Ναταλία Κρίτσαλη Bloode | Συνέντευξη -planbemag.gr
Plan Be Mag
Συνεντεύξεις

Ναταλία Κρίτσαλη: «Απαραίτητη μία συντονισμένη προσπάθεια της πολιτείας και των φορέων που ασχολούνται με την αιμοδοσία»

Η Ναταλία Κρίτσαλη, ιδρύτρια και πρόεδρος του Bloode, ενός Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού με έντονη δράση στον τομέα της προαγωγής της Εθελοντικής Αιμοδοσίας, μάς εξηγεί γιατί η καλλιέργεια της κουλτούρας της Εθελοντικής Αιμοδοσίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα «στοιχήματα» τόσο του ίδιου του Εθνικού Συστήματος Υγείας, όσο και της κοινωνίας γενικότερα. Καθώς η Ελλάδα αποτελεί μία από τις μόλις έξι ευρωπαϊκές χώρες που δεν καλύπτουν το 100% των αναγκών τους από Εθελοντές Αιμοδότες, αλλά βασίζονται σε δότες αντικατάστασης, απαιτείται να ευαισθητοποιηθεί περισσότερος κόσμος, ώστε τα πράγματα σιγά-σιγά να αλλάξουν. Και το Bloode είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες στην προσπάθεια αυτή.

Μαρία ΛυσάνδρουΜαρία Λυσάνδρου

Η Ναταλία Κρίτσαλη, ιδρύτρια και πρόεδρος του Bloode, ενός Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού με έντονη δράση στον τομέα της προαγωγής της Εθελοντικής Αιμοδοσίας, μάς εξηγεί γιατί η καλλιέργεια της κουλτούρας της Εθελοντικής Αιμοδοσίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα «στοιχήματα» τόσο του ίδιου του Εθνικού Συστήματος Υγείας, όσο και της κοινωνίας γενικότερα. Καθώς η Ελλάδα αποτελεί μία από τις μόλις έξι ευρωπαϊκές χώρες που δεν καλύπτουν το 100% των αναγκών τους από Εθελοντές Αιμοδότες, αλλά βασίζονται σε δότες αντικατάστασης, απαιτείται να ευαισθητοποιηθεί περισσότερος κόσμος, ώστε τα πράγματα σιγά-σιγά να αλλάξουν. Και το Bloode είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες στην προσπάθεια αυτή.

Πολύ συχνά γίνεται λόγος περί περιορισμένης επάρκειας σε μονάδες αίματος, με το σύστημα να καταγράφει κατά καιρούς σημαντικές ελλείψεις (π.χ. κατά την περίοδο της πανδημίας ή κατά τους καλοκαιρινούς μήνες). Σκιαγραφώντας την κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα, τον Ιούνιο του 2024, ποια εικόνα θα λέγαμε ότι επικρατεί;

Η Ελλάδα είναι μία από τις λίγες πλέον ευρωπαϊκές χώρες που δεν καλύπτει το 100% των αναγκών της από Εθελοντές Αιμοδότες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το σύστημα αιμοδοσίας είναι ευάλωτο στις αλλαγές που έχει η καθημερινότητα των ανθρώπων (π.χ. καύσωνες, περίοδοι διακοπών, εποχιακές γρίπες, η πανδημία κ.λπ.), καθώς βασίζεται σε δότες αντικατάστασης και εθελοντές αιμοδότες της μίας φοράς.

Πιο συγκεκριμένα, το 2023, από τις 550.974 μονάδες αίματος που συγκεντρώθηκαν, οι 378.904 μονάδες καλύφθηκαν από εθελοντές αιμοδότες, δηλαδή το 68,7% της συνολικής συλλογής αίματος, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Εθελοντικής Αιμοδοσίας.

Τους καλοκαιρινούς μήνες, η επάρκεια σε αίμα είναι πράγματι χαμηλότερη. Η μικρή ζωή που έχει το αίμα και τα παράγωγα τους αίματος (7-42 ημέρες), σε συνδυασμό με τον καύσωνα και τις διακοπές, οδηγούν κάθε χρόνο σε μείωση των αποθεμάτων αίματος, κυρίως από τα  τέλη Ιουλίου και μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου. Γι’ αυτό είναι σημαντικό, πριν φύγουμε για διακοπές ή κατά τη διάρκεια των διακοπών μας σε μεγάλα αστικά κέντρα ή νησιά, να δίνουμε αίμα.

Ποιες οι κυριότερες προκλήσεις και προβλήματα, με τα οποία έρχονται συνήθως αντιμέτωπα τα νοσοκομεία, αλλά και οι ίδιοι οι ασθενείς;

Ο μεγαλύτερες προκλήσεις αφορούν απρόβλεπτες κρίσεις που παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια του έτους. Είτε πρόκειται για το καλοκαίρι, που είναι μία γνωστή κρίση, είτε πρόκειται για κάποια μείωση στην προσέλευση εθελοντών αιμοδοτών που μπορεί να παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια του έτους, είτε πρόκειται για κάποιο θέμα δημόσιας υγείας που επηρεάζει την αιμοδοσία, είτε πρόκειται για ελλείψεις σε συγκεκριμένες περιοχές και ομάδες αίματος.

