Ο καλοκαιρινός “εφιάλτης” των κουνουπιών
Πώς να αποφύγουμετα τσιμπήματα

Η συνύπαρξή μας με τα κουνούπια το καλοκαίρι δεν είναι μόνο ενοχλητική, αλλά μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνη. Στη Φύση υπάρχουν περισσότερα από 3.500 διαφορετικά είδη κουνουπιών, ορισμένα από τα οποία μπορεί να μας μεταδίδουν ιούς, βακτήρια και παράσιτα που προκαλούν σοβαρά νοσήματα – από ελονοσία, έως τον ιό του Δυτικού Νείλου.

Τις ζεστές νύχτες του καλοκαιριού, δεν υπάρχει τίποτα πιο χαλαρωτικό από λίγες ώρες στο μπαλκόνι, στο πάρκο ή δίπλα στη θάλασσα. Αρκεί να μην πετάνε γύρω μας σμήνη από κουνούπια. Και, κυρίως, να μη μας τσιμπάνε.
Ευτυχώς, υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να προστατευτούμε από τις επιθέσεις των θηλυκών κουνουπιών, τα οποία μας εντοπίζουν από απόσταση δεκάδων μέτρων και σπεύδουν να μας τσιμπήσουν. Κι αυτό, διότι χρειάζονται το αίμα μας για να κάνουν γόνιμα αυγά. Ο Δρ. Μάρκος Μιχελάκης, Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος, μας δίνει μερικές χρήσιμες συμβουλές για να προστατεύσουμε το δέρμα μας:

Χρησιμοποιούμε το κατάλληλο εντομοαπωθητικό. Στο εκτεθειμένο δέρμα και πάνω από τα ρούχα, πρέπει να εφαρμόζουμε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά προϊόντα που θα περιέχουν αποτελεσματικές δραστικές ουσίες. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, τέτοιες ουσίες είναι το DEET, η πικαριδίνη (ικαριδίνη) και το IR 3535. Μπορούμε, επίσης, να δοκιμάσουμε την κιτριοδιόλη (citriodiol) ή έλαιο του δέντρου κορυμβία η κίτροσμος (Eucalyptus citriodora oil). Η δραστική ένωση του ελαίου αυτού λέγεται π-μενθανο-3,8-διόλη (PMD). Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Insect Science έδειξε ότι η PMD είναι εξίσου αποτελεσματική με το DEET στην απώθηση των κουνουπιών, αν και η απωθητική δράση της είναι πιο σύντομη. Επομένως, φροντίζουμε να ακολουθούμε τις οδηγίες χρήσης που αναγράφουν τα εντομοαπωθητικά προϊόντα, ώστε να επαναλαμβάνουμε την επάλειψη με την απαιτούμενη συχνότητα. Δεν ξεχνάμε να αλείφουμε με εντομοαπωθητικό χαμηλά τα πόδια μας (τα κουνούπια προσελκύονται από τη μυρωδιά των ποδιών), αλλά όχι τις παλάμες μας. Αν θέλουμε να βάλουμε εντομοαπωθητικό μαζί με αντηλιακό, αλείφουμε πρώτα το δέρμα μας με το αντηλιακό και περιμένουμε να απορροφηθεί. Δεν παραλείπουμε να κάνουμε καθημερινά ντους πριν πάμε για ύπνο, για να αφαιρούμε το εντομοαπωθητικό από πάνω μας.

Ανάβουμε τον ανεμιστήρα. Τα κουνούπια χρησιμοποιούν ένα πολύπλοκο σύστημα για να εντοπίζουν τα θύματά τους. Το σύστημα αυτό βασίζεται στην όσφρηση (διαθέτουν εξαιρετικά ευαίσθητους οσφρητικούς υποδοχείς), στην όραση (τη χρησιμοποιούν όταν πλησιάσουν αρκετά κοντά στο θύμα τους) και στους ανιχνευτές θερμότητας που διαθέτουν, σύμφωνα με έρευνα που είχε δημοσιευτεί το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology. Η όσφρησή τους είναι η πρώτη που ενεργοποιείται. Με τη βοήθειά της αντιλαμβάνονται διάφορες χημικές ουσίες που εκπέμπουμε με την αναπνοή (διοξείδιο του άνθρακα) και με την εφίδρωση. Έτσι, μπορούν να μας αντιληφθούν από απόσταση τουλάχιστον 10-15 μέτρων (ακόμα και από τα 35-50 μέτρα, σύμφωνα με κάποιες μελέτες). Ο ανεμιστήρας εμποδίζει την υπερθέρμανση του σώματος και την εφίδρωση, ενώ διασκορπίζει το διοξείδιο του άνθρακα. Με αυτό τον τρόπο, μας προστατεύει αρκετά από τις επιθέσεις των κουνουπιών, όπως έχουν δείξει αρκετές μελέτες.
Για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα, μπορούμε να συνδυάζουμε τη χρήση ανεμιστήρα με το κατάλληλο εντομοαπωθητικό στο δέρμα και στα ρούχα μας.

