Έξυπνα Αυτοκίνητα
Περιμένοντας τον… ΚΙΤΤ

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1982, οι τηλεθεατές είδαν στη μικρή οθόνη ένα αμάξι από το μέλλον. Επρόκειτο για τον ΚΙΤΤ (Knight Industries Two Thousand) που μιλούσε και σκεφτόταν σαν άνθρωπος, δεν χρειαζόταν οδηγό, έπιανε ασύλληπτες ταχύτητες και “πρωταγωνιστούσε” στην αμερικανική σειρά “Ο Ιππότης της Ασφάλτου” (Knight Rider), ως τηλεοπτικό “ζευγάρι” του –άγνωστου τότε– David Hasselhoff. Η σειρά ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής, παρουσιάζοντας τότε στο τηλεοπτικό κοινό για πρώτη φορά τα έξυπνα αυτοκίνητα του μέλλοντος.  

της Γιώτας Χουλιάρα

Με τον όρο “smart cars”, δηλαδή “έξυπνα αυτοκίνητα” ή “αυτοκίνητα με έξυπνη τεχνολογία”, εννοούμε ουσιαστικά τα αυτόνομα ή ρομποτικά αυτοκίνητα. Πρόκειται για οχήματα ικανά να ανιχνεύσουν το περιβάλλον τους και να κινούνται με ασφάλεια, με ελάχιστη έως καθόλου ανθρώπινη επιρροή/παρέμβαση. O αυτοματισμός τους οφείλεται σε σύγχρονη τεχνολογία και στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης, η οποία μέσα από τον συνδυασμό μιας ποικιλίας αισθητήρων, έχει τη δυνατότητα να εντοπίσει τους κατάλληλους διαύλους πλοήγησης, καθιστώντας αχρείαστη τη συμβολή του οδηγού.
Ο θρυλικός KITT της δεκαετίας του ’80, που στην πραγματικότητα ήταν ένα σπορ αυτοκίνητο της Pontiac Trans-Am, ουσιαστικά αποτελεί το πρότυπο για την εικόνα των αυτοκινήτων που σταδιακά θα δούμε στους δρόμους. Από το ιπτάμενο αυτοκίνητο της ταινίας “Back to the Future” τη δεκαετία του ’80, το αστυνομικό έξυπνο αυτοκίνητο της Sandra Bullock στη ταινία “Demolition Man” το 1993, τα αυτοκίνητα με τα πολλαπλά gadgets στις ταινίες του James Bond, τα έξυπνα και αυτόνομα αυτοκίνητα στο “Minority Report” το 2002 και το απόλυτο smart car του Will Smith στο “I, Robot” το 2004, περνάμε πλέον στην πραγματικότητα της αυτοκίνησης που ζητά όλο και μεγαλύτερη αυτονομία.
Η αλήθεια είναι πως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι εθισμένος στην τεχνολογία και αποζητά όλο και περισσότερες τεχνολογικές ευκολίες προκειμένου να κάνει τη ζωή του πιο άνετη και να κερδίσει ελεύθερο χρόνο.

Ήδη τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά διαθέτουν:
• Σύστημα υποβοήθησης οδήγησης, το οποίο αντιλαμβάνεται την κίνηση του οχήματος, σταθεροποιεί την οδήγηση μέσα στη λωρίδα και ελέγχει την κατάσταση του οδηγού βάσει του χρόνου οδήγησης, στέλνοντας σχετικό μήνυμα όταν υπερβεί το χρονικό όριο (συνήθως 2 ώρες συνεχόμενης οδήγησης).
• Σύστημα βοήθειας φρεναρίσματος, το οποίο ελέγχει την απόσταση από τα άλλα οχήματα. Διαθέτει, επίσης, τη δυνατότητα ειδοποίησης σε αναγκαστικό φρενάρισμα/επιβράδυνση, στην περίπτωση που το προπορευόμενο όχημα φρενάρει ή γενικά βρεθεί κάποιο εμπόδιο στην πορεία του οχήματος.
• Σύστημα αυτόματου παρκαρίσματος. Το όχημα κινείται και παρκάρει μόνο του (υπάρχουν ήδη μοντέλα στην αγορά που το διαθέτουν ως έξτρα βοήθημα).
• Σύστημα μηχανικού ελέγχου και αυτορρύθμισης σε αναρτήσεις και άλλα μέρη του οχήματος. Ουσιαστικά, μέσω του ηλεκτρονικού εγκεφάλου του οχήματος, γίνεται ρύθμιση της ταχύτητας, των καυσαερίων, της ορατότητας και των καθισμάτων (μνήμη ρυθμίσεων με την κατάλληλη κλίση και θερμοκρασία που επιθυμεί ο οδηγός).
• Σύστημα ηλεκτρονικής σύνδεσης με το Διαδίκτυο και τους δορυφόρους για ενημέρωση της κίνησης και για χάρτες.
• Βluetooth για κινητά.
• Ηands-free ξεκίνημα μοτέρ οχήματος και ξεκλείδωμα πόρτας με δακτυλικό αποτύπωμα (αυτή τη στιγμή σε πολυτελή μοντέλα γνωστών εταιρειών).
• Μπλοκάρισμα μοτέρ, σε περίπτωση που ο οδηγός εμφανίζεται να είναι υπό επήρεια ουσιών (θεωρείται ότι θα βγει πολύ γρήγορα στην αγορά, λόγω των αυξημένων αριθμών ατυχημάτων).
• Προετοιμασία οχήματος μέσω smartphone, έτσι ώστε να έχει ιδεατή θερμοκρασία για τον οδηγό πριν καν αυτός έχει πάει κοντά στο όχημα. Το μοτέρ ενεργοποιείται μεν, αλλά το όχημα παραμένει κλειδωμένο και δεν έχει δυνατότητα κίνησης.

