Πόσο φιλόζωοι είμαστε στ’ αλήθεια;

Να ξεκινήσω απ’ τα καλά ή απ’ τα κακά νέα; Ας ξεκινήσω απ’ τα κακά. Από το γεγονός ότι η Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, έχει καταφέρει μια θλιβερή νίκη: να βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά κακοποίησης ζώων. Τα καλά νέα είναι ότι η νομοθεσία που προβλέπει αυστηρότερες ποινές για όσους κακοποιούν ζώα, έχει βελτιωθεί. Πρόσφατα, μάλιστα, υπήρξε και εισήγηση περαιτέρω αυστηροποίησής της, με αφορμή σχετικά περιστατικά που δημοσιοποιήθηκαν και προκάλεσαν κατακραυγή.

της Λίλας Σταμπούλογλου

Βεβαίως, αναρωτιέται κανείς αν οι πιο αυστηρές ποινές θα έχουν κάποιο αποτέλεσμα στην πράξη. Προφανώς, το γεγονός ότι η πολιτεία σκύβει πάνω από το θέμα, μόνο καλό μπορεί να είναι. Αλλά τα δεδομένα λένε ότι πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι. Γιατί όσο αυστηροί κι αν είναι οι νόμοι, τι να τους κάνεις αν δεν εφαρμόζονται; Γιατί, δυστυχώς, οι πολίτες δεν έχουν τη διάθεση να καταγγέλλουν πάντα τα περιστατικά κακοποίησης ζώων. Θες γιατί δεν θέλουν να μπλεχτούν, θες γιατί φοβούνται, θες γιατί αδιαφορούν ή δεν θεωρούν ότι αξίζει τον κόπο, πολλές φορές δεν σηκώνουν το τηλέφωνο να κάνουν την καταγγελία.

Για να είμαστε δίκαιοι, βέβαια, το σηκώνουν όλο και περισσότεροι. Κι αυτό σίγουρα είναι σημαντικό. Και πάλι, όμως, το πράγμα χάσκει. Γιατί, παρά την αύξηση των καταγγελιών, δεν γίνονται οι αντίστοιχες συλλήψεις. Στην ουσία, ελάχιστοι είναι οι παραβάτες που οδηγούνται στη δικαιοσύνη, όπως ανέφερε και ο Βαγγέλης Δρίβας, αστυνομικός, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που διοργάνωσε το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: «Στο πρώτο εξάμηνο του 2019 έγιναν 1.799 καταγγελίες, εκ των οποίων μόλις 117 άτομα συνελήφθησαν».

Ακόμα ένα σημαντικό βήμα προς τα μπρος είναι και η ευαισθητοποίηση των αστυνομικών αρχών. Παλαότερα, η καταγγελία που αφορούσε σε ζώα αντιμετωπιζόταν, στην καλύτερη περίπτωση, διεκπεραιωτικά. Όχι πια. Τώρα, οι αστυνομικές αρχές της χώρας έχουν αντιληφθεί τη σπουδαιότητα του ρόλου τους απέναντι σ’ αυτά τα αθώα πλάσματα. Σ’ αυτό συνέβαλε και το εγχειρίδιο «Το νομικό status των ζώων στην ελληνική έννομη τάξη», που συνέταξε ο υποδιευθυντής της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ηρακλείου Κρήτης, κ. Νίκος Χρυσάκης. Πρόκειται για έναν οδηγό για αστυνομικούς, ο οποίος βοήθησε να βελτιωθούν οι θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις τους σχετικά με το έγκλημα, ενώ αποσαφήνισε και κάποια “θολά” σημεία στη νομοθεσία.

Σαφώς έχουμε προχωρήσει μπροστά, θα ήταν άδικο να μην το παραδεχτούμε. Αλλά υπάρχουν ακόμα προβληματικά σημεία. Τα οποία βλέπουμε καθημερινά και τα οποία αποδεικνύουν ότι απέχουμε από το να έχουμε μια σωστή αντιμετώπιση προς τα ζώα.

Κατ’ αρχάς, το μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών καταλαβαίνει μόνο τα τρανταχτά περιστατικά κακοποίησης. Πρέπει να γίνει κάτι φρικτό για να πάρει μπρος ο συνειδησιακός μηχανισμός που θα οδηγήσει στην καταγγελία και την κατακραυγή – αν πάρει ποτέ μπρος, δηλαδή.

Υπάρχουν, όμως, και πολλές μορφές κακοποίησης ζώων, αρκετές εκ των οποίων περνούν απαρατήρητες, ακόμα κι από ανθρώπους που δηλώνουν φιλόζωοι. Πόσα κατοικίδια ζώα, αλήθεια, ζουν μια αξιοπρεπή ζωή; Πόσοι ιδιοκτήτες σέβονται πραγματικά τα δικαιώματα των ζώων συντροφιάς; Και πόσοι συνάνθρωποί μας φτάνουν στο σημείο να καταγγείλουν τον διπλανό τους που μπορεί να έχει μονίμως τον σκύλο του έξω, στο δύο-επί-τρία μπαλκόνι, μ’ ένα σπιτάκι κι ένα μπολ νερό; Κακοποίηση είναι και η ελλιπής φροντίδα και η παραμέληση, οι κακές συνθήκες στις οποίες κάποιοι υποχρεώνουν το κατοικίδιό τους να ζήσει.

