«Αν έχεις κήπο και βιβλιοθήκη, τίποτα δεν σου λείπει» (Si hortum in bibliotheca habes, nihil deerit)
– Κικέρων
της Γιώτας Χουλιάρα
«Πρέπει να παρατηρήσετε την ομορφιά των σκαλοπατιών που παρέχουν πρόσβαση στο αναγνωστήριο στον επάνω χώρο, όπου ένα μικρό μπαλκόνι σάς επιτρέπει να απολαύσετε μια όμορφη θέα στα νερά της θάλασσας». Με τον τρόπο αυτό, η Βραζιλιάνα Σοράγια Μαγκαλίαες περιγράφει με ενθουσιασμό την επίσκεψη της στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Σάμου. Μια βιβλιοθήκη – έργο Τέχνης, όπως έχει χαρακτηριστεί, η οποία στεγάζεται σ’ ένα διώροφο νεοκλασικό κτίριο επί του παραλιακού δρόμου του λιμανιού και διαθέτει περίπου 30.000 τεκμήρια.
Η Σοράγια, η οποία έχει σπουδάσει βιβλιοθηκονομία, επισκέφθηκε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Σάμου το φετινό καλοκαίρι, ενώ έκανε τις διακοπές της. Στη συνέχεια, επιστρέφοντας στη μόνιμη κατοικία της, έκανε αυτό που κάνει μετά από κάθε ταξίδι της. Έγραψε την κριτική της στο προσωπικό της ιστολόγιο, την οποία φρόντισε να συνοδεύσει και με τις αντίστοιχες φωτογραφίες. Σε μια από αυτές, ποζάρει χαμογελαστή, κρατώντας την κάρτα μέλους της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, ως γνήσια… library hunter, όπως εξήγησε στον διευθυντή της Βιβλιοθήκης Σάμου, Μανώλη Πυργιώτη.
Τι είναι, όμως, οι library hunters;
Οι library hunters μοιάζουν με τον Ιντιάνα Τζόουνς. Όπως ο διάσημος αρχαιολόγος, στον οποίον έδωσε σάρκα και οστά ο Χάρισον Φορντ, ταξιδεύει ανά τον κόσμο ψάχνοντας θησαυρούς, έτσι ταξιδεύουν και οι library hunters. Όμως ο δικός τους σκοπός είναι να αναζητήσουν βιβλιοθήκες και να τις επισκεφθούν. Στη συνέχεια μοιράζονται τις εντυπώσεις τους, θετικές ή αρνητικές, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα προσωπικά τους ιστολόγια, ή αρθρογραφούν σε στήλες περιοδικών. Εμπλουτίζουν, μάλιστα, τις εμπειρίες τους με τις κατάλληλες φωτογραφίες, προκειμένου να πείσουν (ή, κάποιες φορές, να αποτρέψουν) και άλλους κυνηγούς βιβλιοθηκών να τις επισκεφθούν.
«Library hunter» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ο γνωστός Γάλλος φωτογράφος Τιμπό Πουαριέ, ο οποίος πέρασε μεγάλο διάστημα της καριέρας του φωτογραφίζοντας βιβλιοθήκες ανά την Ευρώπη. Στόχος του ήταν μια φωτογραφική συλλογή με τις πιο όμορφες βιβλιοθήκες της Γηραιάς Ηπείρου, αναδεικνύοντας με τον τρόπο αυτό την εκπληκτική αρχιτεκτονική και τη διακόσμησή τους.
Σε αντίθεση με τη Σοράγια, που «ρούφηξε» τη ζωντάνια της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Σάμου την ώρα που βρισκόταν σε λειτουργία, παλλόμενη από τους χτύπους της καρδιάς των επισκεπτών της, ο Πουαριέ απαθανάτισε με τον φωτογραφικό του φακό τα κτίρια των βιβλιοθηκών όταν ήταν κλειστά και άδεια από ανθρώπους, για να επικεντρωθεί αποκλειστικά στη δομή και τη διάταξή τους. Όπως, μάλιστα, δήλωσε: «Η επιλογή αυτών των βιβλιοθηκών που καλύπτουν χώρο, χρόνο, στυλ και πολιτισμούς επιλέχθηκε προσεκτικά για τη μοναδική ατμόσφαιρα και την αρχιτεκτονική συνεισφορά της καθεμιάς».
