Γιώτα Χουλιάρα
Πόσοι από εσάς έχετε αναρωτηθεί πώς θα ήταν αν συναντούσατε κάποιον ήρωα; Έναν ήρωα με δυνάμεις, όπως ο Σούπερμαν ή ο Μπάτμαν, ο οποίος με μια κίνηση, όπως ακριβώς στις ταινίες και τα κόμικς, θα μπορούσε να σας σώσει εξουδετερώνοντας οποιαδήποτε απειλή; Πριν μερικές εβδομάδες εγώ συνάντησα έναν.
Ο ήρωας που συνάντησα δεν φορούσε την κόκκινη μπέρτα του Σούπερμαν, ούτε τη μαύρη μάσκα του Μπάτμαν. Δεν πετούσε στους αιθέρες, ούτε είχε μαζί του κάποιο περίεργο, τελευταίας τεχνολογίας, αυτοκίνητο. Αντιθέτως, καθόταν στο διπλανό από μένα τραπέζι, σ’ ένα παραλιακό ταβερνάκι. Και την κρίσιμη στιγμή που ο φίλος του κινδύνευσε, τον έσωσε.
Δεν χρειάστηκε να πηδήξει από κάποιο κτίριο ή να αντιμετωπίσει εγκληματίες με το υπερόπλο του. Αρκούσε απλά να κάνει μια λαβή για να αντιμετωπίσει την πνιγμονή, καθώς ο φίλος του την ώρα που έτρωγε μια μεγαλύτερη μπουκιά από το φαγητό, δεν μπορούσε να αναπνεύσει. Ήταν ένας καθημερινός άνθρωπος που για μερικά, άκρως πολύτιμα, κλάσματα του δευτερολέπτου, μετατράπηκε σε ήρωα σώζοντας μια ζωή. Οι Πρώτες Βοήθειες που είχε διδαχθεί σε ένα σεμινάριο, όπως αποκάλυψε στη συνέχεια, ήταν πολύτιμες και του έδωσαν τα κατάλληλα εφόδια για να αντιμετωπίσει ένα δυσάρεστο περιστατικό, το οποίο, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο.
Στις καθημερινές μας δραστηριότητες είναι πιθανό να έρθουμε αντιμέτωποι με ανάλογα περιστατικά, όπως πνιγμονή, δηλαδή απόφραξη της αναπνευστικής οδού, πνιγμό στη θάλασσα, τραυματισμό από αιχμηρό αντικείμενο ή καρδιακό επεισόδιο.
Όταν αντιμετωπίζουμε απροσδόκητα επείγοντα ιατρικά περιστατικά, η απουσία άμεσης βοήθειας αποτελεί σημαντική πρόκληση. Αυτό τονίζει και τον κρίσιμο ρόλο των έγκαιρων Πρώτων Βοηθειών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη σημασία τους και το πώς μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά κρίσιμες καταστάσεις και να γίνουμε «ήρωες» για τον συγγενή, τον φίλο, τον γείτονα ή τον άγνωστο διπλανό που χρειάζεται τη βοήθειά μας.
Πρώτες Βοήθειες και Προνοσοκομειακή Φροντίδα
Πρώτες βοήθειες είναι η βοήθεια που δίνουμε σε κάθε πρόσωπο που υφίσταται μια ξαφνική αδιαθεσία ή έναν ξαφνικό τραυματισμό. Είναι, δηλαδή, η φροντίδα που παρέχουμε για τη διατήρηση της ζωής, την αποτροπή της επιδείνωσης, ή/και την ανάρρωση. Περιλαμβάνουν την αρχική παρέμβαση πριν από την επαγγελματική ιατρική βοήθεια, όπως για παράδειγμα η εκτέλεση ΚΑΡΠΑ περιμένοντας ένα ασθενοφόρο, και η αντιμετώπιση των μικρής σημασίας τραυματισμών, όπως η εφαρμογή γάζας σε μια πληγή.
Ουσιαστικά, οι Πρώτες Βοήθειες είναι η φροντίδα που παρέχουμε πριν το άτομο, ασθενής ή τραυματίας μεταφερθεί στο νοσοκομείο ,όπου αναλαμβάνει να τον περιθάλψει το εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό. Με άλλα λόγια, «προνοσοκομειακή φροντίδα επειγόντων περιστατικών» είναι οι ενέργειες που απαιτούνται από τη στιγμή της εμφάνισης/πρόκλησης του ιατρικού περιστατικού, μέχρι την εισαγωγή του ασθενούς σε οργανωμένο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο νοσοκομείο.
