Δρ. Κατερίνα Μουστάκα: «O πόνος μας συνδέει με το σώμα μας»
Plan Be Mag
Κατερίνα Μουστάκα
Συνεντεύξεις

Δρ. Κατερίνα Μουστάκα: «Δεν υπάρχει ποτέ μόνο σωματικός πόνος. Όλοι οι πόνοι μας είναι ψυχοσωματικοί»

Νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα για τον πόνο; Κι όμως... Μια συνομιλία μαζί της μπορεί να αλλάξει εντελώς την προοπτική σου. Διότι τα όσα ενδιαφέροντα αναφέρει η Κατερίνα Μουστάκα, ιατρός, δόκτωρ Χειροπρακτικής και trigger points specialist, αποδεικνύουν ότι ο μυοσκελετικός πόνος είναι αποτέλεσμα ολόκληρης της βιογραφίας μας, για το οποίο το σώμα μας έχει προσπαθήσει επανειλημμένα να μας προειδοποιήσει, αλλά εμείς...
Μιλώντας στο event αυτογνωσίας Life Project, με τίτλο CONNECTED, στις 18 Νοεμβρίου, στο Ωδείο Αθηνών, η ειδικός προσπάθησε να εξηγήσει αυτό που θα έπρεπε να γνωρίζουμε εξαρχής: ο πόνος μας συνδέει με το σώμα μας. Γι' αυτό κι εμείς της ζητήσαμε να μας το εξηγήσει.

Μαρία ΛυσάνδρουΜαρία Λυσάνδρου

Νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα για τον πόνο; Κι όμως… Μια συνομιλία μαζί της μπορεί να αλλάξει εντελώς την προοπτική σου. Διότι τα όσα ενδιαφέροντα αναφέρει η Κατερίνα Μουστάκα, ιατρός, δόκτωρ Χειροπρακτικής και trigger points specialist, αποδεικνύουν ότι ο μυοσκελετικός πόνος είναι αποτέλεσμα ολόκληρης της βιογραφίας μας, για το οποίο το σώμα μας έχει προσπαθήσει επανειλημμένα να μας προειδοποιήσει, αλλά εμείς…

Μιλώντας στο event αυτογνωσίας Life Project, με τίτλο CONNECTED, στις 18 Νοεμβρίου, στο Ωδείο Αθηνών, η ειδικός προσπάθησε να εξηγήσει αυτό που θα έπρεπε να γνωρίζουμε εξαρχής: ο πόνος μας συνδέει με το σώμα μας. Γι’ αυτό κι εμείς της ζητήσαμε να μας το εξηγήσει.

Παρακολουθώντας σας κανείς, διαπιστώνει ότι εστιάζετε στην άμεση σύνδεση νου και σώματος, ειδικότερα στο κομμάτι του πόνου. Δεν μπορώ, λοιπόν, να μη ρωτήσω: Υπάρχει περίπτωση ένας πόνος να «πυροδοτείται» από το μυαλό ή κάποιον ψυχολογικό παράγοντα, και όχι απαραίτητα από κάποια σωματική αιτία (π.χ. μια ασθένεια ή έναν τραυματισμό);

Ο Πόνος δεν είναι απλά μια σωματική αίσθηση. Είναι ένας εξαιρετικά εκλεπτυσμένος προστατευτικός μηχανισμός. Η δε δυσάρεστη σωματική εμπειρία του πάντα συνοδεύεται από συναίσθημα, ενώ εξαρτάται από το νόημα που της δίνουμε και επηρεάζεται από το περιβάλλον μας.

Έτσι, αποδεδειγμένα, ενώ ο πόνος δεν είναι (πάντα) συνώνυμος με μια βλάβη των ιστών μας, είναι πάντα συνδεδεμένος με στρες –είτε σωματικό, είτε ψυχολογικό, είτε νοητικό, είτε κοινωνικό– και πολλές φορές ενεργοποιείται ή εμφανίζεται ως απόρροια ενός από τα παραπάνω. Δεν υπάρχει, δηλαδή, ποτέ μόνο σωματικός πόνος. Όλοι οι πόνοι μας είναι Ψυχοσωματικοί.

«Κάθε πόνος είναι μια ιστορία, και όχι απλώς μια βλάβη ιστών», διαβάζω στο blog σας. Αυτό θέλω λίγο να μου το εξηγήσετε…

Έχουμε εκπαιδευτεί να νομίζουμε ότι πονάμε, γιατί έχει προκύψει κάποια ανατομική βλάβη ή φθορά στο σώμα μας. Στην πραγματικότητα, ο  Μυοσκελετικός Πόνος έχει να κάνει πολύ λιγότερο με τη φθορά της ανατομίας μας από ό,τι φανταζόμαστε, και πολύ περισσότερο με τη Βιογραφία μας – όπως έχουμε καταλήξει να γνωρίζουμε τα τελευταία χρόνια, βάσει των νέων δεδομένων της Αλγολογίας.