«Μια βιβλιοθήκη είναι ένα νοσοκομείο του πνεύματος»
– Αιγυπτιακό γνωμικό
Μια βιβλιοθήκη αποτελεί ένα ξεχωριστό και μαγευτικό μέρος, το οποίο κουβαλάει τη γνώση και το μυστήριο του παρελθόντος μέσα στις σελίδες των βιβλίων που φιλοξενεί. Ιδιαίτερα μια δημόσια βιβλιοθήκη αποτελεί στις μέρες μας ένα σύγχρονο πολιτιστικό κέντρο, το οποίο λειτουργεί ως καταλύτης για την κοινωνική, πολιτιστική και εκπαιδευτική ανάπτυξη, παρέχοντας ελεύθερα πρόσβαση σε πληροφορίες. Η ευκαιρία να διαβάσουμε και να μελετήσουμε μέσα σε ένα γαλήνιο περιβάλλον, και μάλιστα δωρεάν, αποτελεί μια μοναδική επιλογή, η οποία μπορεί να συγκριθεί με τις επισκέψεις μας σε αρχαιολογικά μέρη.
Οι δημόσιες βιβλιοθήκες μπορούν να αποκαλύψουν πολλά για ένα μέρος, ως γνήσια τουριστικά αξιοθέατα, καθώς σε πολλές πόλεις στέκονται ως Ιέρειες της γνώσης, αποτελώντας ένα ζωντανό μνημείο Ιστορίας. Συχνά κεντρικά χτισμένες, οι δημόσιες βιβλιοθήκες είναι φθηνότερες από την είσοδο σ’ ένα καφέ ή εστιατόριο, δεν απαιτούν κρατήσεις και είναι πολύ πιο αντιπροσωπευτικές της καθημερινής ζωής όσων τις χρησιμοποιούν. Ο δε σχεδιασμός τους μπορεί να ποικίλλει – από μοντέρνους θόλους, μέχρι ιστορικά αναγνωστήρια από καρυδιά και χρυσό, ανάλογα με την εποχή και τον τόπο στον οποίο έχουν κτιστεί.
Φυσικά, μιλώντας για βιβλιοθήκες, είναι αδύνατο να αγνοήσουμε και τα ίδια τα βιβλία. Ελάχιστοι βιβλιόφιλοι μπορούν να αντισταθούν στη… σκονισμένη μυρωδιά και τις πολύτιμες σελίδες των πρώτων εκδόσεων ή στις «τραγανές» σελίδες της τελευταίας έκδοσης.
Μια βιβλιοθήκη είναι το τέλειο μέρος γι’ αυτή τη μυστηριακή βύθιση στη γνώση και την πληροφορία, όπου ο επισκέπτης μπορεί να… ταξιδέψει μέσα από τα λόγια των μεγαλύτερων συγγραφέων του κόσμου. Εξάλλου, όπως είχε γράψει και η Γαλλίδα συγγραφέας, ταξιδεύτρια και δοκιμιογράφος, Αναΐς Νιν: «Ταξιδεύουμε, κάποιοι από εμάς για πάντα, για να αναζητήσουμε άλλα μέρη, άλλες ζωές, άλλες ψυχές».