Οι βασικοί στόχοι των Πρώτων Βοηθειών συνοψίζονται συνήθως σε τρία σημεία, τα οποία έχει επικρατήσει να αναφέρονται ως τα τρία Π (three P) από την αγγλική τους ορολογία:
- Διάσωση Ζωής (Preserve Life)
Ο πρωταρχικός στόχος είναι η διάσωση της ζωής του τραυματία ή του ασθενούς. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την εξασφάλιση της αναπνοής, τον έλεγχο της αιμορραγίας και τη σταθεροποίηση της κατάστασης, μέχρι να φτάσει επαγγελματική ιατρική βοήθεια.
- Πρόληψη Επιπλέον Τραυματισμών (Prevent Further Injury)
Ο δεύτερος στόχος είναι να αποτραπεί η επιδείνωση της κατάστασής του. Αυτό περιλαμβάνει τη σταθεροποίηση τραυμάτων, την ακινητοποίηση καταγμάτων και την απομάκρυνση του ατόμου από τυχόν επικίνδυνη περιοχή.
- Προώθηση της Ανάρρωσης (Promote Recovery)
Ο τρίτος στόχος είναι η επιδίωξη της ανάρρωσης του ατόμου μέσω της εφαρμογής κατάλληλης φροντίδας, όπως η διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος, η ανακούφιση από τον πόνο και η υποστήριξη, μέχρι να αναλάβουν οι επαγγελματίες υγείας.
Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε Πρώτες Βοήθειες
Όταν οι άνθρωποι γύρω μας βρίσκονται σε κρίσιμες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, το αρχικό μας ένστικτο είναι να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τους κρατήσουμε ζωντανούς. Ωστόσο, χωρίς τις βασικές δεξιότητες, η ικανότητά μας να τους βοηθήσουμε είναι περιορισμένη.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι δεν λαμβάνουν εκπαιδευτικά προγράμματα Πρώτων Βοηθειών. Συνήθως είναι πολύ απασχολημένοι με όσα συμβαίνουν στην καθημερινή επαγγελματική και προσωπική τους ζωή. Άλλοι, πάλι, θεωρούν ότι έχουν τις γνώσεις γιατί κάπου είδαν, άκουσαν ή διάβασαν κάτι. Ακόμη και αν κάποιοι έχουν τη διάθεση να εκπαιδευτούν, συνήθως δεν γνωρίζουν πού πρέπει να απευθυνθούν για εκπαίδευση. Και, φυσικά, υπάρχουν και εκείνοι που θεωρούν λειτουργούν κατά το γνωστό λαϊκό δόγμα «δεν θα συμβεί σε μας». Νομίζουν ότι ατυχήματα συμβαίνουν σε άλλους ανθρώπους, όχι σε εκείνους και στον περίγυρό τους. Η πραγματικότητα, όμως, είναι άλλη.
Είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί να προσφέρουμε Πρώτες Βοήθειες σε κάποιον που γνωρίζουμε. Χαρακτηριστικά, τα στατιστικά των ειδικών προνοσοκομειακής φροντίδας και περίθαλψης αναφέρουν ότι, κάθε πέντε δευτερόλεπτα, κάποιος στον κόσμο πεθαίνει από τραυματισμό. Είτε πρόκειται για ατύχημα, είτε για φυσική καταστροφή, είμαστε όλοι σε κίνδυνο όταν πρόκειται για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οποιοσδήποτε, οπουδήποτε και ανά πάσα στιγμή μπορεί να επηρεαστεί, με ελάχιστη έως καθόλου προειδοποίηση.
Για τους περισσότερους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, οι οποίοι περνούν κατά μέσο όρο οκτώ ώρες την ημέρα παρέα με τους συναδέλφους τους, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να χρειαστεί η γνώση Πρώτων Βοηθειών για έναν συνεργάτη. Αν είμαστε γονείς, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε Πρώτες Βοήθειες, ώστε να δράσουμε έγκαιρα αν το παιδί «πνιγεί» από το φαγητό. Εξίσου απαραίτητη είναι και η γνώση ΚΑΡΠΑ, ώστε να σώσουμε τη ζωή ενός ηλικιωμένου συγγενή ή φίλου που θα μπορούσε να πάθει καρδιακό επεισόδιο.
Αν ρωτήσουμε οποιοδήποτε άτομο έχει λάβει πρόγραμμα εκπαίδευσης Πρώτων Βοηθειών αν άξιζε τον κόπο, η απάντησή του θα είναι άμεσα «Ναι». Πρόκειται για μια γνώση ανεκτίμητη, που μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια σε πολλές περιπτώσεις.