Σε αυτές τις –συχνές δυστυχώς– δυσκολίες, οι κύριες επιπτώσεις αφορούν τους ανθρώπους με χρόνιες παθήσεις, όπως η Μεσογειακή Αναιμία, που μεταγγίζονται συχνά. Πρακτικά, καθώς οι ανάγκες τους είναι σταθερές, είναι η πρώτη ομάδα ασθενών που υπομεταγγίζεται, με αποτέλεσμα να δημιουργεί πίεση και άγχος τόσο στους ίδιους τους ασθενείς, όσο και στο σύστημα υγείας.

Υπάρχουν καθόλου δεδομένα σχετικά με το τι ισχύει για άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Το πρόβλημα της επάρκειας αίματος είναι κυρίως ελληνικό ή αποτελεί ευρύτερο φαινόμενο;

Δυστυχώς, το πρόβλημα είναι πολύ πιο έντονο στην Ελλάδα, σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα, Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Blood Safety Report, 2021), η Ελλάδα ανήκει σε μία από τις μόλις 6 ευρωπαϊκές χώρες που δεν καλύπτουν το 100% των αναγκών τους από Εθελοντές Αιμοδότες, αλλά βασίζονται σε δότες αντικατάστασης, δηλαδή συγγενείς και φίλους των ασθενών, και εισάγουν αίμα από άλλες χώρες.

Η βασική διαφορά με χώρες της Ευρώπης είναι η έλλειψη συστηματικής ενημέρωσης για την αιμοδοσία και η κουλτούρα εθελοντισμού. Αυτό είναι αντιληπτό, εάν συγκρίνει κανείς το ποσοστό αιμοδοτών ανάμεσα σε αυτές τις χώρες. Η Ελλάδα έχει περισσότερους κατά κεφαλήν αιμοδότες (εθελοντές και μη) σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά οι περισσότεροι εξ αυτών είναι αιμοδότες της μίας φοράς. Δηλαδή έχουν ανταποκριθεί σε μία ανάγκη για αίμα ή κάλεσμα για αιμοδοσία, αλλά δεν έχει γίνει συνήθεια η τακτική εθελοντική αιμοδοσία.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια γίνονται στοχευμένες δράσεις, που έχουν ήδη αρχίσει να αποφέρουν αποτελέσματα και να δημιουργούν αισιοδοξία για την επίλυση του προβλήματος.

Το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η έλλειψη ενημέρωσης και η εξάρτηση του συστήματος αιμοδοσίας από δότες αντικατάστασης

Πού αποδίδετε εσείς αυτό το φαινόμενο της μη μεταπήδησης των δοτών αντικατάστασης σε εθελοντές αιμοδότες;

Το βασικό είναι η έλλειψη ενημέρωσης. Ακόμα, υπάρχει και η καλλιέργεια αρκετών ανακριβειών και ‘μύθων’ σχετικά με την αιμοδοσία. Για παράδειγμα: «Γιατί να δώσω αίμα; Εάν κάποιος χρειαστεί, θα με πάρει τηλέφωνο» ή «Μα έχω δώσει και έχει αποθηκευτεί σε μία τράπεζα αίματος».

Η πραγματικότητα για την αιμοδοσία είναι διαφορετική. Το αίμα δεν ζει πάνω από 42 ημέρες, και κάποια παράγωγά του, όπως τα αιμοπετάλια, ζουν μόλις 7 ημέρες.

Η αιμοδοσία δεν θα έπρεπε να βασίζεται σε συγγενείς και φίλους, αλλά σε τακτικούς εθελοντές αιμοδότες, το οποίο, όπως ορίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, είναι πιο ασφαλές για τον αιμοδότη, για τον ασθενή και για την ανθεκτικότητα και σταθερότητα του συστήματος αιμοδοσίας.

Επιπλέον, η καλή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών υγείας, η διευκόλυνση των εθελοντών με διευρυμένα ωράρια αιμοδοσίας και οι αιμοδοσίες εκτός νοσοκομείων είναι παράγοντες που βελτιώνουν την εμπειρία της αιμοδοσίας, κάνοντας την προσέλευση των εθελοντών αιμοδοτών πιο εύκολη.

Το Bloode, του οποίου διατελείτε πρόεδρος, είναι μία ΜΚΟ, η οποία έχει ως βασικό στόχο τη συμβολή στην εξασφάλιση επάρκειας αίματος στη χώρα μας. Μιλήστε μας λίγο γι’ αυτό.