Στα παραπάνω θα προστεθεί σύντομα, τουλάχιστον για υπερπολυτελή μοντέλα συγκεκριμένης εταιρείας, αισθητήρας για την αντιμετώπιση της ναυτίας που προκύπτει εξαιτίας κίνησης (motion sickness), η οποία εκτιμάται πως επηρεάζει το 70% των ανθρώπων. Ήδη οι ειδικοί έχουν δημιουργήσει έναν αλγόριθμο, ο οποίος παράγει ένα “wellness score” για κάθε επιβάτη. Αυτός, με τη σειρά του, χρησιμοποιείται για την αυτόματη εξατομίκευση/προσαρμογή των συνθηκών οδήγησης και καμπίνας στο αυτοκίνητο, προκειμένου να μειώνεται κατά 60% η επίδραση των παραγόντων που προκαλούν ναυτία. Το σύστημα “wellness score” θα υπολογίζει πόσο επιρρεπείς είναι οι επιβάτες του αυτοκινήτου στο να νιώσουν ναυτία, χρησιμοποιώντας βιομετρικούς αισθητήρες που καταγράφουν σήματα του σώματος. Αυτό, σε συνδυασμό με την κίνηση και άλλα δεδομένα, θα δίνει στο όχημα τη δυνατότητα να “ξέρει” πότε ο επιβάτης θα νιώσει ναυτία, πριν καν τη νιώσει ο ίδιος!
Μεταξύ των μέτρων που θα λαμβάνει το όχημα, θα είναι οι διαφορετικές θέσεις των καθισμάτων, οι αλλαγές στον κλιματισμό, αλλά και η προσαρμογή του οχήματος ώστε να μειώνονται τα τραντάγματα και η μείωση της ταχύτητας.

Συστήματα τεχνολογίας… καθ΄ οδόν
Οι ειδικοί τεχνολογίας και αυτοκινητοβιομηχανίας μας προετοιμάζουν ότι τα αυτοκίνητα του μέλλοντος τρέχουν ολοταχώς για να κατακτήσουν και να φέρουν στην αγορά τα ακόλουθα:
• Σύστημα απόλυτα αυτόνομης οδήγησης, όπου ο οδηγός θα είναι ουσιαστικά επιβάτης και η τεχνολογία θα έχει τον ρόλο του chauffeur. Ήδη το διαθέτει το μοντέλο της Τesla, το οποίο όμως είναι σε πολύ πρώιμη μορφή.
• Σύστημα αναγνώρισης οδηγού με βιομετρικά χαρακτηριστικά, όπως ανίχνευση προσώπου και φωνής. Σίγουρα οι περισσότεροι θυμούνται τη σκηνή από την ταινία “Demolition Man”, στην οποία ο Stallone δεν μπορούσε να οδηγήσει το αμάξι της Sandra Bullock, απλά και μόνο επειδή δεν ήταν… εκείνη!
• Σύστημα προβολής στοιχείων οδήγησης στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου ή σε ειδική οθόνη, ενώ οι γυάλινες επιφάνειες θα ρυθμίζουν αυτόματα την ένταση προστασίας τους από τον ήλιο (φιμέ τζάμια).
• Σύστημα κλήσης υπηρεσιών, όπως η αστυνομία, η πυροσβεστική, οι πρώτες βοήθειες κ.λπ., αναλόγως της κατάστασης των επιβατών, με την ανάγνωση βιολογικών ενδείξεων.
• Σύστημα συνεχούς OnLine σύνδεσης με μετεωρολογικό κέντρο, όπου θα παρέχονται οδικές ειδοποιήσεις για τυχόν προβλήματα και, ταυτόχρονα, συνεχής σύνδεση με δορυφόρο που θα ορίζει και τον τρόπο οδήγησης.
• Αυτοκίνητα με εναλλακτικό καύσιμο (τα υβριδικά/οικολογικά μοντέλα) ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο, υδρογόνο ή κάποια άλλη μορφή που θα έχει ξεφύγει από την εσωτερική καύση (υδρογονάνθρακες).

