«Διαζύγιο ύπνου»
Το… υπέρτατο δώρο αγάπης;

«Να κοιμάσαι πάντα στο ίδιο κρεβάτι με τον άντρα σου», έλεγε η συγχωρεμένη γιαγιά μου, τότε που ούτε άντρα είχα ακόμα, ούτε σκεφτόμουν πώς θα κοιμόμουν μαζί του, αν είχα. Τα χρόνια πέρασαν, παντρεύτηκα και ξεκίνησα αυτό που λένε «οικογενειακή ζωή». Και τότε θυμήθηκα τα λόγια της γιαγιάς.

της Λίλας Σταμπούλογλου

Για να είμαι ειλικρινής, τα θυμήθηκα ένα βράδυ που ο άντρας μου με ξύπνησε τρεις φορές για να πάει τουαλέτα, κι άλλες δύο επειδή άλλαξε πλευρό και μου πήρε το σκέπασμα. Προφανώς, δεν ήταν η πρώτη φορά. Άλλα βράδια με ξυπνάει γιατί κοιμάται πιο αργά από εμένα, άλλα γιατί έχει αναμμένο το φως και διαβάζει, άλλα γιατί με κλοτσάει κατά λάθος στον ύπνο του. Κι άλλα τόσα βράδια, για να είμαι δίκαιη, τον έχω ξυπνήσει εγώ, εξαιτίας της αϋπνίας που με χτυπάει και, ενίοτε, με πάει μέχρι το ξημέρωμα.
Ένα απ’ αυτά τα βράδια, λοιπόν, αποφάσισα να δοκιμάσω το αδιανόητο: να πάω σε άλλο δωμάτιο να κοιμηθώ. Με πολλές ενοχές, ομολογώ, γιατί τα λόγια της Ελληνίδας γιαγιάς έχουν καταγραφεί στο DNA μου και είναι κάτι σαν νόμος. Τα αντρόγυνα πρέπει να κοιμούνται μαζί – τελεία και παύλα. Έλα, όμως, που εγώ εκείνο το βράδυ κοιμήθηκα χωρίς αναπάντεχα “ξυπνητήρια” κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αλλά και χωρίς τη σκέψη ότι, αν δεν μπορώ να κοιμηθώ, πρέπει να είμαι ακούνητο άγαλμα για να μην τον ξυπνήσω.
Να μην τα πολυλογώ, πήγα να κοιμηθώ σε άλλο δωμάτιο και το ευχαριστήθηκα. Δεν θέλω να το κάνω συνήθεια (είπαμε, είναι και τα λόγια της γιαγιάς), αλλά πού και πού μια νύχτα σε ξεχωριστά κρεβάτια… σε “ισιώνει”. Και δεν το λέω εγώ, το λέει και η επιστήμη! Η οποία μας καλεί να ξεπεράσουμε το ταμπού και τους όποιους δισταγμούς, και να το δούμε ανοιχτόμυαλα και αντικειμενικά: το «διαζύγιο ύπνου» έχει οφέλη. Ο καλός ύπνος είναι το ένα βασικό όφελος. Και το άλλο, η αρμονική συνύπαρξη με τον σύντροφό μας.

Ο ύπνος είναι πολύ σημαντικός και καθοριστικός για την υγεία. Όταν, μάλιστα, ζούμε σε μια εποχή όπου οι ρυθμοί και το άγχος οδηγούν συχνά σε νυχτερινά προβλήματα, το να βρίσκουμε τον τρόπο να διασφαλίσουμε μια ποιοτική βραδινή ξεκούραση, ανάγεται σε βασικό ζήτημα της καθημερινότητας. Με απλά λόγια, όταν σε βασανίζει η αϋπνία επειδή είσαι στρεσαρισμένος, όταν… ιδρώνεις για να χαλαρώσεις και να νυστάξεις, το να σε ξυπνάει ο σύντροφός σου τη στιγμή που σ’ έχει πάρει ο Μορφέας στην αγκαλιά του, είναι σκέτη καταστροφή.
Η καλή ποιότητα ύπνου και η επαρκής ξεκούραση προφανώς οδηγούν σε μια καλύτερη σωματική και πνευματική υγεία. Είναι απλά μαθηματικά: Κοιμάσαι καλά, είσαι πιο αποδοτικός, πιο παραγωγικός, πιο αποτελεσματικός στις καθημερινές υποχρεώσεις, στα επαγγελματικά κ.λπ.
Σε δεύτερο επίπεδο, όμως, είσαι και πιο ήρεμος και χαλαρός, κι έχεις καλύτερη ψυχολογία. Κι αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις: «Ο κακός ύπνος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη σχέση σας», λέει ο Δρ. Chris Winter, νευρολόγος που διευθύνει μια κλινική Ιατρικής Ύπνου στο Charlottesville της Βιρτζίνια. «Οι άνθρωποι είναι πιο ευερέθιστοι, λιγότερο ικανοί να διαβάσουν τα συναισθήματα, πιο παρορμητικοί και πιο επιρρεπείς σε κατάθλιψη, αν δεν κοιμούνται επαρκώς».

