Βερολίνο.

Διανθισμένη με σιντριβάνι, γιγαντοοθόνες, κινηματογράφους, εστιατόρια και καφέ, θα περίμενε κανείς πως το μάτι ενστικτωδώς θα περιφερθεί στην προσφερόμενη – σε κυκλική “τροχιά” – ποικιλία αυτού του “υπερθεάματος”.

Όμως, η πρώτη και πλέον χαρακτηριστική κίνηση είναι να στραφεί ψηλά και το βλέμμα να μείνει στυλωμένο εκεί, σαν να αποκαλύφθηκε μπροστά του ένας αλλιώτικος, πελώριος ουρανός από μέταλλο και γυαλί. Ένα διαστημικό “πέρασμα” από και προς στο σύμπαν…

Πρόκειται για το θόλο που σχεδιάστηκε από τον Helmut Jahn και έκανε πρεμιέρα το 2000. Ένα αριστούργημα δομής και φουτουριστικού οράματος, που, κυριολεκτικά, σε “αρπάζει” από τα… μάτια.

Όταν μετά από αρκετά λεπτά επέρχεται η “προσγείωση”, τότε όλοι καταλήγουν –αν βρουν θέση – στο νέο καφέ-ρεστοράν Josty. Ουσιαστικά, η φήμη του οφείλεται στον θρυλικό προκάτοχο και συνονόματό του, ένα τακτικό στέκι καλλιτεχνών και διανοούμενων του 19ου αιώνα. Αυτό, όμως, που προσθέτει περισσότερη γοητεία στο Josty είναι ότι στεγάζεται μερικώς στην ιστορική “Αίθουσα των Αυτοκρατόρων” Kaisersaal. Ένα ανεκτίμητο “κομμάτι” του ξενοδοχείου Grand Hotel Esplanade, που έχει καταστραφεί.

Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο η “Αίθουσα του Αυτοκράτορα” όσο και το “Δωμάτιο προγευμάτων” του Esplanade, βρίσκονταν υπό προστασία για την αρχιτεκτονική και ιστορική σημασία τους.

Όταν η Sony θέλησε να εγκατασταθεί στη Postdamer platz, το συμβούλιο του Βερολίνου όρισε πως, έπρεπε πάση θυσία να συντηρήσει αυτούς τους πολιτιστικούς θησαυρούς Έτσι το 1996, τα δωμάτια… μετακινήθηκαν. Πως;

1300 τόνοι φορτώθηκαν πάνω σε ρόδες και στη διάρκεια μιας βδομάδας μετατοπίστηκαν κατά 75 μέτρα!

Έστω και πίσω από σκαλωσιές με προστατευτικά τζάμια, αυτά τα δυο κομψοτεχνήματα κάνουν τη παρουσία τους αισθητή.

Ειδικά το “Δωμάτιο προγευμάτων”, όταν βραδιάζει, μετατρέπεται σε μαγική εικόνα εναλλάσσοντας αργά φωτισμούς σε αποχρώσεις του ροζ, πράσινου και λιλά.

Λίγα μέτρα πιο πέρα, βγαίνοντας από τη πλευρά της οδού Postdamer, η γνωστή σε όλους Lego φέτος είχε μεγάλη έμπνευση αλλά, κυρίως, υπομονή.

Έτσι συνέθεσε εξ ολοκλήρου με τα διάσημα πλαστικά “κομματάκια”, το πρόσωπο του Αϊνστάιν -100 φορές μεγαλύτερο, έναν κλόουν σε φυσικό μέγεθος και μια τεράστια καμηλοπάρδαλη που τοποθετήθηκε απέναντι στον πολυκινηματογράφο Cinemaxx. Όλα φτιαγμένα από Lego.Θεέ και Κύριε….

Η Marlen Dietrich υποθέτω…

Στην οδό Postdamer 2, βρίσκονται μαζεμένοι μερικοί θρυλικοί “γνώριμοι”.

Ο Dr Caligari από το εξπρεσιονιστικό αριστούργημα του Robert Wiene γυρισμένο στα 1920, ο “προφήτης” ανθρωπιστής Fritz Lang με τη μελλοντολογική κραυγή του 1927 “Metropolis”, αστέρες του βωβού όπως οι Henny Porten και Astra Nielsen, η σκηνοθέτης των Ναζί Leni Riefenstahl με το επαίσχυντο “Olympia” του1938, ο αυτοκαταστροφικά “όμορφος” Φασμπίντερ και η μούσα του Χάνα Σιγκούλα.

