Κατοικίδια-celebrities στο Instagram
Όταν τα ζώα “κλέβουν” την παράσταση στα social media

Την περίοδο της καραντίνας, τα social media πήραν φωτιά. Όλοι ανέβαζαν φωτογραφίες από τη νέα καθημερινότητά τους, τις δραστηριότητές τους στο σπίτι, στιγμές από τις εξόδους τους για ατομική άσκηση… Αλλά αυτό που ήταν πραγματικά αξιοσημείωτο, ήταν ο καταιγισμός φωτογραφιών με κατοικίδια – γατάκια και σκυλάκια (εξάλλου, ολόκληρο δικό τους αριθμό είχαν στις κατ’ εξαίρεσιν μετακινήσεις)! Χωρίς υπερβολή, θα μπορούσε κανείς να πει ότι τα κατοικίδια ήταν οι σταρ των social media της “covid-19 εποχής”. Κι όμως, το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο…

της Γιώτας Χουλιάρα

“Όταν ανέλαβα Πρόεδρος, μόνο οι φυσικοί που ασχολούνται με τα υποατομικά σωματίδια είχαν ακούσει για το λεγόμενο “Διαδίκτυο”. Σήμερα, ακόμα και η γάτα μου έχει δική της ιστοσελίδα.” – Μπιλ Κλίντον, Αμερικανός πρόεδρος (1992 – 2000)

Ήταν το 1995, όταν η ηθοποιός Λίζα Κούντροου, ως Φοίβη Μπουφέ στα “Φιλαράκια”, τραγουδούσε το “Smelly Cat”. Πιο συγκεκριμένα, στο έκτο επεισόδιο της δεύτερης σεζόν, η Φοίβη ερμηνεύει στο Central Perk, το αγαπημένο στέκι της παρέας, το συγκεκριμένο τραγούδι μαζί με την τραγουδίστρια του ροκ συγκροτήματος The Pretenders, Κρίσι Χάιντ. Το τραγούδι έγινε αμέσως επιτυχία, καθώς όλοι, ακόμη και οι μη θαυμαστές της σειράς, άρχισαν να το σιγοτραγουδούν.
Αργότερα, η Μπέτσι Μπόρνς, μία από τους σεναριογράφους της σειράς, αποκάλυψε ότι το αρχικό τραγούδι ονομαζόταν “Smelly Dog”, αλλά στην πορεία προτίμησαν να το μετονομάσουν προς τιμήν των αδέσποτων γατιών της Νέας Υόρκης. Το συγκεκριμένο τραγούδι και η δημοσιότητα που κέρδισε, φαίνεται πως λειτούργησαν ως προπομπός για ό,τι ακολούθησε στον χώρο του Διαδικτύου, ο οποίος κατακλύστηκε από τους τετράποδους φίλους του ανθρώπου.
Από την Αρχαιότητα, με τους μύθους του Αισώπου, οι άνθρωποι είχαν την τάση να δίνουν στα ζώα ανθρώπινα χαρακτηριστικά και ιδιότητες, προκειμένου να περάσουν διάφορα μηνύματα. Στην πορεία της Aνθρωπότητας, καθώς τα επιτεύγματα της τεχνολογίας έδιναν πολλαπλές δυνατότητες, οι άνθρωποι μετέφεραν με εικονογράφηση ως πρωταγωνιστές στα βιβλία (κυρίως παιδικά), αλλά και στην τηλεόραση, μέσω κινουμένων σχεδίων, ταινιών και σειρών, τα αγαπημένα τους κατοικίδια. Σκύλοι και γάτες, όπως η θρυλική Λάσι, αλλά και ο Γκάρφιλντ, πρωταγωνιστούν στις ψυχαγωγικές επιλογές του κοινού, ανεξαρτήτως ηλικίας και κοινωνικής τάξης, και δίνουν μηνύματα μέσα από τις περιπέτειές τους. Η επιτυχία είναι τέτοια, που οδηγεί και τη βιομηχανία του μάρκετινγκ να χρησιμοποιήσει τα συμπαθή τετράποδα σε πολλούς ρόλους, ακόμη και στον δύσκολο και απαιτητικό χώρο της διαφήμισης, όπου κερδίζουν τελικά τις εντυπώσεις.
Η άνοδος του Διαδικτύου και η εισβολή του στη καθημερινότητά μας μέσω των έξυπνων κινητών συσκευών, αλλά και το γρήγορο Internet, έδωσαν νέες δυνατότητες στους χρήστες. Γατάκια και σκυλάκια σταδιακά πέρασαν, από τα βιβλία και την τηλεόραση, στον ψηφιακό κόσμο.