Η σημασία των Πρώτων Βοηθειών στην καθημερινότητα
Τα ατυχήματα είναι ακούσια συμβάντα και μπορούν να συμβούν σε οποιονδήποτε, ένα ατυχές περιστατικό της καθημερινότητάς μας που δεν μπορούμε να προβλέψουμε. Μπορούμε, ωστόσο, μέσα από τη γνώση Πρώτων Βοηθειών να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για να τα αντιμετωπίσουμε.
Οι Πρώτες Βοήθειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου. Με το να εκπαιδευτούμε, γινόμαστε ένας πολύτιμος παράγοντας, ικανός να βοηθάει σε κρίσιμες στιγμές. Είτε κάποιος παθαίνει εγκεφαλικό είτε πνιγμό, οι γνώσεις Πρώτων Βοηθειών μάς επιτρέπουν να συμβάλουμε στη διατήρηση μιας ζωής, έχοντας περιορίσει την επιδείνωση της βλάβης. Για παράδειγμα, όταν κάποιος χάνει πολύ αίμα, μπορούμε να βοηθήσουμε ώστε να υπάρξει έλεγχος της αιμορραγίας μέχρι να φτάσει η ιατρική βοήθεια, σώζοντας έτσι τη ζωή του θύματος.
Επιπλέον, η άσκηση των Πρώτων Βοηθειών μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του πόνου. Οι τραυματισμοί συνοδεύονται συχνά από έντονη ενόχληση, η οποία μπορεί να προκαλέσει έντονη αγωνία στο θύμα. Ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βρίσκεται δίπλα του κάποιος που θα μπορέσει να δράσει κατάλληλα μέχρι να έρθει η ιατρική φροντίδα. Επίσης, τα θύματα διάφορων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που κείτονται αναίσθητα χρειάζονται προστασία, καθώς βρίσκονται σε ανυπεράσπιστη κατάσταση και δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με το περιβάλλον ή να προστατεύσουν τον εαυτό τους, κάτι που μπορούμε να κάνουμε εμείς μέχρι να έρθει το ιατρικό προσωπικό.
Βέβαια, πρέπει να σημειωθεί πως δεν είναι όλοι οι τραυματισμοί ή οι ασθένειες απειλητικές για τη ζωή. Η εκπαίδευση στις Πρώτες Βοήθειες, ωστόσο, παρέχει τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουμε τα σενάρια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να παρέχουμε απλά άνεση στο θύμα μέχρι να φτάσει επαγγελματική ιατρική βοήθεια ή να ανακουφίσουμε απλά τον πόνο, καθιστώντας σε ορισμένες περιπτώσεις και περιττή την περαιτέρω βοήθεια.
Όταν φτάσει, δε, η βοήθεια, η ικανότητα για αποτελεσματική περιγραφή της κατάστασης στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μπορεί να είναι ανεκτίμητη, εξοικονομώντας πολύτιμο χρόνο στους διασώστες και βοηθώντας τους να δράσουν πιο στοχευμένα.
Ένα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα της γνώσης Πρώτων Βοηθειών είναι και οι ικανότητες εντοπισμού πιθανών κινδύνων τόσο στο σπίτι, όσο και σε δημόσιους χώρους. Με τον τρόπο αυτό, θα γίνουμε πιο έμπειροι στο να αναγνωρίζουμε καταστάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε τραυματισμό και να «διαβάζουμε» τα σημάδια ότι κάποιος βρίσκεται στα πρόθυρα να αρρωστήσει.
Τέλος, η βασική εκπαίδευση στις Πρώτες Βοήθειες παρέχει κι άλλο ένα σημαντικό πλεονέκτημα: Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μας βοηθά να παραμένουμε ήρεμοι υπό πίεση, να αποπνέουμε αυτοπεποίθηση και να επιδεικνύουμε ανθεκτικότητα σε αγχωτικές και σοβαρές περιστάσεις. Αυτή η νέα αυτοπεποίθηση ωφελεί όχι μόνο τον εαυτό μας, αλλά κυρίως τα άτομα που χρειάζονται άμεση φροντίδα.
Η ώρα για δράση είναι τώρα. Ας εκπαιδευτούμε στις Πρώτες Βοήθειες. Ας γίνουμε ήρωες της καθημερινότητας.
* Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με την Ελληνική Εταιρεία Επείγουσας Προνοσοκομειακής Φροντίδας (www.eeepf.gr)