Τοξικότητα στην εργασία | Ψυχολογία - planbemag.gr
Plan Be Mag
τοξικότητα στην εργασία
Ψυχολογία

Τοξικότητα στην εργασία

Τι μπορεί να συνιστά τοξικότητα στην εργασία; Αναρωτήσου τα εξής: Σου έχει τύχει να ξεκινάει η εβδομάδα και να μη θέλεις να πας για δουλειά, γιατί θα συναντήσεις εκείνον τον αντιπαθητικό συνάδελφο, που τον βλέπεις και ταράζεται ο εσωτερικός σου κόσμος; Και, μέχρι να φτάσεις στο γραφείο, να σκέφτεσαι πώς θα τον αντιμετωπίσεις, κάνοντας χιλιάδες σενάρια για το τι μπορεί να πάει πάλι στραβά στην «τοξική» συνεργασία σας; Ο Γιάννης Αθανασόπουλος, ιδρυτής της REPEBU (Re-engineering People and Businesses) και Senior Trainer στην nlpgreece®, με ειδίκευση στην εκπαίδευση στελεχών και τη δημιουργία mindset και τρόπου σκέψης, αλλάζει τους όρους και θέτει νέες ισορροπίες σε αυτό που ονομάζουμε «τοξικότητα στον χώρο εργασίας».

Μαρία ΤσουλλόφταΜαρία Τσουλλόφτα

Τι μπορεί να συνιστά τοξικότητα στην εργασία; Αναρωτήσου τα εξής: Σου έχει τύχει να ξεκινάει η εβδομάδα και να μη θέλεις να πας για δουλειά, γιατί θα συναντήσεις εκείνον τον αντιπαθητικό συνάδελφο, που τον βλέπεις και ταράζεται ο εσωτερικός σου κόσμος; Και, μέχρι να φτάσεις στο γραφείο, να σκέφτεσαι πώς θα τον αντιμετωπίσεις, κάνοντας χιλιάδες σενάρια για το τι μπορεί να πάει πάλι στραβά στην «τοξική» συνεργασία σας; Ο Γιάννης Αθανασόπουλος, ιδρυτής της REPEBU (Re-engineering People and Businesses) και Senior Trainer στην nlpgreece®, με ειδίκευση στην εκπαίδευση στελεχών και τη δημιουργία mindset και τρόπου σκέψης, αλλάζει τους όρους και θέτει νέες ισορροπίες σε αυτό που ονομάζουμε «τοξικότητα στον χώρο εργασίας».

Πόσο τοξικός εί@αι;

«Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες μονάδες μετρήσεως για να θεωρήσουμε έναν χώρο τοξικό, είναι κάτι πολύ υποκειμενικό. Τοξικό είναι κάτι το μη υγιές». Η εργασία έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, συγκεκριμένη κουλτούρα, η οποία επηρεάζει και επηρεάζεται από τους εργαζόμενους, το αντικείμενο της εργασίας και την ηγεσία. Δεν εξετάζουμε το περιβάλλον, αλλά τον άνθρωπο.

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να μη νιώθει άνετα στο εργασιακό του περιβάλλον, άλλος να νιώθει ότι δεν μπορεί να κάνει τη δουλειά του όπως θα ήθελε, κάποιος άλλος να θεωρεί ότι δεν μοιράζεται τις ίδιες αρχές και αξίες με τους συναδέλφους. Ένας άνθρωπος έχει συνηθίσει να συμπεριφέρεται με βάση το δικό του αξιακό σύστημα και το πώς έχει εκπαιδευτεί. Συχνά μπορεί να διαφέρει από το δικό μας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι «τοξικός». Επιπλέον, συμβαίνει ένας συνεργάτης να αντιλαμβάνεται μια συμπεριφορά διαφορετικά από έναν άλλον – κάποιος, δηλαδή,  μπορεί να εκλαμβάνει μια συμπεριφορά ως τοξική, και κάποιος άλλος όχι.

Με λίγα λόγια, δεν είναι το τι κάνεις εσύ, αλλά πώς αντιλαμβάνομαι εγώ αυτό που κάνεις. Αν δεν μας κάνει η συμπεριφορά του συναδέλφου, εμείς θα πρέπει να το διαχειριστούμε. Είναι περισσότερο θέμα «σου ταιριάζει ή δεν σου ταιριάζει κάτι», παρά θέμα τοξικότητας.

Inclusivity: Μύθος ή πραγματικότητα;

Ιδανικά, δεν θα έπρεπε να μπορούμε να συνεργαζόμαστε σε οποιοδήποτε εργασιακό περιβάλλον, και με διάφορους τύπους ανθρώπων;

Ο Γιάννης μάς μιλά για το νέο trend που κυριαρχεί σε διάφορους χώρους εργασίας, το “inclusivity” (στα ελληνικά «συμπερίληψη»), βάσει του οποίου ο κάθε εργαζόμενος μπορεί να δουλεύει σε οποιοδήποτε περιβάλλον εργασίας, με μια κουλτούρα στην οποία μπορεί να είναι ο εαυτός του χωρίς να νιώθει ότι δέχεται κριτική – να κάνει fit in. Είναι, όμως, αυτό πάντα εφικτό;

Μη συνεργάσιμος γίνομαι όταν δεν μπορώ να συνεργαστώ με κάποιον που και αυτός δεν μπορεί να συνεργαστεί. Στο ερώτημα τι γίνεται με τη λεκτική βία, η απάντηση είναι ότι, όταν κάποιος ασκεί λεκτική βία στον χώρο εργασίας (φωνάζει, βρίζει, έχει βίαιο τρόπο ομιλίας, μιλά προσβλητικά και απαξιωτικά), τότε ακουμπά την τοξικότητα.