Ντυνόμαστε έξυπνα. Τα μακριά, ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα παρέχουν τη μεγαλύτερη προστασία από τα κουνούπια. Αντιθέτως, τα σανδάλια, τα σορτσάκια και τα αμάνικα μπλουζάκια δεν είναι οι καλύτερες επιλογές. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι τα κουνούπια ξεχωρίζουν πιο εύκολα τις σκούρες σιλουέτες όπως φεγγίζουν στο πάτωμα ή στον ορίζοντα, από ό,τι τις ανοιχτόχρωμες.

Προσπαθούμε να μην κινούμαστε πολύ. Όσο περισσότερο κινούμαστε, τόσο περισσότερο θα ζεσταινόμαστε, θα ιδρώνουμε και θα λαχανιάζουμε, και τόσο πιο εμφανείς θα γινόμαστε στα κουνούπια. Επιπλέον, θα μπορούν να μας μυρίσουν και πιο εύκολα, διότι ο ιδρώτας είναι ιδιαίτερα ελκυστικό στοιχείο γι’ αυτά. Το ίδιο, όμως, ισχύει και για το γαλακτικό οξύ, το οποίο παράγεται κατά την άσκηση και βρίσκεται στο αίμα, στο δέρμα και στον ιδρώτα. Γι’ αυτό τον λόγο, οι ασκούμενοι και όσοι εκ φύσεως ιδρώνουν πολύ είναι ιδιαιτέρως ελκυστικοί για τα κουνούπια.

Αποφεύγουμε το αλκοόλ. Η κατανάλωση αλκοόλ καθιστά τους ανθρώπους ελκυστικούς στα κουνούπια, σύμφωνα με μερικές μελέτες. Χαρακτηριστικά, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of American Mosquito Association έδειξε ότι ένα ποτήρι μπύρα (περιεκτικότητα 5,5% σε αλκοόλ) είναι αρκετό για να μετατραπεί κάποιος σε “μαγνήτη” για τα κουνούπια. Αν και δεν είναι ακόμα γνωστό γιατί συμβαίνει αυτό, είναι πιθανό να παίζει ρόλο το γεγονός ότι το αλκοόλ διαστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία και αυξάνει τη ροή αίματος στο δέρμα. Επειδή, εξάλλου, τα αναψυκτικά με ανθρακικό εκλύουν διοξείδιο του άνθρακα, ίσως πρέπει να προτιμήσουμε τις εκδοχές τους χωρίς ανθρακικό στους υπαίθριους χώρους.

Κάνουμε χλιαρά ντους. Τα χλιαρά ντους απαλλάσσουν το δέρμα από τον ιδρώτα και μειώνουν τη θερμοκρασία του σώματος, μειώνοντας τον κίνδυνο να μας τσιμπήσει κάποιο κουνούπι. Φροντίζουμε μόνο να μη χρησιμοποιούμε αφρόλουτρα και αρωματικά σαπούνια, καθώς μελέτες έχουν δείξει πως τα κουνούπια ελκύονται από πολλές αρωματικές ουσίες.

Χρησιμοποιούμε κουνουπιέρα. Αν το πρόγραμμά μας έχει ύπνο κάτω από τα αστέρια, ίσως πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο να καλύψουμε τον χώρο γύρω μας με μια κουνουπιέρα. Θα πρέπει να βεβαιωθούμε μόνο ότι δεν θα εγκλωβιστεί κανένα κουνούπι μέσα.