Σύγχρονα κοινόβια
To “co-living” είναι η νέα μόδα

coliving

Η λέξη “κοινόβιο”, για όσους θέλουμε ησυχία και προσωπικό χώρο, δεν ηχεί και πολύ ωραία. Άσε που συνδέεται συνήθως με λούμπεν εικόνες συμβίωσης. Οι οποίες, αν δεν είσαι “λούμπεν” τύπος, δεν είναι και το καλύτερό σου. Κι όμως, η σύγχρονη μορφή του κοινοβίου ακούγεται ενδιαφέρουσα.

της Λίλας Σταμπούλογλου

Οι συνήθεις συνειρμοί για τα κοινόβια αλλάζουν αυτόματα, βλέποντας ένα κοινόβιο του Λονδίνου, όπως το “The Collective Canary Wharf”, στο Ντόκλαντ. Τα κοινόβια αυτά, ή αλλιώς κολεκτίβες, έχουν ξεπηδήσει τα τελευταία χρόνια, καλώντας τους ανθρώπους να δοκιμάσουν τη συνθήκη του co-living, δηλαδή της συνδιαβίωσης. Υπό συνθήκες διαφορετικές, όμως, οι οποίες καλύπτουν και την επιθυμία για κοινή διαβίωση με άλλους, και την ανάγκη για ιδιωτικές στιγμές, αλλά και την επιθυμία για ανέσεις περισσότερες από όσες μπορεί ο μέσος άνθρωπος να έχει σ’ ένα κλασικό σπίτι.
Το 21 ορόφων νεόδμητο κτίριο στο Ντόκλαντ του Λονδίνου, το μεγαλύτερο του κόσμου έως τώρα, αυτά προσφέρει στους ενοικιαστές του. Μικροί ιδιωτικοί χώροι και μεγάλοι κοινόχρηστοι, των οποίων οι ένοικοι μοιράζονται την πολυτέλεια και τις ανέσεις, είναι ο πυρήνας της φιλοσοφίας του. Σκεφτείτε το λίγο. Έχεις το στούντιό σου, που καλύπτει βασικές ανάγκες, όπως το να κοιμάσαι, να έχεις τα πράγματά σου και να κάνεις μπάνιο. Κι έχεις και κοινόχρηστους χώρους, μοντέρνους και πλήρως εξοπλισμένους, για να χαλαρώνεις, να διασκεδάζεις, να ψυχαγωγείσαι, να αθλείσαι κ.λπ.
Στο “The Collective Canary Wharf”, για παράδειγμα, μια επένδυση 3 δισ. ευρώ με 705 διαμερίσματα, τα οποία κυμαίνονται από 12 έως 50 τετραγωνικά, απολαμβάνεις δεκάδες κοινόχρηστες παροχές: πλυντήρια, καθαρισμό δωματίου, ίντερνετ που πάει σφαίρα, γυμναστήριο και πισίνα, καφετέρια, θυρωρό, γραφεία για τις επαγγελματικές επαφές σου, έως και πολιτιστικές εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα μέσα στις εγκαταστάσεις του! Είναι κυριολεκτικά ένα κοινόβιο-μεγαθήριο, που καταλαμβάνει ένα ολόκληρο τετράγωνο. Σαν μια κάθετη γειτονιά που παρέχει στους κατοίκους της δωρεάν παροχές.
Το “δωρεάν” βάλτε το, βέβαια, σε παρένθεση. Διότι, για να αποκτήσεις μια θέση μέσα στην κολεκτίβα του Ντόκλαντ, θες ένα σεβαστό ποσό, που ξεκινά από τα 2.000 ευρώ και ανεβαίνει, αναλόγως των τετραγωνικών και του ορόφου. Επομένως, είναι αρκετά λεφτά. Όχι, βέβαια, και υπερβολικά. Με δεδομένο ότι είσαι στο Λονδίνο, την πιο ακριβή πρωτεύουσα της Ευρώπης, όπου τα ενοίκια μιας γκαρσονιέρας δεν πέφτουν κάτω από 1.000 ευρώ και οι άνθρωποι μένουν μέχρι και σε ξενοδοχεία, για να τους έρχεται πιο οικονομικά, η λύση της κολεκτίβας δεν ακούγεται άσχημη.

Διέξοδος στη μοναξιά
Στις κολεκτίβες, έχεις γύρω σου και ανθρώπους. Γείτονες, με τους οποίους θα μοιραστείς τις κοινόχρηστες παροχές. Θα βρεθείτε στο γυμναστήριο, θα πιείτε δίπλα-δίπλα καφέ, θα κολυμπήσετε στην πισίνα. Είναι πολύ πιθανόν να αναπτύξετε φιλικές σχέσεις, να κουβεντιάσετε, να φλερτάρετε. Για κάποιους ανθρώπους, αυτή η συναναστροφή είναι μεγάλη υπόθεση. Για κάποιους άλλους, μέχρι και σωτήρια.
Η κολεκτίβα θα μπορούσε να ειδωθεί και ως μια διέξοδος στη μοναξιά των σύγχρονων μεγαλουπόλεων. Όταν η ζωή ορίζεται από το μοτίβο σπίτι-δουλειά, δουλειά-σπίτι, μέσα σ’ ένα γκρίζο περιβάλλον από μπετόν και νέφος, όπου όλοι βαδίζουν παράλληλα χωρίς να συναντιούνται, το να επιστρέφεις σε ένα χώρο που ενθαρρύνει την κοινωνική επαφή μέσω των κοινόχρηστων παροχών του, μπορεί να λειτουργήσει ανακουφιστικά.