Για να καταλήξει κάποιος να πονάει στο σήμερα (εκτός κι αν έχουμε πόνο από κάποιο πρόσφατο τραυματισμό), η ιστορία του πόνου του  μπορεί να έχει ξεκινήσει από μια απλή πτώση από ποδήλατο στα 7 του, να έχει συνεχίσει με μια μετακόμιση στα 24, να έχει συμβάλει σε αυτήν το πρώτο του παιδί που δεν κοιμόταν και το νανούριζε στα χέρια για ώρες και, ως κερασάκι στην τούρτα, να έχει έρθει και η απόλυσή του τον τελευταίο μήνα…

Το σώμα αφηγείται τη ζωή μας.

Στο “Life Project – CONNECTED”, μιλήσατε για το πώς ο πόνος μας συνδέει με το σώμα μας. Τι σημαίνει στην πράξη αυτή η σύνδεση;

Το σώμα μας μιλάει ασταμάτητα, 24/7. Εμείς, όμως, έχουμε καταλήξει να ζούμε μέσα στο κεφάλι μας και να αγνοούμε τις προσπάθειές του να επικοινωνήσει.

Ή δεν το ακούμε, ή το ακούμε, αλλά δεν καταλαβαίνουμε πια τα μηνύματά του. Ή τα καταλαβαίνουμε, αλλά κωφεύουμε, γιατί έχουμε «πιο σημαντικά» θέματα που μας απασχολούν.

Αλλά όταν είμαστε αποσυνδεδεμένοι από το σώμα μας, χάνουμε το Τώρα. Χάνουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τα Μικρά Καθημερινά Θαύματα που μας συμβαίνουν. Χάνουμε την ευκαιρία να δώσουμε προσοχή στο τι αισθανόμαστε, αυτήν τη μοναδική σύνδεση με την εσωτερική μας πυξίδα. Χάνουμε εμπειρίες και μένουμε στις σκέψεις. Δεν ζούμε. Απλά επιβιώνουμε.

Ένα από τα πεδία ενασχόλησής σας είναι και τα «σημεία πυροδότησης του πόνου» (trigger points). Περί τίνος πρόκειται ακριβώς;

Τα Σημεία Πυροδότησης Πόνου δεν είναι παρά μικροί, εστιασμένοι πυρήνες σπασμού (οι γνωστοί σε όλους μας μυϊκοί «κόμποι») που εμφανίζονται σε μύς μας που έχουν «κακοποιηθεί» μηχανικά είτε από κάποιο βάρος που έχουμε σηκώσει, είτε λόγω υπερχρήσης των μυών μας με επαναλαμβανόμενες κινήσεις (π.χ. πληκτρογράφηση), είτε από κάποια πτώση ή χτύπημα, είτε λόγω υπερβολών στην προπόνηση, είτε λόγω παρατεταμένης ακινησίας, είτε λόγω στρες.

Άπαξ και δημιουργηθούν, εγκαθίστανται στους μυς μας και δημιουργούν μοτίβα αντανακλαστικών πόνων (που επεκτείνονται και αντανακλούν, δηλαδή, σε συγκεκριμένη κατανομή, χαρακτηριστική για κάθε μυ), συχνά με εξάρσεις και υφέσεις, αποτελώντας πολύ συχνή αιτία των πιο κοινών μυοσκελετικών ενοχλήσεων.

Έχουµε καταλήξει, από homo erectus και sapiens, να είµαστε… homo kareklius και smartphonius.  Με το µυοσκελετικό µας να πληρώνει τον φόρο.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μπορεί να συνδέεται και με… σύγχρονους πόνους, τους οποίους ενδεχομένως να μην εμφάνιζαν οι άνθρωποι μερικές δεκαετίες πριν; Και ποιοι είναι αυτοί;

Το σώμα μας είναι μια μηχανή κίνησης. Προ αμνημονεύτων ετών, όταν εμφανιστήκαμε στον πλανήτη, η κίνηση έναντι της βαρύτητας δεν ήταν επιλογή, ήταν αναγκαιότητα και προϋπόθεση της επιβίωσής μας. Έχουμε καταλήξει, από homo erectus και sapiens, να είμαστε… homo kareklius και smartphonius. Όσο λιγότερο κινούμαστε, τόσο νικάει η βαρύτητα. Με το μυοσκελετικό μας να πληρώνει τον φόρο…