Βιβλιοτουρισμός και δημόσιες βιβλιοθήκες
Η Αυστραλή συγγραφέας και υπεύθυνη επικοινωνίας Φλερ Μόρισσον έγραφε σε παλαιότερο άρθρο της, στην αγγλική έκδοση της Huffington Post, ότι ο βιβλιοτουρισμός θα μπορούσε να αποτελέσει μια σύγχρονη τάση για τους τουρίστες, καθώς υπάρχουν πολλές καταπληκτικές δημόσιες βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο. Κάνοντας τις δημόσιες βιβλιοθήκες must μέρος για επίσκεψη ενώ ταξιδεύουμε, θα αυξήσει αυτόματα τις επισκέψεις στη βιβλιοθήκη (πόσω μάλλον την αγάπη για το Βιβλίο), δίνοντάς μας την αίσθηση ότι γινόμαστε κοινωνοί ενός πρωτόγνωρου ταξιδιού. Σύμφωνα με το Μανιφέστο της UNESCO (1994), οι δημόσιες βιβλιοθήκες «είναι το κύριο μέσο, με το οποίο η καταγραφή των σκέψεων και των ιδεών του ανθρώπου και η έκφραση της δημιουργικής του φαντασίας διατίθενται ελεύθερα σε όλους. Ασχολούνται με την ανανέωση του ανθρώπινου πνεύματος, με την παροχή βιβλίων για χαλάρωση και ευχαρίστηση…».
«Εάν οι εθνικές και πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες είναι το βαρόμετρο της πολυμάθειας μιας χώρας, οι δημόσιες βιβλιοθήκες είναι το βαρόμετρο της γενικής κουλτούρας της», αναφέρει ο Ινδός καθηγητής Πραβάκαρ Ραθ, γνωστός ερευνητής στον τομέα της Βιβλιοθηκονομίας και της Πληροφόρησης. Σε μια εποχή, λοιπόν, που οι άνθρωποι επιθυμούν να ταξιδεύουν και να λαμβάνουν εμπειρίες από άλλους πολιτισμούς και λαούς, η επίσκεψη σε μια δημόσια βιβλιοθήκη, ειδικά για εκείνους που έχουν βαρεθεί να ακολουθούν μια «πολυφορεμένη» τουριστική διαδρομή, μπορεί να αποβεί λυτρωτική.
7 λόγοι για να γίνετε «library hunters»
Καθώς το Διαδίκτυο παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή μας και όλοι πλέον, λιγότερο ή περισσότερο, μοιραζόμαστε εντυπώσεις από τα ταξίδια μας, άλλοι ερασιτεχνικά και άλλοι ως αναγνωρισμένοι travel bloggers, δεν είναι δύσκολο για όποιον αγαπά τα βιβλία να γίνει library hunter. Όπως αναφέρουν και οι ειδικοί, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να επισκεφθείς μια βιβλιοθήκη και να νιώσεις υπερήφανος που κάνεις βιβλιοτουρισμό:
● Περιηγήσεις στην πόλη
Όταν ταξιδεύουν, οι τουρίστες τείνουν να αναζητούν όλες τις εμπειρίες που μπορεί να προσφέρει μια πόλη. Ο καλύτερος τρόπος για να γνωρίσετε μια πόλη, είναι να φερθείτε όπως οι ντόπιοι. Πολλές δημόσιες βιβλιοθήκες προσφέρουν δωρεάν περιηγήσεις που επιτρέπουν στους τουρίστες να μάθουν ενδιαφέρουσες ιστορίες, γεγονότα και μύθους για την πόλη, ενώ παράλληλα εξοικειώνονται με το περιβάλλον της.
● Αρχιτεκτονική / Σχεδιασμός
Πολλοί τουρίστες επισκέπτονται πόλεις για να απολαύσουν διάσημα αρχιτεκτονικά σχέδια, όπως η Όπερα του Σίδνεϊ, ο Πύργος του Άιφελ ή η Σαγράδα Φαμίλια στη Βαρκελώνη. Όλο και περισσότερες δημόσιες βιβλιοθήκες αποτελούν παραδείγματα εκπληκτικού αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, τραβώντας σαν μαγνήτης το ενδιαφέρον των τουριστών, είτε πρόκειται για ένα μοντέρνο σχεδιασμό, όπως η Δημόσια Βιβλιοθήκη Dokk1 στη πόλη Άαρχους της Δανίας, είτε για ένα πιο ιστορικό σχέδιο, όπως η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης.