Πώς μπορώ, όμως, να θωρακίσω τον εαυτό μου απέναντι σε μια κακή συνεργασία; Υπάρχουν οι τρόποι, αλλά σίγουρα θα δαπανήσω ενέργεια!

Τα DOs και τα DON’Ts σε μια τοξική συνεργασία έχουν να κάνουν με τις προτεραιότητές μας. Παρατηρώντας τον συνεργάτη μας που έχει συμπεριφορές ξένες προς τις δικές μας, πιθανόν προβληματικές, ίσως να θέλουμε να δούμε ποιο είναι το αξιακό του σύστημα, οι προθέσεις του. Σε κάθε περίπτωση, ο εργαζόμενος θα πρέπει να αξιολογήσει αν του ταιριάζει η κουλτούρα στον χώρο που εργάζεται και, αν δεν του ταιριάζει, να φροντίσει για τα επόμενα βήματά του.

Η συνήθεια που με τρώει. Να μείνω ή να φύγω;

Η επιλογή για το πώς θα διαχειριστούμε μία συνεργασία που δεν μας κάνει, εξαρτάται από εμάς. Και αυτό είναι το παρήγορο.

Πρώτα μιλάμε με το άτομο που έχει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά, και του εξηγούμε πώς έχει η κατάσταση. Στη συνέχεια, απευθυνόμαστε στον ανώτερο για να εξηγήσουμε τι συμβαίνει και για ποιον λόγο αντιδρούμε σε μια συνεργασία. Στην περίπτωση που βλέπουμε ότι δεν υπάρχει συνεννόηση με κανέναν, φτάνουμε σε δίλημμα: να συμβιβαστώ ή να φύγω;

Το αν θα μείνεις ή θα φύγεις από ένα εργασιακό περιβάλλον ή μια συνεργασία που δεν σου αρέσει, είναι μια  απόφαση που θα πάρεις εσύ, αφού πρώτα ξεκαθαρίσεις για ποιους δικούς σου λόγους μένεις, και ποιες ανάγκες και αξίες υπηρετείς με αυτή σου την απόφαση.

Και γιατί να φύγουμε από ένα περιβάλλον που δεν μας κάνει; Διότι εκεί ελλοχεύει ο κίνδυνος να συνηθίσουμε ένα περιβάλλον που δεν είναι συμβατό με εμάς, και ο εγκέφαλος έχει την τάση να συνηθίζει μια κατάσταση, διαμορφώνοντας το γνωστό “comfort zone”.

«Η αποχώρησή μου από έναν χώρο που δεν μου ταιριάζει, βοηθά στο να μην αφομοιωθώ και να μην υιοθετήσω πράγματα που πριν απέρριπτα». Αν μείνουμε, συνηθίζουμε, μας τρώει η τοξικότητα και υποφέρουμε τόσο στον εργασιακό χώρο, όσο και στον προσωπικό.

Καθημερινά, μετά από μια έντονη μέρα στην εργασία, γυρίζουμε στο σπίτι και καλούμαστε να παίξουμε άλλους ρόλους. Αν, όμως, τα όριά μας έχουν ήδη δοκιμαστεί σε μία δύσκολη συνεργασία, μπορεί να σπάσουν. Και όταν ο άνθρωπος ξεπερνάει τα όριά του, ξεσπάει, με αποτέλεσμα τελικά να συμβαίνει αυτό που θέλει να αποφύγει: Δημιουργεί ο ίδιος αυτό που απεχθάνεται· γίνεται ο ίδιος τοξικός στην προσωπική του ζωή.

Γιάννης Αθανασόπουλος τοξικότητα

Είναι στο χέρι μας (ή, μάλλον, στο… μυαλό μας)

Η αποχώρηση από μια δουλειά έχει συγκεκριμένες συνέπειες. Ο Γιάννης Αθανασόπουλος υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος μπορεί να εκπαιδευτεί με τα κατάλληλα εργαλεία και μεθοδολογίες, που θα τον βοηθήσουν να αποκτήσει επίγνωση των τρόπων (τους οποίους έχει, ούτως ή άλλως) για να ανακαλύψει τους δικούς του, μοναδικούς λόγους, που θα στηρίξουν την όποια απόφασή του.

Το μυαλό, όμως, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση ποικίλων καταστάσεων: Πώς μπορούμε, για παράδειγμα, να αποφορτιστούμε από μια έντονη και, κυρίως, άσχημη μέρα στη δουλειά; «Θα έλεγα ότι ο καθένας μας έχει τον δικό του τρόπο να ηρεμήσει τον εαυτό του», απαντά ο Γιάννης Αθανασόπουλος. Υπάρχει, για παράδειγμα, η ιεροτελεστία της αλλαγής περσόνας – όταν, δηλαδή, αλλάζοντας περιβάλλον, αλλάζεις και την ταυτότητά σου. Ενώ, δηλαδή, η προσωπικότητα και το αξιακό μας σύστημα είναι τα ίδια, ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε επηρεάζεται από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και εργαζόμαστε.

Όταν, λοιπόν, αλλάζει το περιβάλλον και κάτι δεν μας ταιριάζει, τότε είναι στο μυαλό μας να αφήσουμε κάποιες συμπεριφορές έξω από την «παλέτα» των επιλογών μας. «Και έτσι, όπως αλλάζουμε τα ρούχα της εργασίας μας μπαίνοντας στο σπίτι, ομοίως μπορούμε να αφήνουμε και τις συμπεριφορές που έχουμε στην εργασία μας στο καλάθι με τα άπλυτα».