Cats Vs Dogs: Η αιώνια μάχη στον κυβερνοχώρο
To 1998, όταν ο χώρος του Διαδικτύου βρισκόταν ακόμη στη νηπιακή του ηλικία, δημιουργήθηκε από Ιάπωνες το πρώτο cat meme, γνωστό ως Giko ή Giko Neko (“neko” στα Ιαπωνικά σημαίνει γάτα). Με τον όρο “meme” (στα Ελληνικά “διαδικτυακό μιμίδιο”), αποκαλούμε οτιδήποτε προκαλεί έντονο ενδιαφέρον στους χρήστες του Διαδικτύου και εξαπλώνεται ραγδαία στον κυβερνοχώρο. Η Giko, λοιπόν, για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτέλεσε σημείο αναφοράς στις διαδικτυακές συζητήσεις των χρηστών, οι οποίοι τη χρησιμοποιούσαν για να δώσουν περισσότερο συναίσθημα ή όμορφη διάθεση στα γραφόμενά τους.
Αντιθέτως, το πρώτο dog meme, γνωστό ως Doge, έγινε διάσημο το 2013 και βασίστηκε σε μια φωτογραφία του 2010, ενός σκύλου ράτσας Σίμπα Ίνου από την Ιαπωνία. Η χρονική διαφορά ήταν εκείνη που έδωσε την αφορμή να μεταφερθεί στον ψηφιακό κόσμο η αιώνια μάχη ανάμεσα στα δυο αξιολάτρευτα αυτά είδη. “Σαν τον σκύλο με τη γάτα” λέει μια παροιμία της ελληνικής λαογραφίας για να περιγράψει τη μάχη που, χρόνια τώρα, συντηρεί η λαϊκή κουλτούρα.
Στον 21ο αιώνα, πλέον, η μάχη ανάμεσα στους ιδιοκτήτες σκύλων και γάτων που θεωρούν τα κατοικίδιά τους πιο όμορφα, πιο έξυπνα ή πιο πιστά, έχει εισέλθει στον χώρο του YouTube, όπου συναντά κανείς πολλά βίντεο με το θέμα “Cats Vs Dogs”, αλλά και στο Instagram, όπου παίζονται μεγάλα οικονομικά παιχνίδια διαφημιστικών προωθήσεων. Οι σκυλο-γατοκαυγάδες των τηλεοπτικών κινουμένων σχεδίων και των κωμωδιών γίνονται πλέον στις οθόνες υπολογιστών και έξυπνων κινητών, και ο συντελεστής της νίκης καθορίζεται από τον αριθμό των likes και την ανταπόκριση των οπαδών- followers με σχόλια και μηνύματα.

