Alzheimer: Μία νόσος που... θυμάται κυρίως τις γυναίκες
Plan Be Mag
Υγεία

Φάκελος “Alzheimer”: Μία νόσος που… θυμάται κυρίως τις γυναίκες

Ως Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer έχει οριστεί η 21η Σεπτεμβρίου, και είναι για όλους μια υπενθύμιση να μην... ξεχνάμε όσους δυσκολεύονται να θυμηθούν, αλλά και την ίδια την αξία της έγκαιρης διάγνωσης. Αλήθεια, γυναίκες και άνδρες ασθενείς «ξεχνούν» το ίδιο;

Έλενα ΚιουρκτσήΈλενα Κιουρκτσή

Ως Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer έχει οριστεί η 21η Σεπτεμβρίου, και είναι για όλους μια υπενθύμιση να μην… ξεχνάμε όσους δυσκολεύονται να θυμηθούν, αλλά και την ίδια την αξία της έγκαιρης διάγνωσης. Αλήθεια, γυναίκες και άνδρες ασθενείς «ξεχνούν» το ίδιο;

Η νόσος Alzheimer είναι μια χρόνια νευροεκφυλιστική ασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που, στην ήπια μορφή της, χαρακτηρίζεται από σταδιακή απώλεια της μνήμης και «φθορά» των υπόλοιπων νοητικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Πήρε το όνομά της από τον Γερμανό ψυχίατρο Aloysius (Alois) Alzheimer, ο οποίος ήταν ο πρώτος που περιέγραψε με σαφήνεια τα συμπτώματά της, το 1906, αποκαλώντας την «προγεροντική άνοια».

Από τη νόσο προσβάλλονται το 5% των ατόμων άνω των 65 ετών και το 25% άνω των 85 ετών – παρόλο που, σποραδικά, συναντώνται περιστατικά και σε ηλικίες μικρότερες των 65 ετών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις των επιστημόνων, στο μέλλον ο αριθμός των ανοϊκών ατόμων θα αυξηθεί δραματικά.

Χωρίς, δε, να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ο λόγος, η νόσος πλήττει κυρίως τις γυναίκες. Ενδεικτικά, στη Βρετανία πάσχουν από τη νόσο 500.000 γυναίκες, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός για τους άνδρες κυμαίνεται στις 350.000.

Alzheimer και πρωτεΐνη “Tau”

Μέχρι πρόσφατα, επικρατούσε η αντίληψη ότι οι γυναίκες εμφανίζουν Alzheimer συχνότερα από τους άντρες, διότι ζουν περισσότερα χρόνια. Ωστόσο, σύμφωνα με νεότερα δεδομένα που ανακοινώθηκαν στο Διεθνές Συνέδριο της Ένωσης Alzheimer στο Λος Αντζελες, φαίνεται ότι οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες στην εμφάνιση της νόσου εξαιτίας της καλύτερης συνδεσιμότητας του εγκεφάλου τους, κάποιων γονιδίων, αλλά και μιας συγκεκριμένης πρωτεΐνης.

Οι ερευνητές από το Ιατρικό Κέντρο του Βάντερμπιλτ που μελέτησαν σε τομογραφίες εγκεφάλου την πρωτεΐνη “Τau”, η οποία έχει συνδεθεί –όπως και το αμυλοειδές βήτα– με τη νόσο Alzheimer, διαπίστωσαν ότι αυτή δημιουργεί τοξικές μάζες, οδηγώντας σε θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων και, κατ’ επέκταση, σε έκπτωση μνήμης. Στον γυναικείο εγκέφαλο, οι συνδέσεις των περιοχών όπου παράγεται η πρωτεΐνη “Τau” είναι ευνοϊκότερες, με αποτέλεσμα η γνωστική έκπτωση που μπορεί να προκαλείται να εξαπλώνεται ταχύτερα, σε σχέση με τον ανδρικό εγκέφαλο.

 Ξεχνάω να… θυμηθώ

Αρχικά συμπτώματα της νόσου Alzheimer είναι η ήπια έκπτωση μνήμης και άλλων νοητικών λειτουργιών που συχνά περνούν απαρατήρητα, τόσο από τον πάσχοντα, όσο και από τα μέλη της οικογένειάς του. Όσο η νόσος εξελίσσεται, επηρεάζονται και οι δραστηριότητες της καθημερινότητας (π.χ. η επικοινωνία, η αυτοεξυπηρέτηση, οι κοινωνικές σχέσεις κ.λπ.), ενώ αρκετές φορές στις δυσκολίες προστίθενται και διαταραχές της συμπεριφοράς, όπως επιθετικότητα, απάθεια, αλλά και προβλήματα ύπνου ή/και όρεξης. Με την πάροδο του χρόνου, το άτομο που προσβάλλεται από τη νόσο καταλήγει να εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι πολύ σημαντική για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της νόσου τόσο από τον ίδιο τον ασθενή, όσο και από το συγγενικό περιβάλλον του, προκειμένου να είναι καλύτερα ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι να διαχειριστούν τα προβλήματα που φέρνει η νόσος.