Το Bloode είναι μία μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε ως μία φοιτητική δράση για την ενίσχυση της αιμοδοσίας και εξελίχθηκε σε μία πλατφόρμα  ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για την αιμοδοσία, ανταποκρινόμενη σε κρίσεις που αφορούν την επάρκεια αίματος. Τα δε τελευταία χρόνια λειτουργεί ως ένας συνομιλητής δημόσιων φορέων που είναι αρμόδιοι για την αιμοδοσία.

Το Bloode ιδρύθηκε το 2014 και, αυτά τα 10 χρόνια λειτουργίας του, έχει ενημερώσει περισσότερους από 1.000.000 πολίτες για την εθελοντική αιμοδοσία, έχει διοργανώσει περισσότερες από 200 αιμοδοσίες και, σε καθημερινή βάση, ανταποκρίνεται σε ανάγκες για αίμα ασθενών που δεν μπορούν να βρουν συγγενείς ή φίλους για αιμοδοσία.

Ποιες είναι οι συνηθέστερες απορίες όσων έρχονται να δώσουν αίμα για πρώτη φορά; Τι βλέπετε να τους προβληματίζει περισσότερο;

Η κύρια απορία αφορά τη σωστή προετοιμασία για αιμοδοσία. Το πιο σύνηθες είναι να έρχεται κάποιος να δώσει αίμα χωρίς να έχει φάει, καθώς αυτό γίνεται όταν δίνουμε αίμα για εξετάσεις. Στην αιμοδοσία, όμως, χρειαζόμαστε το αντίθετο, ο αιμοδότης να έχει φάει κανονικά το πρωινό του.

Πέρα από το δώρο της ζωής που προσφέρει κανείς σε έναν άλλον άνθρωπο, η αιμοδοσία έχει οφέλη για την υγεία και του ίδιου του αιμοδότη. Ποια είναι αυτά;

Η αιμοδοσία βοηθάει στο να «ανακυκλώνεται» το αίμα, ειδικά για τους άνδρες στους οποίους αυτό δεν γίνεται κάθε μήνα, όπως στις γυναίκες. Η αιμοδοσία, πράγματι, έχει οφέλη και στην υγεία του αιμοδότη. Ένα από αυτά είναι η μείωση του κινδύνου για εμφάνιση θρομβώσεων, ειδικά στις ηλικίες 40-60, και η μείωση της πιθανότητας εμφράγματος και εγκεφαλικών.

Τι απαιτείται να γίνει στην πράξη, κατά την άποψή σας, προκειμένου η εθελοντική αιμοδοσία να καθιερωθεί περισσότερο στη συνείδηση των ανθρώπων;

Χρειάζεται μία συντονισμένη προσπάθεια της πολιτείας και των φορέων που ασχολούνται με την αιμοδοσία. Πρωτίστως, χρειάζεται σωστή εκπαίδευση από μικρές ηλικίες, για να γίνει η αιμοδοσία μέρος της καθημερινότητας και να καλλιεργηθεί μία κουλτούρα εθελοντισμού που δεν αφορά μόνο την αιμοδοσία, αλλά συνολικά τη δημόσια υγεία. Και, ταυτόχρονα, δημιουργία κέντρων αιμοδοσίας εκτός των κτιριακών συγκροτημάτων δημοσίων νοσοκομείων (που, όμως, πάλι θα υπάγονται στα δημόσια νοσοκομεία), με διευρυμένα ωράρια, για διευκόλυνση στην προσέλευση.

Τέλος, είναι σημαντική και η δημιουργία ψηφιακών καναλιών για άμεση επικοινωνία με τους εθελοντές αιμοδότες, τόσο σε τοπικό, όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Η 14η Ιουνίου έχει καθιερωθεί από τον Π.Ο.Υ. ως «Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη». Ποιες δράσεις ετοιμάσατε με αφορμή τον φετινό εορτασμό;

Φέτος γιορτάσαμε την Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη, οργανώνοντας μία Ημέρα Εθελοντισμού και Αιμοδοσίας στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στο κέντρο της Αθήνας, το Σάββατο 15 Ιουνίου.

Πέρα, όμως από την Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη, το Bloode έχει κι άλλον ένα λόγο να γιορτάσει: Συμπληρώνει φέτος 10 χρόνια ζωής και συνεχών δράσεων. Σχεδιάζετε κάποιες δραστηριότητες με αφορμή τα σημαδιακά αυτά «γενέθλια»;

Φέτος έχουμε γενέθλια, κλείνουμε 10 χρόνια λειτουργίας και, όπως και στα πρώτα μας γενέθλια, θα το γιορτάσουμε δίνοντας βήμα σε ανθρώπους και οργανισμούς που φανερώνουν πως η πρωτοβουλία ενός ανθρώπου και μίας ομάδας μπορεί να έχει πολλαπλά οφέλη και κοινωνικό αντίκτυπο. Περισσότερα σύντομα στο bloode.org!

Το Bloode στο instagram.