Θεόδουλος Παπαβασιλείου_Έχουν περάσει σχεδόν 18 χρόνια από τότε που μία βόλτα με φίλους κατέληξε σε ένα γκρεμό, αλλάζοντας όλη τη ζωή σου. Τι θυμάσαι πιο έντονα από εκείνη την ημέρα;
Στις 21 Νοεμβρίου 2004 είχαμε ένα τροχαίο ατύχημα, εγώ και άλλοι δύο φίλοι. Εγώ καθόμουν πίσω. Πέσαμε σε γκρεμό, και το πιο έντονο που θυμάμαι από εκείνη την ημέρα είναι όταν άνοιξα τα μάτια μου, πλέον στο βάθος του γκρεμού, και κατάλαβα ότι δεν μπορούσα να σηκωθώ, δεν μπορούσα να κουνήσω τα πόδια μου.
Εκεί προς στιγμήν λύγισα, αλλά αυτόματα είπα πως, ό,τι και να έχει γίνει, εγώ θα τα καταφέρω, θα κάνω τη γυμναστική που πρέπει, θα κάνω ό,τι πρέπει. Αλλά θα τα καταφέρω!
_Οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετώπισες στην αρχή αφορούσαν περισσότερο το πρακτικό κομμάτι της καθημερινότητας ή το ψυχολογικό, το κομμάτι της αποδοχής μιας νέας πραγματικότητας;
Το πρώτο διάστημα, επειδή ήταν πολύ φρέσκο και δεν μπορούσα να συνειδητοποιήσω πόσο δύσκολη ήταν η κατάσταση, πόσο μόνιμη θα ήταν, δεν επηρεάστηκα ψυχολογικά.
Το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν το κομμάτι της καθημερινότητας, το να μπορέσω να βρω πώς θα κάνω τις μετακινήσεις μου, πώς θα γίνω αυτόνομος.
Οπότε το ψυχολογικό κομμάτι δεν ήταν βαρύ για εμένα. Και, δόξα τω Θεώ, δεν ήταν βαρύ ούτε και μετά, στην πορεία της ζωής μου.
_Πριν από το ατύχημα, γνώριζες, ήσουν ευαισθητοποιημένος για τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία;
Σε καμία περίπτωση. Πριν το ατύχημα δεν γνώριζα τι σημαίνει αναπηρία, δεν είχα τέτοιες εικόνες ούτε στον περίγυρό μου, ούτε γενικά έξω στην κοινωνία, οπότε δεν μπορούσα να γνωρίζω τι σημαίνει. Και δεν θα πω αν ήμουν ή όχι ευαισθητοποιημένος, γιατί, όταν δεν έχεις αυτές τις εικόνες, δεν μπορείς να γνωρίζεις κιόλας.
Σίγουρα, όταν έβλεπα κάποιο άτομο με αναπηρία, κάποιο άτομο σε αμαξίδιο, το πρώτο πράγμα που ένιωθα ήταν στεναχώρια, αλλά και περιέργεια να δω τι έχει πάθει αυτός ο άνθρωπος και γιατί είναι σε αμαξίδιο. Μετά και από το δικό μου το συμβάν, αυτή η περιέργεια μεγάλωσε πολύ περισσότερο.
_Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων αυτών είναι μόνο θέμα υποδομών ή και θέμα παιδείας;
Είναι θέμα πρώτα παιδείας και μετά υποδομών. Και αυτό το λέω γιατί όσες υποδομές και να υπάρχουν, που δεν υπάρχουν, αν δεν υπάρχει παιδεία, αν δεν ξέρω τον λόγο που δεν πρέπει να παρκάρω εκεί το αυτοκίνητό μου, που δεν πρέπει να κλείσω μία ράμπα, τότε τίποτα δεν θα αλλάξει.
Οπότε πρώτα είναι η παιδεία και, κατά δεύτερον, εννοείται ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές, για να μπορούν όλα τα άτομα με αναπηρία να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στους δρόμους, να κοινωνικοποιηθούν, να έχουν πρόσβαση σε όλα τα καταστήματα, σε όλες τις δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες∙ παντού.
_Το “restart” το έκανες με την Εθνική Μπάσκετ με Αμαξίδιο;
Το “restart” το έκανα με μία τοπική ομάδα μπάσκετ σε αμαξίδιο, την ομάδα του Αμαρουσίου, σε μόλις έξι μήνες μετά το ατύχημά μου, όταν οι γιατροί δεν με άφηναν καλά-καλά και μου έλεγαν μετά το 9μηνο να αρχίσω να δραστηριοποιούμαι. Είχα πάει να δω έναν αγώνα και, στην αρχή, είπα ότι αποκλείεται να μπω εγώ εκεί μέσα, γιατί είχα δει πώς πέφτανε και τις συγκρούσεις που είχαν τα αμαξίδια μεταξύ τους. Παρόλα αυτά, πήγα πολύ γρήγορα.