Σίγουρα το έχουμε βιώσει όλοι όσοι είμαστε σε ζευγάρια. Όταν ξυπνάς κουρασμένος, τον τσακωμό τον έχεις στο τσεπάκι σου. Το ίδιο διαπίστωσε και μια μελέτη του Ιδιωτικού Πανεπιστήμιου Ιατρικής Paracelsus, στη Νυρεμβέργη, το 2016: Τα προβλήματα ύπνου και τα προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού τείνουν να εμφανίζονται ταυτόχρονα.
Λίγα χρόνια πριν, το 2013, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια είχε διαπιστώσει επίσης ότι, όταν ένας εκ των δύο συντρόφων δεν κοιμάται ικανοποιητικά εξαιτίας διαταραχών που προκαλεί ο άλλος, είναι σχεδόν βέβαιο ότι την επόμενη ημέρα θα τσακωθούν.

Το ταμπού, βέβαια, παραμένει. Μπορεί η ποιότητα ύπνου στο διπλό κρεβάτι να είναι κακή, αλλά αυτο-εγκλωβίζεσαι σ’ αυτή, γιατί θεωρείς ότι, αλλιώς, δημιουργείς πρόβλημα στη σχέση. Κι εδώ οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί: Εκείνο που πρέπει να καταλάβουμε, λένε όλοι τους, είναι ότι όταν δεν κοιμόμαστε μαζί, δεν σημαίνει ότι δεν αγαπιόμαστε. Αντιθέτως, μπορεί να σημαίνει το αντίθετο. Μπορεί να σημαίνει ότι δίνουμε ο ένας στον άλλο την ευκαιρία να έχει έναν ποιοτικό ύπνο. Του δίνουμε χώρο και ησυχία. Αν δεν είναι αυτό ένα δώρο αγάπης, τότε τι είναι;
Κι αν στην αρχή η επιθυμία για χωριστό ύπνο προκαλέσει μια αναστάτωση (πράγμα αναμενόμενο και ανθρώπινο), όπως αναφέρει και η θεραπεύτρια Sherry Amatenstein, πρέπει να το δουλέψουμε. Ειδικά στην περίπτωση που το προτείνει ο ένας σύντροφος πιάνοντας τον άλλον εξ απροόπτου, είναι πολύ πιθανό ο τελευταίος να μην το πάρει καλά. Γι’ αυτό, η Amatenstein μας ενθαρρύνει να το εξηγούμε όταν το προτείνουμε, να τονίζουμε δηλαδή ότι η επιθυμία να κοιμηθούμε ξεχωριστά δεν σχετίζεται με τα συναισθήματά μας για τον άλλο. Αλλά και αντίστροφα, όταν η επιθυμία εκφράζεται από τον σύντροφό μας, να μην το παίρνουμε προσωπικά.
Η Jennifer Adams, η οποία έχει ψάξει το θέμα κι έχει γράψει και βιβλίο (“Sleeping Apart Not Falling Apart”), μας συμβουλεύει να αναγνωρίσουμε τους λόγους που μας οδηγούν στο «διαζύγιο ύπνου» και να τους εξηγήσουμε στον άλλο, για να μη νιώσει ότι τον απορρίπτουμε.

Επίσης, το πώς θα καθορίσει τον ύπνο του το κάθε ζευγάρι είναι ένα καθαρά προσωπικό θέμα, διαφορετικό σε κάθε περίπτωση: Άλλοι θα επιλέξουν ξεχωριστά δωμάτια, άλλοι θα χωρίσουν τα κρεβάτια. Κι επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν την πολυτέλεια του χώρου, μπορεί απλώς να κοιμηθούν στον καναπέ. Για μερικά βράδια, έστω, όταν νιώσουν την ανάγκη.
Η συχνότητα είναι επίσης προσωπικό θέμα. Άλλοι θέλουν να κοιμούνται χωριστά κάθε βράδυ, άλλοι πιο αραιά. Ο καθείς όπως το νιώθει καλύτερα. Σ’ αυτά τα πράγματα δεν υπάρχουν μέτρα και σταθμά, ούτε συνταγές – αυτό είναι το μόνο σίγουρο.

Φαίνεται, πάντως, ότι το ταμπού αρχίζει να σπάει. Αρκετές μελέτες διαπιστώνουν πλέον ότι όλο και περισσότερα ζευγάρια σκέφτονται πιο ανοιχτά το ενδεχόμενο να προχωρήσουν σε «διαζύγιο ύπνου» ή, έστω, σε ένα διάλειμμα από το διπλό κρεβάτι. Σύμφωνα μάλιστα με τους New York Times, η πρωτοβουλία ανήκει στο γυναικείο φύλο. Κι αυτό, διότι οι γυναίκες δεινοπαθούν περισσότερο τα βράδια από τις συνήθειες ύπνου του συντρόφου τους. Κι αν λάβουμε υπ’ όψιν και το γεγονός ότι περνούν δύσκολες βιολογικές καταστάσεις, όπως οι ορμονικές αλλαγές και οι εγκυμοσύνες, η επιθυμία να κοιμούνται μόνες τούς γεννάται πιο εύκολα.

«Διαζύγιο ύπνου», λοιπόν. Μια νέα μόδα που μας καλεί να την ακολουθήσουμε. Να το τολμήσουμε;



Abbvie
GSK