Διάσημοι λογαριασμοί και χρυσά συμβόλαια
Όταν το 2016 κυκλοφόρησε η ταινία “Nine Lives” με τον Κέβιν Σπέισι και την Τζένιφερ Γκάρνερ, ενδεχομένως οι περισσότεροι στην Ελλάδα να μη γνώριζαν πως σ’ αυτή συμμετείχαν μερικές από τις πιο διάσημες γάτες του Διαδικτύου, όπως η Lil Bub και η Nala. Είχε βέβαια προηγηθεί, σχεδόν δυο χρόνια πριν, τον Δεκέμβριο του 2014, μια τηλεοπτική χριστουγεννιάτικη ταινία, με τίτλο “Grumpy Cat’s Worst Christmas Ever”, στην οποία πρωταγωνιστούσε μια άλλη διάσημη γάτα, η Grumpy Cat (Γκρινιάρα Γάτα).
Η Grumpy Cat έγινε γνωστή στο Διαδίκτυο το 2012 και, μέχρι τον Μάιο του 2019 που πέθανε, αποτέλεσε ένα διαδικτυακό φαινόμενο. Κι αυτό, διότι δημιουργήθηκε μια ολόκληρη βιομηχανία γύρω από το διαρκώς εκνευρισμένο πρόσωπό της, εμπνέοντας από memes και διαφημιστικά, μέχρι πρότζεκτ τέχνης, κόμικς και κάθε λογής προϊόντα, όπως μπλουζάκια, κούπες και αυτοκόλλητα. Με το διαρκώς κατσουφιασμένο ύφος της, το οποίο οφειλόταν σε νανισμό, και την πληθώρα φωτογραφιών που φρόντιζε να διοχετεύει στους λογαριασμούς της σε facebook, instagram και twitter, η ιδιοκτήτριά της Ταμπίθα Μπούντεσεν από την Αριζόνα, η Γκρινιάρα Γάτα κατάφερε να κερδίσει πολλά εκατομμύρια, φτάνοντας να συναγωνίζεται τους σταρ του Χόλιγουντ.
Τον θρόνο, βέβαια, τον μοιραζόταν με μια άλλη γάτα, τη Lil Bub, η οποία παρουσίαζε ασυνήθιστη εμφάνιση με βολβοειδή μάτια και προεξέχουσα γλώσσα, καθώς η γνάθος της δεν είχε αναπτυχθεί πλήρως και δεν είχε δόντια. Ο ιδιοκτήτης της, Μάικ Μπριντάβσκι, δημιούργησε ένα blog, όπου δημοσίευε φωτογραφίες της και εξηγούσε τα προβλήματα που αντιμετώπιζε. Οι φωτογραφίες δημοσιεύθηκαν στο Reddit, μια αμερικανική ιστοσελίδα συγκέντρωσης ειδήσεων, περιεχομένου και συζήτησης, και σύντομα η Lil Bub έγινε διάσημη!
Τα προφίλ της σε facebook και instagram είχαν εκατομμύρια ακόλουθους, ενώ η ίδια δέχτηκε προσκλήσεις για να εμφανιστεί σε αμερικανικά τηλεοπτικά προγράμματα, συμβόλαια για εμπορικά προϊόντα, εκπομπή στο YouTube, αλλά και για μια σειρά ντοκιμαντέρ. Η διασημότητα και η αγάπη του κοινού έδωσαν στον ιδιοκτήτη της τη δυνατότητα να συγκεντρώσει 700.000 δολάρια για τις ανάγκες φιλανθρωπικών οργανώσεων για τα ζώα.
Το κοινό χαρακτηριστικό και των δυο αυτών διάσημων κατοικιδίων ήταν η ιδιαίτερη έκφραση, πέρα από τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζαν, γεγονός που τις έκανε μοναδικές και προκαλούσε την αγάπη του κοινού. Εξάλλου, είναι χαρακτηριστικό ότι μεγαλύτερη αποδοχή στον χώρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατοικίδια που παρουσιάζουν κάποια ιδιαιτερότητα στην εμφάνιση, ενώ πιο δημοφιλείς είναι οι ράτσες σκυλιών με αστεία πρόσωπα, όπως τα παγκ και τα μπουλντόγκ.
Όπως αναφέρει στο προσωπικό του ιστολόγιο και ο συγγραφέας Ρότζερ Ντούλεϊ, ειδικός σε θέματα Neuromarketing, “οι άνθρωποι έχουν κουραστεί από μια φωτογραφία απόθεμα μιας χαριτωμένης γάτας ή ενός χαριτωμένου σκύλου”. Η συνεχόμενη χρήση κινητών συσκευών, σε συνδυασμό με την εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπου όλοι πλέον μπορούν να δημιουργήσουν ένα προφίλ, έφερε την επανάσταση στις καλλιτεχνικές φωτογραφίες αποθέματα που απλά παρουσίαζαν ένα σκύλο ή μια γάτα. Οι χρήστες, πλέον, άρχισαν να αναρτούν αστείες στιγμές των κατοικιδίων τους, με αποτέλεσμα οι πιο μοναδικές να γίνονται διαδικτυακό φαινόμενο. Σε μια εποχή, δε, όπου η διαφήμιση μετακόμισε στο instagram, έγιναν και οι ίδιοι πλούσιοι!

