Υπάρχει, τελικά, η τέλεια στάση σώματος;

Το ευρύ κοινό θα έλεγε ότι, ναι, υπάρχει και ότι είναι το να στέκεσαι ευθεία, με όρθιο το κορμί, χωρίς να “καμπουριάζεις”. Ισχύει απόλυτα, όμως, αυτό;

του Νικόλαου Κοντακιώτη, εξειδικευμένου μυοσκελετικού φυσικοθεραπευτή 

Στην εργασία, η σωστή στάση σώματος ενισχύεται από εργονομικά προγράμματα για την πρόληψη του πόνου στην πλάτη. Αυτά συνήθως περιλαμβάνουν την εξέταση της καρέκλας, του ύψους της οθόνης και της τοποθέτησης του πληκτρολογίου και του ποντικιού, με την ιδέα ότι αν όλα είναι ευθυγραμμισμένα με έναν συγκεκριμένο τρόπο (συνήθως ίσιο), θα έχει κανείς λιγότερους πόνους στον αυχένα και την πλάτη.
Η σπονδυλική μας στήλη είναι φυσικά καμπύλη και έχει σχήμα S, με τον λαιμό ελαφρώς κοίλο, τη θωρακική (περιοχή του θώρακα) μια απαλή κυρτή καμπύλη, πριν επιστρέψει σε κοίλο στην περιοχή της μέσης (οσφυϊκή περιοχή). Μια καλή στάση, συνήθως, αναφέρεται στην ευθυγράμμιση μερικών από αυτές τις καμπύλες. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει gold standard καλής στάσης.

Σε μελέτη που διενεργήθηκε σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες και στην οποία πήραν μέρος 295 φυσικοθεραπευτές, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να διαλέξουν την τέλεια στάση από φωτογραφίες εννέα επιλογών, οι οποίες κυμαίνονταν από καμπουριαστή, έως τελείως όρθια θέση. Το 85% επέλεξε ανάμεσα από δυο στάσεις πολύ διαφορετικές μεταξύ τους: Μία με λιγότερη οσφυϊκή καμπύλη και πιο όρθια στάση, και μία με περισσότερη οσφυϊκή καμπύλη. Οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι αυτή η στάση θα χρειαζόταν πραγματικά υψηλότερα επίπεδα μυϊκής δραστηριότητας και θα μπορούσε να προκαλέσει μεγαλύτερη κούραση και δυσφορία. Επιπλέον, δήλωσαν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι μειώνεται όντως ο κίνδυνος πόνου στην πλάτη και στις δυο αυτές στάσεις.
Στην πραγματικότητα, διαφορετικές στάσεις ταιριάζουν σε διαφορετικούς ανθρώπους. Οι γυναίκες, για παράδειγμα, τείνουν να έχουν μεγαλύτερη καμπύλη στο κάτω μέρος της πλάτης τους.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Peter O’ Sullivan από το Πανεπιστήμιο Curtin της Αυστραλίας, «Αντί να επικεντρωνόμαστε στη σωστή στάση του σώματος, η ικανότητα να το μεταβάλλουμε και να το μετατοπίζουμε εύκολα μπορεί να είναι πιο σημαντική. Μπορεί να είναι ελκυστικό να σκεφτείς ότι, αν κάθεσαι σε ευθεία, δεν θα έχεις πόνο στην πλάτη, αυτό όμως δεν υποστηρίζεται από μεγάλες μελέτες σε πολλές χώρες».
Πράγματι, ενώ σε πολλούς ιστότοπους δηλώνεται απερίφραστα ότι η κακή στάση του σώματος (συνήθως αναφέρεται ως “καμπουριαστή”) είναι υπεύθυνη για τον πόνο στην πλάτη, έως για κιρσούς και δυσπεψία, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι προκαλεί γενικά προβλήματα υγείας. Στην Αμερική του 19ου και του 20ού αιώνα, η κακή στάση του σώματος κατηγορήθηκε για τα πάντα – από τον αυνανισμό, έως την υπερβολική συμπίεση στους πνεύμονες, την καρδιά, τα νεφρά και το συκώτι.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα, όλες οι έρευνες έχουν δείξει ότι δεν υπάρχει σχέση μεταξύ οποιουδήποτε παράγοντα στάσης, συμπεριλαμβανομένων του σχήματος και των καμπυλών της πλάτης, ασυμμετριών, ακόμη και του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούμε τη σπονδυλική μας στήλη, με εκείνη της ανάπτυξης του πόνου στην πλάτη.
Επιπλέον, δεν υπάρχει σχέση μεταξύ καθίσματος και ανάπτυξης πόνου στην πλάτη. Ναι, εάν έχετε ήδη πόνο στην πλάτη, μπορεί μεν να το αισθάνεστε περισσότερο όταν κάθεστε, αλλά δεν είναι η αιτία του πόνου στην πλάτη.
Οι συμβουλές του καθηγητή O’ Sullivan είναι: «Εάν δεν έχετε πόνο στην πλάτη, μη σκεφτείτε τη στάση σας για ένα δευτερόλεπτο· σκεφτείτε να είστε υγιείς. Η στέρηση ύπνου και το άγχος είναι πιο σημαντικά από τη διόρθωση της στάσης που κάνετε. Το στρες έχει ισχυρό φλεγμονώδη ρόλο και μπορεί να καταστήσει τους μυς τεταμένους. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν ότι η πλάτη τους μπορεί να πονάει, εάν π.χ. στερούνται ύπνου».