Προειδοποιητικά σημάδια:

  • Ξεχνάμε ονόματα και φυσιογνωμίες ανθρώπων
  • Δεν θυμόμαστε τα πρόσφατα γεγονότα, παρόλο που ανακαλούμε πολύ καλά τα παλαιότερα.
  • Δυσκολευόμαστε να βρούμε τις κατάλληλες λέξεις για να εκφραστούμε λεκτικά.
  • Χάνουμε διαρκώς και ψάχνουμε να βρούμε προσωπικά μας αντικείμενα (χάπια, γυαλιά, κλειδιά).
  • Αντιμετωπίζουμε δυσκολίες στο να κάνουμε πράγματα που παλαιότερα μας φαίνονταν πολύ εύκολα π.χ. να μαγειρέψουμε, να οδηγήσουμε, να διαχειριστούμε τα οικονομικά μας.
  • Δυσκολευόμαστε να προσανατολιστούμε στον χώρο και χανόμαστε σε περιοχές που γνωρίζουμε καλά.

Η έναρξη της νόσου Alzheimer είναι αργή και προοδευτική, ενώ τα προαναφερόμενα συμπτώματα μπορούν να εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άτομο και να επιδεινώνονται με την πρόοδο της νόσου.

Συνήθως (όχι όμως απαραίτητα), το πρώτο σύμπτωμα που παρατηρείται είναι οι διαταραχές μνήμης. Αν αντιμετωπίζουμε προβλήματα μνήμης που δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας, θα πρέπει να επικοινωνήσουμε άμεσα με κάποιον ειδικό.

Αν και, μέχρι στιγμής, δεν έχει βρεθεί ριζική θεραπεία, υπάρχουν φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νοητικής έκπτωσης. Επιπλέον, υπάρχουν φάρμακα που μπορούν να ελέγξουν σε σημαντικό βαθμό τα ψυχιατρικά συμπτώματα της νόσου.

Διάγνωση Alzheimer: Μια πολλά υποσχόμενη εξέταση αίματος

Οι συνεχείς επιστημονικές έρευνες ενάντια στη νόσο της λήθης έχουν εξελίξει διάφορες, πειραματικές προς το παρόν, μεθόδους διάγνωσης. Παράλληλα, δοκιμάζονται και κάποια σχετικά εμβόλια.

Στις αρχές του χρόνου, ερευνητές του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής, Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης του Βασιλικού Κολλεγίου του Λονδίνου ανακοίνωσαν ότι ανέπτυξαν ένα νέο τεστ αίματος που μπορεί να προβλέψει, με βάση τα συμπτώματα, τον κίνδυνο για νόσο Alzheimer έως και 3,5 χρόνια προτού υπάρξει η σχετική κλινική διάγνωση.

Παρόλο που όλοι όσοι έχουν ήπια γνωστική εξασθένηση δεν σημαίνει ότι θα διαγνωσθούν απαραίτητα με Alzheimer ή άλλο είδος άνοιας, παρουσιάζουν περισσότερες πιθανότητες εκδήλωσής του, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Ενδεικτικά, από τους 56 συμμετέχοντες στην έρευνα, οι 36 διαγνώσθηκαν τελικά με Alzheimer.

Το νέο τεστ ανιχνεύει τις πρώιμες κυτταρικές αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο και θα μπορούσε να συμπληρώσει άλλους βιοδείκτες με βάση το αίμα, όπως η συσσώρευση των τοξικών πρωτεϊνών αμυλοειδούς και “Τau”, που καταγράφουν τα τυπικά σημάδια της νευροεκφυλιστικής νόσου.

Εργαζόμενη μεσήλικας; Καλύτερη μνήμη

Οι μεσήλικες εργαζόμενες γυναίκες τείνουν να έχουν καλύτερη μνήμη μετά την ηλικία των 60 ετών, σε σχέση με όσες δεν απασχολούνται με αμειβόμενη εργασία.

Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε αμερικανική μελέτη της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου UCLA, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Neurology της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας και είναι η πρώτη που αναδεικνύει αυτή την παράμετρο σχετικά με τη νόσο του Alzheimer και το γυναικείο φύλο.

Οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι ο μέσος ρυθμός μείωσης της ικανότητας μνήμης είναι τουλάχιστον 50% μεγαλύτερος στις μη εργαζόμενες γυναίκες που απασχολούνται μόνο με το νοικοκυριό, σε σχέση με εκείνες που συνεχίζουν να εργάζονται.

Το «γυναικείο» Alzheimer σε αριθμούς

  • Από τα 47 εκατομμύρια νοσούντων από Alzheimer, τα 2/3 είναι γυναίκες.
  • Οι γυναίκες που ζουν με νόσο Alzheimer εκδηλώνουν βαρύτερα συμπτώματα από τους άνδρες που έχουν την ίδια διάγνωση.
  • Στην ηλικία των 60 ετών, οι γυναίκες έχουν δυο φορές περισσότερες πιθανότητες να διαγνωστούν με νόσο Alzheimer κάποια στιγμή στο μέλλον, απ’ ό,τι με καρκίνο του μαστού.
  • Στο ηλικιακό φάσμα άνω των 70 ετών, το ποσοστό των γυναικών που πάσχουν από Alzheimer είναι 16%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες είναι 11%.
  • Οι γυναίκες όχι μόνο πλήττονται συχνότερα από τη νόσο, αλλά είναι και εκείνες που έχουν την πρωτιά του φροντιστή (60%) σε ασθενείς με Alzheimer.

Τι κάνουμε εάν έχουμε διαγνωστεί με Alzheimer;

  • Ας… θυμόμαστε το εξής: Δεν είμαστε οι μόνοι που εμφανίζουμε προβλήματα μνήμης. Σήμερα υπάρχουν πάνω από 200.000 ανοϊκοί ασθενείς στην Ελλάδα και 50.000.000 παγκοσμίως. Η πιο ανακουφιστική προσέγγιση είναι να εμπιστευτούμε τον γιατρό μας και να συζητήσουμε μαζί του ό,τι μας απασχολεί. Έτσι, θα χαράξουμε μια στρατηγική για καλύτερη και πιο λειτουργική καθημερινότητα τόσο για εμάς τους ίδιους, όσο και για τους οικείους μας.
  • Προσπαθούμε, ενάντια στην παραίτηση, να ακολουθούμε μια ρουτίνα με δραστηριότητες και εργασίες που μας ευχαριστούν (μαγείρεμα, ανάγνωση βιβλίων, κηπουρική, άσκηση κ.λπ.). Ακόμα κι αν όλα αυτά απαιτούν περισσότερο χρόνο και προσπάθεια, δεν αποθαρρυνόμαστε.
  • Αν δεν έχουμε κινητικά προβλήματα ή κάποια νόσο που δεν επιτρέπει την άσκηση, περπατάμε επιλέγοντας μία ευχάριστη παρέα.
  • Κρατάμε σημειώσεις σε χαρτάκια που μπορούμε είτε να έχουμε μαζί μας, είτε να κολλήσουμε στο ψυγείο (προγραμματισμένα ραντεβού, πότε πήραμε το φάρμακο μας, πότε θα πάρουμε το επόμενο κ.λπ.).
  • Καταναλώνουμε πολλά φρούτα και λαχανικά, αποφεύγοντας τις πολύ λιπαρές τροφές.
  • Ο καλός ύπνος είναι «βάλσαμο» περισσότερο για τον εγκέφαλο, παρά για το σώμα μας. Αν εμφανίζουμε διαταραχές ύπνου, απευθυνόμαστε στον γιατρό μας. Λαμβάνοντας μόνοι μας υπνωτικά φάρμακα για να κοιμηθούμε, μπορεί να επιδεινώσουμε τη μνήμη μας.

Άνοια και Alzheimer δεν είναι το ίδιο!

Η άνοια δεν είναι νόσος, αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων που περιλαμβάνει προβλήματα μνήμης, δυσκολίες στον συλλογισμό και την επίλυση προβλημάτων, καθώς και διαταραχές της ομιλίας και της αντίληψης.

Το Alzheimer είναι μία νόσος που οδηγεί στην άνοια. Περίπου τα 2/3 των 50.000.000 διαγεγνωσμένων περιστατικών άνοιας παγκοσμίως οφείλονται σε αυτή. Η δεύτερη πιο συχνή αιτία άνοιας είναι η αγγειακή άνοια, η οποία είναι αποτέλεσμα εγκεφαλικών επεισοδίων, και δεν πρέπει να συγχέεται με το Alzheimer.

Περισσότερα στο http://www.alzheimer-hellas.gr