Προβληματισμοί
Προκειμένου ο οδηγός να μπορεί να αφήσει τα μάτια και τα χέρια του από το τιμόνι, θα πρέπει να έχει δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα του το επιτρέψει να κινείται με ασφάλεια ανάμεσα στα άλλα οχήματα. Όπως σε κάθε τεχνολογικό επίτευγμα, έτσι και στον τομέα των “smart cars”, υπάρχει ένα στάδιο ωρίμανσης κατά το οποίο παρουσιάζονται διάφορα προβλήματα, τα οποία ως άλλες… παιδικές ασθένειες είτε ξεπερνιούνται, είτε παραμένουν ανυπέρβλητα, καθορίζοντας το αν ένα αυτοκίνητο θα βγει στην παραγωγή ή όχι.
Το σημαντικότερο πρόβλημα σήμερα για τα “έξυπνα αυτοκίνητα” είναι το ότι έχουν συνδεθεί στο Διαδίκτυο. Έτσι, ο τρόπος σύνδεσής τους μπορεί να γίνει αντικείμενο επίθεσης από κακόβουλους με ειδικά λογισμικά, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν ατύχημα ή, σε ένα προχωρημένο σενάριο, ακόμη και απαγωγή ατόμου (με κλείδωμα του οχήματος και τοποθέτησή του σε σημείο που δεν θα μπορεί να εντοπιστεί). Η ασφάλεια, λοιπόν, είναι το κύριο μέλημα των αυτοκινητοβιομηχανιών και των ειδικών τεχνολογίας.
Στο συνέδριο της DefCon το 2018, το οποίο πραγματοποιείται κάθε χρόνο στο Λας Βέγκας, συγκεντρώνοντας τους καλύτερους hackers του πλανήτη, είχε γίνει παρουσίαση επίθεσης με ασύρματο τρόπο κατά αυτοκινήτου SUV, υποχρεώνοντάς το σε φρενάρισμα/στροφή, ακόμα και σε νέκρωμα κινητήρα εν κινήσει. Τα αποτελέσματα που συγκέντρωσαν οι ειδικοί για το ζήτημα της ασφάλειας, τους έβαλαν σε προβληματισμό.
Σκέψεις προκαλεί και η περίπτωση “single point of failure” (“σοβαρή βλάβη που θα μπλοκάρει τα πάντα”). Σήμερα, σε περίπτωση σοβαρής βλάβης, ο οδηγός έχει τον έλεγχο και μπορεί με ασφάλεια να κάτσει στην άκρη και να περιμένει βοήθεια. Στην περίπτωση ενός μελλοντικού αυτόνομου οχήματος, μια σοβαρή περίπτωση βλάβης ενδεχομένως να αποβεί και μοιραία, αν οι τεχνολογικές δικλείδες ασφαλείας δεν αντιδράσουν…

Καθώς οδεύουμε προς ένα αυτόνομο μέλλον στον τομέα της αυτοκίνησης, όπου οι επιβάτες θα έχουν περισσότερο χρόνο να εργάζονται, να διαβάζουν ή να ξεκουράζονται κατά τη διάρκεια των μεγάλων σε απόσταση ταξιδιών, οι τεχνολογίες που ετοιμάζονται πυρετωδώς στο πλαίσιο της 5ης βιομηχανικής επανάστασης που έρχεται, θα αλλάξουν τον τρόπο ζωής και αντίληψης των πραγμάτων. Ας μην ξεχνάμε, όμως, πως χειριστής όλων είναι ο άνθρωπος. Και, τελικά, στο δικό του χέρι είναι η ανάπτυξη καινοτομιών με την Ασφάλεια στο επίκεντρο.