Μέσα στον επόμενο χρόνο μπήκα στην Εθνική Ομάδα του Μπάσκετ σε Αμαξίδιο και μετά έγινα και αρχηγός της Εθνικής.
_Και πώς προέκυψε η ξιφασκία;
Η ξιφασκία σε αμαξίδιο ήρθε στη ζωή μου το 2009, όταν πλέον αποφάσισα πως θέλω να κάνω κάτι ατομικό, για να δω τις δικές μου δυνατότητες και να μπορέσω να συμμετέχω στις μεγαλύτερες διοργανώσεις. Μια τέτοια κορυφαία διοργάνωση είναι οι Παραολυμπιακοί Αγώνες, κάτι που με το μπάσκετ σε αμαξίδιο ίσως και να μην ερχόταν ποτέ, γιατί το επίπεδο στην Ελλάδα, τότε τουλάχιστον, ήταν πολύ χαμηλό.
_Οι διακρίσεις όλα αυτά τα χρόνια είναι πολλές και σημαντικές. Αλήθεια, ποια στιγμή στην καριέρα σου θεωρείς πιο σημαντική και ποια πιο δύσκολη;
Η πιο σημαντική στιγμή στην καριέρα μου θεωρώ πως ήταν το χάλκινο μετάλλιο που κατέκτησα στους Παραολυμπιακούς Αγώνες στο Τόκιο. Συνάμα και η πιο δύσκολη, γιατί ήρθε αυτό το μετάλλιο μετά από δύο χειρουργεία, μετά από καραντίνες, μετά από κορονοϊό, μετά από καθόλου καλή προετοιμασία, λόγω της όλης κατάστασης. Οπότε, αν τα βάλουμε όλα αυτά μαζί, θεωρώ ότι η κατάκτηση ενός χάλκινου μεταλλίου σε Παραολυμπιακούς Αγώνες είναι κάτι το τρομερό, το οποίο με γέμισε φοβερά συναισθήματα. Ήταν μεγάλη χαρά που το κατέκτησα, εννοείται!
_Πιστεύεις ότι οι Έλληνες αθλητές θα μπορούσαν να τα πάνε ακόμη καλύτερα, αν είχαν τις προπονητικές συνθήκες και τη στήριξη του κράτους που έχουν άλλοι Ευρωπαίοι αθλητές;
Πιστεύω ότι, αν υπήρχαν οι κατάλληλες προπονητικές συνθήκες και η στήριξη του κράτους σε όλους τους αθλητές, θα πήγαιναν πολύ-πολύ καλύτερα σε όλες τις διοργανώσεις στο εξωτερικό. Γιατί είμαστε ένας λαός αθλητικός, το έχουμε δείξει αυτό με τα χρόνια, έχουμε αυτή την αθλητική παιδεία.
Στην Ελλάδα μπορεί να έχουμε έναν προπονητή για όλα, ενώ στο εξωτερικό μπορεί να υπάρχουν δύο και τρεις, και ένα πολύ μεγάλο team από πίσω. Αν υπήρχε η κατάλληλη στήριξη σε όλα (σε εμάς, τα άτομα με αναπηρία, σίγουρα εννοώ και την πρόσβαση, γιατί μια προπονητική συνθήκη ξεκινάει πρώτα από τον χώρο προετοιμασίας, τον χώρο προπόνησης), ένας ή δύο προπονητές και φυσικοθεραπευτές, αν υπήρχε, τελοσπάντων, όλο αυτό το team, πιστεύω ακράδαντα ότι οι αθλητές θα πήγαιναν πολύ καλύτερα.
Επιπλέον, όταν μιλάμε για στήριξη του κράτους, να μπορεί το κράτος να δει και τον ερασιτεχνικό αθλητισμό σαν «επαγγελματικό» αθλητισμό, και το βάζω σε εισαγωγικά γιατί έχουμε συνηθίσει να τον λέμε ερασιτεχνικό, ώστε όλοι αυτοί οι αθλητές να μην έχουν την έγνοια της καθημερινότητας και της επιβίωσης, κάνοντας και άλλες δουλειές, αλλά ο αθλητισμός να είναι η πραγματική δουλειά.
_Μιλώντας για αδικίες… Δεν βλέπουμε μεγάλη προβολή των αθλητών με αναπηρία, παρά το γεγονός ότι όλοι αναγνωρίζουν την προσπάθεια και το «μεγαλείο της ψυχής τους». Αυτή, μάλιστα, είναι μια πολύ κλασική φράση που βλέπουμε σε τίτλους όταν έρθει κάποια διάκριση…
Όταν έρχεται μια διάκριση από έναν αθλητή με αναπηρία ή από έναν αρτιμελή αθλητή, και βλέπουμε να χρησιμοποιούνται για τον αθλητή με αναπηρία οι λέξεις «Μπράβο!», «Δύναμη ψυχής», «Μεγαλείο ψυχής», «Ήρωας ζωής, ήρωας καθημερινότητας», εγώ προσωπικά τουλάχιστον, το θεωρώ τραγικό. Γιατί δεν πρέπει να γίνεται τέτοια διάκριση.