Η τάση της συνδιαβίωσης είναι μια νέα μόδα, που κάνει αισθητή την παρουσία της στις μεγάλες πόλεις, ειδικά σε εκείνες των οποίων το μέγεθος και οι ρυθμοί τα έχουν κάνει όλα απρόσωπα. Υπάρχουν ακόμα και ιστοσελίδες που την πλασάρουν, καλώντας σε να γνωρίσεις τον κόσμο των συμβιωτικών κτιρίων, το καθένα με τη δική του σχεδίαση και φιλοσοφία.
Σου αρέσει ο εναλλακτικός τρόπος ζωής; Είσαι οικολογικά ευαίσθητος; Θα προτιμήσεις ένα τέτοιο κοινόβιο. Σου αρέσει ο φουτουρισμός; Ο μινιμαλισμός; Το vintage; Υπάρχει το ιδανικό κοινόβιο και για σένα! Θες να κάνεις γιόγκα; Διαλογισμό; Πιλάτες; Υπάρχουν κοινόβια που θα σου τα παρέχουν. Εν ολίγοις, μπορείς να βρεις συμβιωτικά κτίρια για όλα τα γούστα, τα οποία σε φέρνουν κοντά σε μια μεγάλη παρέα ανθρώπων με παρόμοιες συνήθειες.
Αρκετοί από όσους δοκιμάζουν τα κοινόβια, γίνονται ένθερμοι υποστηρικτές τους. Όπως ο Benjamin Webb, που μίλησε για την εμπειρία του στον Guardian. Όπως είπε, η κοινή διαβίωση σε μια κολεκτίβα τού έδωσε για πρώτη φορά, μετά από δεκαετίες στο κλασικό νοίκι, μια αίσθηση ελευθερίας. Ξέφυγε από τα δεσμά των μεσιτικών συμβολαίων, ενώ ταυτόχρονα βρήκε μια κοινότητα με πολλές παροχές. Με άλλα λόγια, το πακέτο της κολεκτίβας περιλαμβάνει πολλά και συμφέρει. Κάτι σαν το “all inclusive” των ξενοδοχείων, σε μια άλλη, πιο καθημερινή διάσταση.
Υπάρχουν, όμως, και αρνητικές μαρτυρίες. Οι περισσότερες εστιάζουν στην έλλειψη ουσιαστικής ιδιωτικότητας, η οποία πηγάζει από μια πολιτική ελέγχου που έχουν τα κτίρια πάνω στους ενοικιαστές, ειδικά όταν εκείνοι επωφελούνται των κοινόχρηστων παροχών. Υπάρχει, επίσης, και μια παράμετρος, η οποία δεν έχει τύχει ακόμα επεξεργασίας: το ζήτημα “οικογένεια”. Προς το παρόν, η συμβίωση είναι για μόνους ή ζευγάρια χωρίς παιδιά.


Η κολεκτίβα θα μπορούσε να ειδωθεί και ως μια διέξοδος στη μοναξιά των σύγχρονων μεγαλουπόλεων.


Όπως και να έχει, η τάση του συμβιωτικού κτιρίου έχει γίνει, τα τελευταία χρόνια, αντικείμενο χρυσής επένδυσης για μεγάλες κατασκευαστές εταιρείες. Είναι χαρακτηριστικό ότι μία από αυτές, η Quarters, που εδρεύει στο Βερολίνο, φέτος ανακοίνωσε επενδύσεις ενός δισεκατομμυρίου για την ανοικοδόμηση πολλών κτιρίων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Αυτές οι εταιρείες παρουσιάζουν τα συμβιωτικά κτίρια ως μια λύση στην αστική κρίση κατοικίας. Ωστόσο, όσο πρωτοποριακό κι αν φαίνεται σαν ιδέα, δεν παύει να είναι και μια κατασκευαστική επένδυση του real estate, μια φλέβα που φέρνει χρήματα στο τραπέζι. Και το κάνει εκμεταλλευομένη την κρίση και τις ανάγκες που αυτή έχει δημιουργήσει, ειδικά σε μια νεότερη γενιά ανθρώπων, των Millennials. Όπως λέει η Hannah Wheatley, ερευνήτρια γης και κατοικίας: “Είναι ένας νέος τρόπος που ανακάλυψαν οι επενδυτές να ξεζουμίσουν κέρδη από μια ρημαγμένη ήδη αγορά κατοικίας”.

Με άλλα λόγια, το νόμισμα έχει δυο όψεις. Αλλά πάντα έτσι δεν είναι;