Το μουσείο κινηματογράφου του Βερολίνου – ή επί το “Γερμανικότερο” Filmmuseum Berlin – μέσα από τους τρεις ορόφους και τις ειδικά διαμορφωμένες ανά θέμα αίθουσες, συνιστά μια τέλεια σχεδιασμένη “χρονομηχανή” της Γερμανικής 7ης Τέχνης.

Ξεκινά από τις νηπιακές μέρες του σινεμά – τα πρώτα ειδικά εφέ της δεκαετίας του 1930, έως την απεικόνιση μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Διαθέτει ως “καύσιμο” δεκάδες οθόνες, σπάνια ντοκουμέντα, έγγραφα, επιστολές, αναμνηστικά, πιστά ομοιώματα και προπλάσματα σκηνικών που έγραψαν ιστορία από το Βερολίνο έως το Hollywood.

Και δεν διστάζει να τιμήσει ηθοποιούς, σκηνοθέτες και παραγωγούς που αντιστάθηκαν στον φασισμό και εξοντώθηκαν ηθικά και βιολογικά στα χρόνια της Ναζιστικής χολέρας.

Πιο πέρα, φυσικά και υπάρχει “χώρος” για τον Spiderman, τον Πόλεμο των Άστρων, τα Aliens.

Όμως το σύμβολο – πρόσωπο της Γερμανίας καπνίζει άφιλτρο, φορά παντελόνια, έχει κόκκινα νύχια και ζωγραφιστά λάγνα φρύδια.

Η θεά του “Γαλάζιου Άγγελου” Marlen Dietrich, η “μοιραία γυναίκα –Βερολίνο” του Hollywood είναι εκεί, σαν να μην έφυγε ποτέ.

Με τα αυθεντικά κουστούμια της, τις ταξιδιωτικές αποσκευές της, φωτογραφίες, επιστολές, σημειώσεις, αφίσες..Kαι, “Εκείνο” το βλέμμα που στοιχειώνει τις οθόνες στους τοίχους, με αποσπάσματα από τις ταινίες της.

Στις αίθουσες που είναι αφιερωμένες στη περίπου μυθική παρουσία της, η Dietrich σου δίνει την εντύπωση πως σε κοιτά περισσότερο επίμονα από ό,τι εσύ εκείνη. Μια ανατριχίλα που καταλήγει σε ένα ενστικτώδες δέος για ανθρώπους που έφυγαν από τη ζωή και χωρίς να τους έχεις αγγίξει ποτέ, μπορείς να τους “αισθάνεσαι” ακόμη.

Τι με κοιτάζεις Rosa μουδιασμένα…

Όταν το σούρουπο κατεβαίνει στη Postdamer platz, τα κτήρια “αρπάζουν”ένα βιομηχανικό πορτοκαλί χρώμα και λίγο πριν ανάψουν τα φώτα τους, μοιάζουν να μακραίνουν στα σύννεφα. Οι άνθρωποι δείχνουν ακόμα πιο μικροί και οι αντανακλάσεις, διατρέχουν με εικαστική βραδύτητα τις προσόψεις των νεόδμητων γιγάντων.

Και ξαφνικά, με έναν σχεδόν διεστραμμένο συγχρονισμό, εκατοντάδες χιλιάδες μικρά και μεγάλα “μάτια” ανοίγουν και διαπερνούν το σκοτάδι.

Μια άγρυπνη φωταψία σε όλα τα χρώματα της ίριδας, που επισφραγίζει σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων την κυριαρχία αυτού του πολύ -πολιτισμικού “θηρίου”.

Η πλατεία μεταμορφώνεται, βάζει τα καλά της, μακιγιάρει τις ατέλειές της και κουνά προκλητικά τον δείκτη προς το μέρος μας.

Το παρελθόν συγκρούεται με το παρόν και το big bang του μέλλοντος έχει ξεκινήσει.

Κάπου εκεί, στον πολύβουο δρόμο της Postdamer, πριν κάποια χρόνια έστεκε ξεκομμένο από τα άλλα ένα απομεινάρι του Τείχους .

Πάνω του, το σήμα της ειρήνης βρόμικο και φθαρμένο.

Στη κορυφή του, το πρόσωπο της Rosa Luxemburg με ένα κόκκινο “Χ” και το επεξηγηματικό σχόλιο: “Δεν ήταν τρομοκράτης”.