Το ότι έχουμε μια αναπηρία και μια δυσκολία στην καθημερινότητα, δεν σημαίνει ότι είμαστε ήρωες ζωής και καθημερινότητας. Θεωρώ ότι ήρωας ζωής και καθημερινότητας είναι ο οποιοσδήποτε από εμάς, είτε έχει αναπηρία είτε όχι, γιατί όλοι επιλέγουμε κάτι το οποίο θέλει πολλές θυσίες, επιλέγουμε ένα δύσκολο μονοπάτι. Και αυτό το μονοπάτι του αθλητισμού είναι δύσκολο και μοναχικό. Οπότε αυτή η διάκριση, κατ’ εμέ, είναι τελείως άστοχη.
_Τι θα συμβούλευες τα νέα παιδιά με αναπηρία που σκέφτονται να ασχοληθούν με τον αθλητισμό, αλλά και τους γονείς τους;
Τα παιδιά με αναπηρία που σκέφτονται να ασχοληθούν με τον αθλητισμό θα τα συμβούλευα να μην κουραστούν και να μην απογοητευτούν με τις δυσκολίες που έχουν να αντιμετωπίσουν, όσον αφορά την πρόσβαση και το οικονομικό. Είτε είσαι άτομο με αναπηρία είτε όχι, σίγουρα το οικονομικό είναι πάρα πολύ σημαντικό, και δεν είναι τυχαίο που πάρα πολλοί αθλητές έχουν σταματήσει τον αθλητισμό γιατί δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά.
Εάν, όμως, είναι κάτι το οποίο το θες και το αντέχεις, να προσπαθήσεις γι’ αυτό, για να φτάσεις όσο πιο ψηλά γίνεται. Άμα πραγματικά το θες και έχεις και τις δυνατότητες, να δουλέψεις για να φτάσεις πολύ ψηλά και να το δεις και πιο επαγγελματικά. Γιατί άλλο αθλητισμός, άλλο πρωταθλητισμός.
Και αυτό που θα συμβούλευα τους γονείς των παιδιών είναι να είναι δίπλα στα παιδιά, γιατί αυτό πραγματικά θέλουν. Και ούτε οι ίδιοι να κουραστούν, αλλά να έχουν επιμονή και υπομονή. Γιατί ο αθλητισμός θα δώσει στα παιδιά κάτι με έναν μαγικό τρόπο, κάποια στοιχεία με τα οποία θα μπορούν να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες της καθημερινότητας με έναν τελείως διαφορετικό τρόπο.
_Ποια είναι τα επόμενα σχέδια και στόχοι σου;
Οι επόμενοί μου στόχοι, όσον αφορά το αθλητικό κομμάτι, είναι οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στο Παρίσι το 2024 και η κατάκτηση ενός χρυσού μεταλλίου εκεί. Γιατί αυτός είναι ο πόθος μου!
Έχω κατακτήσει το ασημένιο στο Ρίο, το χάλκινο στο Τόκιο, και πάντα ήθελα ένα χρυσό μετάλλιο στους Παραολυμπιακούς Αγώνες για να ολοκληρώσω την όλη μου πορεία. Οπότε, ο επόμενός μου στόχος είναι εκεί. Όσες δυσκολίες και να έρθουν, θα τις αντιμετωπίσω και μακάρι να τα καταφέρω!
_Και ποιο το μεγάλο απωθημένο σου, είτε σε προσωπικό, είτε σε επαγγελματικό επίπεδο;
Το μεγάλο μου απωθημένο σε επαγγελματικό επίπεδο είναι οι χορηγοί να μην έρχονται μόνο όταν θα φέρεις μεγάλες διακρίσεις ή όταν θα έχεις ένα πολύ καλό Instagram, αλλά επειδή έχεις ταλέντο και επειδή προσπαθείς, και φέρνεις, κατ’ επέκταση, και επιτυχίες.
Έχουμε δει πάρα πολλές φορές ότι πολλοί χορηγοί έρχονται όταν έχεις ένα πολύ καλό Instagram, όταν έχεις γίνει πολύ γνωστός μετά από κάποια επιτυχία. Αυτό θα πρέπει κάπως να σταματήσει. Σίγουρα είναι πολύ σημαντική η διαφήμιση, αλλά το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι έχεις ένα ταλέντο και ότι μπορείς να φέρεις διακρίσεις για σένα και για τη χώρα σου.
Σε προσωπικό επίπεδο, θα ήθελα να αποκτήσει ο κόσμος την απαραίτητη παιδεία για το τι σημαίνει αναπηρία. Είναι κάτι για το οποίο εμείς, ως αθλητές, πηγαίνουμε σε σχολεία και μιλάμε στα παιδιά, γιατί από εκεί ξεκινάνε όλα. Όταν πλέον θα υπάρχει αυτή η παιδεία, πολλά, μα πάρα πολλά πράγματα θα καλυτερεύσουν σε αυτή τη χώρα.