Άλλο ένα θέμα σχετικό με τη σωστή στάση είναι και το βάρος της σχολικής τσάντας και το πώς αυτό επηρεάζει την υγεία των παιδιών. Οι γονείς θα πρέπει να χαλαρώσουν και να μην ανησυχούν για τα παιδιά τους που μεταφέρουν βαριά σχολικά σακίδια. Τα παιδιά που πάσχουν από πόνο στην πλάτη δεν έχουν βαρύτερες τσάντες. Αντίθετα, τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι, εάν ένα παιδί ή η μητέρα του πιστεύουν ότι το σακίδιό του είναι πολύ βαρύ, τότε είναι πιθανόν να πάθουν πόνο στην πλάτη! Το να μεταφέρει κανείς ένα βαρύ αντικείμενο δεν αποτελεί κίνδυνο. Συνεχίζουμε να ενισχύουμε την ιδέα ότι η πλάτη μας είναι πολύ ευαίσθητη, αλλά αυτό είναι ανακριβές. Η μεταφορά ενός σακιδίου, για παράδειγμα, μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο σωματικής άσκησης. Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι, όταν υπάρχει πόνος στην πλάτη, τότε η στάση μπορεί πράγματι να τον επηρεάσει.

Αποφεύγουμε, λοιπόν, το κάθισμα για μεγάλο χρονικό διάστημα και απευθυνόμαστε σε έναν εξειδικευμένο γιατρό ή φυσικοθεραπευτή σχετικά με τη θεραπεία που είναι καλό να ακολουθήσουμε, αλλά και με το πώς μπορούμε να κινηθούμε με περισσότερη αυτοπεποίθηση και λιγότερο πόνο.
Φυσικοθεραπεία κάνουμε μόνο όταν έχουμε πόνο ή δυσκαμψία και όταν θέλουμε να διατηρήσουμε ή να βελτιώσουμε την ικανότητα του σώματός μας να διαχειρίζεται φορτία μετά από πόνο ή τραυματισμό. Κάνουμε θεραπευτική άσκηση με τη βοήθεια του φυσικοθεραπευτή μας, ώστε να επιστρέψουμε στις καθημερινές μας δραστηριότητες χωρίς πόνο και πιο δυνατοί.

Επομένως, στο ερώτημα «εάν υπάρχει η τέλεια στάση», η απάντηση είναι πως «όχι, δεν υπάρχει». Η τέλεια στάση είναι πάντα η επόμενη.

Ο Νικόλαος Κοντακιώτης είναι εξειδικευμένος μυοσκελετικός φυσικοθεραπευτής. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών από το Πανεπιστήμιο του Birmingham στην Αγγλία (MSc Advanced Manipulative Physiotherapy, University of Birmingham, UK), καθώς και από το ” The College of Chinese Medicine ” στο Λονδίνο. Έχει μετεκπαιδευτεί στο Manual Therapy και στον βελονισμό κατά του πόνου. Είναι υποψήφιος Διδάκτωρ Φυσικοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής στην Αθήνα, με ενδιαφέρον στην ισχιαλγία. Έχει ακαδημαϊκή εμπειρία ως ωρομίσθιος καθηγητής στο Πρόγραμμα Φυσικοθεραπείας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, ως βοηθητικό διδακτικό προσωπικό στο Τμήμα Φυσικοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής στην Αθήνα και ως εκπαιδευτής στο μετεκπαιδευτικό πρόγραμμα εξειδίκευσης στο Manual Therapy του Cyprus Institute of Orthopaedic Manual Therapy, στην Κύπρο. Έχει πλούσια κλινική εμπειρία ως μυοσκελετικός φυσικοθεραπευτής και από το 2009 ιδιωτεύει, διατηρώντας ένα υπερσύγχρονο φυσικοθεραπευτήριο στην Αθήνα.
Υμηττού 86, Παγκράτι, τηλ. 210-7010105
www.athensphysio.com 



Abbvie
GSK