Μόδα είναι… Θα περάσει;
Λόγω της… αλλοπρόσαλλης συμπεριφοράς τους, οι γάτες φαίνεται ότι κερδίζουν τη μερίδα του λέοντος, σε σχέση με τους σκύλους. Αυτό, τουλάχιστον, παραδέχονται οι ειδικοί στο “Museum of the Moving Image” της Νέας Υόρκης, το οποίο αφορά στον χώρο των media. Για τον λόγο αυτόν, φιλοξένησαν και έκθεση, με θέμα “How Cats Took Over the Internet”. Στην έκθεση, η οποία διήρκεσε από τον Αύγουστο του 2015 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2016, παρουσιάστηκαν οι πιο διάσημες γάτες του Διαδικτύου, οι πιο αστείες φωτογραφίες με γάτες, οι αντιδράσεις των χρηστών, αλλά και γενικότερα ο τρόπος με τον οποίο τα υπέροχα αυτά κατοικίδια εισβάλλουν στη καθημερινότητα όλων μας μέσω των διάφορων εφαρμογών.
Την ίδια περίπου περίοδο, οι ιδιοκτήτες του @cats_of_instagram, οι οποίοι έχουν δημιουργήσει και το διάσημο hashtag, ενός λογαριασμού με εκατομμύρια followers, συγκέντρωσαν τις πιο αστείες και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες, κυκλοφορώντας στο Αmazon ένα βιβλίο με ομώνυμο τίτλο. Η προσπάθεια βρήκε τέτοια ανταπόκριση, που επαναλήφθηκε εμπλουτισμένη με νέες φωτογραφίες από γάτες, σε τρεις νέες εκδόσεις.
Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι χρήστες του Διαδικτύου κάνουν αναρτήσεις με φωτογραφίες στις οποίες ποζάρουν με τα κατοικίδιά τους, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν φτιάξει σελίδα για το αγαπημένο τους κατοικίδιο.
Ο συγγραφέας Κυριάκος Αθανασιάδης διατηρεί σελίδα από το 2015 με το όνομα του σκύλου του Αρσέν, ο οποίος είναι πρωταγωνιστής και στη σειρά παιδικών βιβλίων “Αρσέν και Φαντομά”, που ο Αθανασιάδης έχει γράψει με τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Κίκα Τσιλιγγερίδου. Ο σκύλος Αρσέν και η γάτα Φαντομά φωτογραφίζονται και γεμίζουν το Facebook, καθώς τσακώνονται όπως… ο σκύλος με τη γάτα. Συχνά, μάλιστα, ενημερώσουν τους θαυμαστές τους για τις νέες κυκλοφορίες στον χώρο της Λογοτεχνίας. Μια πρόταση που ο ίδιος ο συγγραφέας ζήτησε να ακολουθήσουν και οι υπόλοιποι φίλοι της σελίδας του που έχουν κατοικίδια, φωτογραφίζοντάς τα με τα βιβλία που διαβάζουν. Η πρόταση αποτέλεσε και ένα είδος διαδικτυακού παιχνιδιού, το οποίο ξεκίνησε τις ημέρες εξάπλωσης του COVID-19 στην Ελλάδα, ταυτόχρονα με την πρωτοβουλία #μένουμε_σπίτι.

Καθώς πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντικαθιστούν τους παραδοσιακούς τρόπους ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, τα κατοικίδια και οι ιδιοκτήτες τους διεκδικούν το δικό τους μερίδιο από τη διαδικτυακή πλατφόρμα, ενώ οι πιο διάσημοι διεκδικούν και τη δυνατότητα να διαφημιστούν και να διαφημίσουν. Ας μην ξεχνάμε ότι πάντοτε οι άνθρωποι είτε είχαν κατοικίδια, είτε γοητεύονταν από μια ναζιάρα γάτα ή έναν παιχνιδιάρη σκύλο. Φανταστείτε τώρα, που αυτά εισβάλλουν ελεύθερα στην καθημερινότητά τους μέσω του κινητού τους!