Φυλακισμένη στον τσιμεντένιο της καμβά, με φόντο ένα ανάλαφρο φορεματάκι -των μόλις 19,90 ευρώ σύμφωνα με την διαφημιστική αφίσα- κοίταζε τους ανθρώπους που την προσπερνούσαν, όπως οι εποχές. Τώρα πια δεν υπάρχει.Για όσους όμως την προλάβαμε, κάποιες φορές νομίζουμε πως είναι ακόμα εκεί.

Όσο να ανοιγοκλείσουμε τα μάτια.

Και μετά χάνεται στον θόρυβο των φώτων.

Η Postdamer platz σε 10 λέξεις

  1. Sony Center: Η νούμερο “ένα” επιλογή των επισκεπτών χάρη στον φουτουριστικό θόλο και την ποικιλία ψυχαγωγίας που προσφέρει. Βρίσκεται λίγα μέτρα από τον υπόγειο (U bahn) ή το μετρό (S bahn)της πλατείας Postdamer και περιβάλλεται από “γερμανικής” αισθητικής ουρανοξύστες.
  2. Daimler Chrysler Quartier: Η έδρα των διάσημων κατασκευαστών αυτοκινήτων του Βερολίνου, που σχεδιάστηκε από τον Hans Kollhoff και τον Renzo Piano. Συστεγάζει και ένα πρώην υποκατάστημα της Daimler, την επιχείρηση λογισμικού “debis” .
  3. Weinhaus Huth: Το μοναδικό κτήριο της Postdamer που επέζησε των βομβαρδισμών του Β’ Παγκοσμίου. Φιλοξενεί τα εστιατόρια και την γκαλερί τέχνης της DamlerChrysler.
  4. Cinemaxx: Είναι από τους μεγαλύτερους κινηματογράφους του Βερολίνου. Διαθέτει 17 οθόνες από τις οποίες οι μεγαλύτερες προβάλουν τρέχουσες υπερπαραγωγές του Hollywood, ενώ οι τρεις μικρότερες προορίζονται για λιγότερο mainstream ταινίες. Ενημερωτικά, τα πάντα είναι μεταγλωττισμένα στα γερμανικά.
  5. Filmmuseum Berlin: Ένας πολυχώρος κινηματογραφικής διαδρομής -αλλά και ιστορικής καταγραφής- της Γερμανίας του περασμένου αιώνα, με σπάνιο οπτικοαουστικό υλικό και εντυπωσιακά εκθέματα τεχνικής των εφέ.

Δυστυχώς ,απαγορεύεται διά “ροπάλου” η φωτογράφηση.

  1. Postdamer Platz Arkanden: Τρεις υπερπολυτελείς όροφοι που διατρέχουν οι στοές περισσότερων από 130 καταστημάτων, επώνυμων μαγαζιών ρούχων και εστιατορίων. Το χαμηλότερο επίπεδο είναι αποκλειστικά για φαγητό, με γεύσεις από όλο τον κόσμο.
  2. Μουσικό θέατρο Stella: Η μεγαλύτερη σκηνή παραστάσεων του Βερολίνου διαθέτει 1300 θέσεις και τα εισιτήρια του γίνονται ανάρπαστα.
  3. Πλατεία Marlen Dietrich: Βρίσκεται μπροστά στο Μουσικό Θέατρο Stella και είναι αφιερωμένη στη Γερμανίδα ντίβα. Μια εντυπωσιακή σύνθεση-δημιουργία του καλλιτέχνη Jeff Koons- από σκούρα μεταλιζέ “μπαλόνια”, σχηματίζουν λουλούδι στη μέση μιας τεχνητής λιμνούλας και δίνουν χαρακτήρα στη πλατεία.
  4. Spielbank: Το καζίνο του Βερολίνου βρίσκεται πίσω ακριβώς από τα “μπαλόνια” της Marlen Dietrich και με μια εκτυφλωτική φωταψία προσελκύει τους ενδιαφερόμενους να κάνουν “παιχνίδι”. Εκτός από τη ρουλέτα, παίζεται Black Jack και υπάρχει χώρος με “κουλοχέρηδες”.
  5. Απομεινάρια του Τείχους: Έξω ακριβώς από τον σταθμό του υπόγειου, βρίσκονται”ενδεικτικά” μερικά τσιμεντένια “μνημεία”από εκείνη την απερίγραπτη ντροπή που χώρισε τους ανθρώπους της ίδιας πόλης σε Ανατολικούς και Δυτικούς και όρισε άνισα τη μοίρα τους. Τα γκράφιτι πάνω τους, μαρτυρούν εποχές που έφυγαν και πληγές που είναι ακόμα εδώ.

Της Έλενας Κιουρκτσή