Καθένας αξιολογεί διαφορετικά τον πόνο και την έντασή του, καθώς η ανθεκτικότητα στον πόνο ποικίλλει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ποια τα «σημάδια» που σας βοηθούν να κατανοήσετε με τι είδους πόνο έχετε να κάνετε κάθε φορά, προκειμένου να τον αντιμετωπίσετε και ανάλογα;

Ανεξάρτητα από την αντοχή του καθενός στον πόνο, αν δεν γίνει σωστή διάγνωση για την αιτία του πόνου, ακόμα και η καλύτερη θεραπευτική προσέγγιση δεν θα έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Η διάγνωση, λοιπόν, στηρίζεται στο εξής τρίπτυχο: σε ένα εξαιρετικά λεπτομερές ιστορικό, που είναι μια εκτεταμένη σειρά διερευνητικών ερωτήσεων που αφορά όχι μόνο στο σύμπτωμα, αλλά και σε όλες τις παραμέτρους της ζωής του ατόμου που το εμφανίζει (σωματική, ψυχολογική, νοητική κατάσταση, συνήθειες, συμπεριφορές, στρεσογόνα γεγονότα στο άμεσο ή απώτερο παρελθόν του, κοινωνικούς δεσμούς, οικογενειακή κατάσταση κ.λπ.). Στην κλινική εξέταση (μια σειρά διερευνητικών ορθοπεδικών και νευρολογικών τεστ, εξέταση μυϊκής δύναμης και εύρους κίνησης των αρθρώσεων). Και, τέλος, εάν και εφόσον χρειαστεί, σε μια επιλογή των κατάλληλων εργαστηριακών εξετάσεων για την τεκμηρίωση της διάγνωσης.

Εξασκείτε και τη Χειροπρακτική. Στο μυαλό πολλών η χειροπρακτική αποτελεί μία εκδοχή φυσικοθεραπείας, κάτι όμως που δεν ισχύει. Πώς θα εξηγούσατε τη μέθοδο αυτή σε κάποιον που δεν έχει μία ξεκάθαρη εικόνα;

(Η ερώτηση αυτή για να απαντηθεί χρειάζεται ένα τεύχος από μόνη της). Επιγραμματικά, η Χειροπρακτική είναι ένα ξεχωριστό και αυτόνομο επάγγελμα υγείας που εξειδικεύεται στην αντιμετώπιση και πρόληψη επώδυνων μυοσκελετικών συμπτωμάτων που οφείλονται σε δυσλειτουργία των αρθρώσεων, και αυτό επιτυγχάνεται μέσω ειδικών διορθωτικών χειρισμών (ανατάξεων) που γίνονται με τα χέρια.

Προτού κανείς φτάσει σε σημείο να χρειάζεται τη βοήθεια ειδικού, τι μπορεί να κάνει ως πρόληψη για να προστατευθεί από μια επίπονη καθημερινότητα;

Να ακούει το σώμα του. Να κινείται όσο πιο πολύ. Να ασκείται – ιδανικά καθημερινά. Να κοιμάται – ιδανικά 8 ώρες την ημέρα. Να τρέφεται με μαγειρεμένο φαγητό, χωρίς πολλά επεξεργασμένα υλικά και με πολλά φρούτα, όσπρια και λαχανικά.

Να έχει φίλους. Να διασκεδάζει. Να ηρεμεί. Να παίζει. Να ακούει τα θέλω του. Να περιορίζει τα πρέπει του. Να είναι συνεπής με τον εαυτό του. Να λέει τις αλήθειες του. Να αγαπάει.

Ας κλείσουμε με ένα ρητό, το οποίο σημειώνετε σε ένα από τα πρώτα κείμενα στην ιστοσελίδα σας: «Το να πονάς είναι αναπόφευκτο. Το να υποφέρεις είναι προαιρετικό». Εξηγήστε μου αυτή τη φράση, ως επιστέγασμα όλων όσων έχουμε συζητήσει.

Οτιδήποτε συμβαίνει στη ζωή μας έχει έναν αντίκτυπο σε εμάς. Το τι αντίκτυπο θα έχει το εκάστοτε γεγονός δεν εξαρτάται από το ίδιο το γεγονός, αλλά από την ερμηνεία που του δίνουμε και την αντίδρασή μας σε αυτήν την ερμηνεία.

Η πραγματικότητα δεν είναι ούτε καλή, ούτε κακή. Εμείς τη χρωματίζουμε ως τέτοια. Άρα, το αν θα είμαι το Θύμα ή ο Ήρωας στην ιστορία που λέω για τη ζωή μου, εξαρτάται από εμένα. Από την εκάστοτε επιλογή μου. Η οποία ή με δυναμώνει, ή με αποδυναμώνει. Και το ένα, και το άλλο είναι στο χέρι μου.

Η Δρ. Κατερίνα Μουστάκα στο Instagram