Και δεν είναι μόνο τα κατοικίδια εκείνα που έχουν δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή ζωή. Είναι όλα τα ζώα, οικόσιτα και αδέσποτα. Ζώα σε κήπους, σε φάρμες, σε χωράφια, ακόμα και τα ζώα εκτροφής, τα οποία “εξοπλίζουν” την αλυσίδα διατροφής μας. Το ενδιαφέρον μας για το πώς ζουν, αλλά και το πώς πεθαίνουν αυτά τα ζώα, είναι σαφώς μικρότερο – σε κάποιες περιπτώσεις, ανύπαρκτο. Τα κοινωνικά δίκτυα το επιβεβαιώνουν. Βλέπεις προφίλ χρηστών, οι διαδικτυακοί τοίχοι των οποίων είναι γεμάτοι με αναρτήσεις για σκύλους και γάτες, άντε το πολύ-πολύ και για τα γαϊδουράκια της Σαντορίνης. Το ενδιαφέρον τους φτάνει ως εκεί.

Το τι συμβαίνει, για παράδειγμα, σε ένα εκτροφείο χοίρων ή το πώς αντιμετωπίζονται τα οικόσιτα ζώα σε μια επαρχιακή φάρμα, ούτε που θα το δεις πουθενά, έστω ως θέμα προβληματισμού.

Ούτε θα δεις, ας πούμε, να κυκλοφορούν ιδιαιτέρως ειδήσεις για παράνομα κυνοκομεία, ή για δομές, όπου τα ζώα ζουν υπό άσχημες συνθήκες. Κι όμως, υπάρχουν αρκετά παραδείγματα που θα άξιζαν την προσοχή μας. Δεν βλέπεις συχνά ενδιαφέρον για τα αδέσποτα, μια κριτική για τον τρόπο που τα αντιμετωπίζει συνολικά ο κρατικός μηχανισμός. Από την άλλη, δεν υπάρχει και μια συντονισμένη προσπάθεια καλλιέργειας της αίσθησης του σεβασμού προς τα ζώα στους πολίτες. Γιατί, ας πούμε, να μην γίνεται αυτό στο σχολείο; Θα ήταν μια ωραία αρχή, που σίγουρα θα έθετε κάποιες βάσεις για μια πιο υγιή σχέση μεταξύ ανθρώπων και υπόλοιπων ζώων.

Το πόσο επιφανειακή είναι η σχέση μας με τα ζώα, το είδαμε και στην καραντίνα. Ο εγκλεισμός λόγω πανδημίας δημιούργησε ένα αυξημένο ενδιαφέρον για την απόκτηση σκύλου. Φιλοζωική της Θεσσαλονίκης ανέφερε, προ ολίγων ημερών, ότι τα τηλεφωνήματα που δέχτηκε για υιοθεσία σκύλων κατά την καραντίνα ήταν τόσα, όσα δεν είχε δεχτεί όλο τον χρόνο! Προσέξτε: όχι γάτας, παπαγάλου, κουνελιού ή δεν ξέρω κι εγώ τι άλλου ζώου. Σκύλου. Τον οποίο, μάλιστα, ζητούσαν να υιοθετήσουν με γρήγορες διαδικασίες. Δεν θέλει πολύ για να καταλάβεις το επιπόλαιο του πράγματος. Θέλουν σκύλο για να έχουν μια δικαιολογία για μετακίνηση.

Τι θα γίνει αυτό το ζώο μετά τον υποχρεωτικό εγκλεισμό; Το πιθανότερο είναι ότι, μόλις ο ιδιοκτήτης του επιστρέψει στην κανονικότητα, θα τελειώσει η κανονικότητα για το ζώο. Γιατί, όταν το έχεις υιοθετήσει ανεύθυνα, πόσο πιθανό είναι να το αντιμετωπίσεις υπεύθυνα μετά;

Από την ανευθυνότητα των ανθρώπων έσωσε τους σκύλους η Φιλοζωική της Θεσσαλονίκης, η οποία αρνήθηκε να προχωρήσει με βιαστικές διαδικασίες. Ευτυχώς, μέσα στο θολό τοπίο, υπάρχουν και κάποιοι που βαδίζουν στον σωστό δρόμο. Μπορεί να είναι οργανώσεις, μπορεί να είναι δήμοι, μπορεί και ιδιώτες που, με προσωπικό κόστος, περιθάλπουν, σώζουν, δίνουν σε ζώα μια ευκαιρία να έχουν μια φυσιολογική, καλή ζωή. Και, βέβαια, είναι και μια όλο και μεγαλύτερη μερίδα ανθρώπων, που αντιμετωπίζει με σεβασμό τα ζώα συντροφιάς, και γενικώς τα ζώα. Κι αυτό, ίσως, είναι το σημαντικότερο απ’ όλα.



Abbvie
GSK