● Δωρεάν Wi-Fi
Οι περισσότερες δημόσιες βιβλιοθήκες παρέχουν δωρεάν σύνδεση Wi-Fi που επιτρέπει στους τουρίστες να κατεβάζουν χάρτες της πόλης ή να ενημερώνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Βιβλιοθηκών, το 82% των δημοσίων βιβλιοθηκών στις ΗΠΑ παρέχουν δωρεάν πρόσβαση στο Διαδίκτυο μέσω ασύρματων συνδέσεων. Με την αυξανόμενη εξάρτηση από εφαρμογές, smartphone και άλλες τεχνολογίες, η παροχή δωρεάν Wi-Fi αποτελεί μια πολύ χρήσιμη υπηρεσία για τους τουρίστες, προσελκύοντας όλο και περισσότερους νέους χρήστες στη δημόσια βιβλιοθήκη.
● Εκτυπώσεις
Από ταξιδιώτες με σακίδιο μέχρι ιδιώτες σε επαγγελματικά ταξίδια, οι βιβλιοθήκες καλύπτουν τις ανάγκες εκτύπωσης των τουριστών. Οι δημόσιες λύσεις εκτύπωσης είναι κοινές στις βιβλιοθήκες, καθιστώντας τες ένα εξαιρετικό μέρος για εκτύπωση εισιτηρίων για το θέατρο, χαρτών ή και καρτών επιβίβασης.
● Χαλάρωση και κοινωνικοποίηση
Οι δημόσιες βιβλιοθήκες αποτελούν συχνά ένα άνετο μέρος για να καθίσει ένας τουρίστας, περιτριγυρισμένος από μια χαλαρωτική διακόσμηση που αποτελείται από βιβλία και έργα Τέχνης, ενώ συνήθως προσφέρουν και ωραία θέα της γύρω περιοχής.
Επιπλέον, πολλές βιβλιοθήκες διαθέτουν ένα μικρό καφέ, όπου μπορείς να απολαύσεις ένα ωραίο φλιτζάνι καφέ ή τσάι, συζητώντας για τον επόμενο προορισμό σου.
● Πολυμέσα (Μουσική/Ταινίες)
Οι δημόσιες βιβλιοθήκες παρέχουν πρόσβαση σε συλλογές DVD, OverDrive και πολλές διαφορετικές πλατφόρμες μουσικής και πολυμέσων, συμβάλλοντας και στην προσωπική ψυχαγωγία των τουριστών. Για παράδειγμα, οι Δημόσιες Βιβλιοθήκες του Χάλιφαξ, στον Καναδά, παρέχουν στους θαμώνες πρόσβαση σε μια εφαρμογή που τους επιτρέπει να μεταδίδουν και να δανείζονται δωρεάν ταινίες, μουσική, ηχητικά βιβλία και τηλεόραση.
● Παιχνίδια και Δραστηριότητες
Με τα έξοδα των διακοπών να αυξάνονται, οι δημόσιες βιβλιοθήκες μπορούν να προσφέρουν διασκεδαστικά παιχνίδια ή δραστηριότητες με ελάχιστο, έως καθόλου, κόστος. Πολλές τοπικές βιβλιοθήκες προσφέρουν πρόσβαση σε ποικιλία επιτραπέζιων παιχνιδιών και άλλων διασκεδαστικών δραστηριοτήτων, είτε δωρεάν είτε σε προσιτή τιμή. Προσφέρουν επίσης πρόσβαση σε βιντεοπαιχνίδια, εξοπλισμό εγγραφής, νέες τεχνολογίες (όπως τρισδιάστατους εκτυπωτές) ή χειροτεχνίες.
Οι δε τουρίστες που μένουν σε ένα μέρος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μπορούν σε μια βιβλιοθήκη να αξιοποιήσουν επιλογές, όπως: η συμμετοχή σε μια λέσχη, διαδικτυακά μαθήματα, αλλά και πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημόσια βιβλιοθήκη του Όκλαντ, στην Καλιφόρνια, η οποία προσφέρει μαθήματα γιόγκα, βιντεοπαιχνίδια και χρόνο ηχογράφησης στο στούντιο, σε υποκαταστήματα της βιβλιοθήκης, σε διάφορα σημεία της πόλης.