Καρδαμύλη: Το σοφιστικέ θέρετρο της Μεσσηνίας

Πανέμορφο παραθαλάσσιο χωριό και ένας από τους καλύτερα διατηρημένους παραδοσιακούς οικισμούς της Μεσσηνιακής Μάνης, η Καρδαμύλη είναι η επιτομή των αξέχαστων αποδράσεων. 

της Έλενας Κιουρκτσή 

Στη σκιά του Ταΰγετου, με θέα τον κόλπο της Μεσσηνίας, “κατοικεί” ένα χωριό με καταπράσινες πλαγιές, κατάφυτους κήπους, λιθόστρωτα σοκάκια, πέτρινα αρχοντικά που μοιάζουν με μικρογραφίες πύργων, απάνεμο λιμανάκι και όμορφες παραλίες.
Περίπου 35 χιλιόμετρα από την Καλαμάτα, η Καρδαμύλη είναι ο απόλυτος προορισμός για τους λάτρεις των τοπίων, γι’ αυτό και δικαιολογημένα το περιοδικό Travel+Leisure, σε παλαιότερη έκδοσή του, τη συμπεριέλαβε στη λίστα με τα 25 ομορφότερα χωριά της Ευρώπης. Με πλούσια ιστορία που μαρτυρά ο οικισμός της Παλαιάς Καρδαμύλης, με τυπική, μανιάτικη αρχιτεκτονική και απλή, γνήσια ομορφιά που δεν έχει ξεθωριάσει από τις ορδές τουριστών, συνδυάζει υπέροχα το βουνό και τη θάλασσα.
Το όνομα “Καρδαμύλη” προέρχεται από τα πολλά κάρδαμα που υπήρχαν στην περιοχή. Κατά το παρελθόν συναντάται και με το όνομα “Σκαρδαμούλα”.
Η πρώτη αναφορά για την Καρδαμύλη, που διατηρεί μέχρι σήμερα το προϊστορικό της όνομα, ανήκει στον Όμηρο. Μνημονεύεται στην Ιλιάδα ως η πρώτη από τις «επτά ευνομούμενες και καλώς κατοικούμενες πόλεις» που ο Αγαμέμνονας θα έδινε προίκα στον Αχιλλέα, αν νυμφευόταν μία από τις κόρες του.
Η φίλη μου, η Σοφία, που έφυγε νωρίς πριν λίγα χρόνια και λάτρευε αυτόν τον τόπο, θα ήθελε να είναι μια από αυτές. Και ας ζήλευε ο Θοδωρής… Αλλά είναι και τόσο ωραίο που τούτος ο επίγειος παράδεισος πάντοτε θα τη θυμίζει.

Για να δούμε τι θα δούμε
Ο Πύργος του Τρουπάκη Μούρτζινου, στην Παλιά Πόλη της Καρδαμύλης, είναι ένα εντυπωσιακό οχυρό συγκρότημα του 1807 που αποτελείται από διάφορα κτίσματα. Περνάμε από την καστρόπορτα και αντικρίζουμε τους ανάγλυφους δικέφαλους αετούς του Βυζαντίου.
Ξεχωρίζουν η μισογκρεμισμένη τοξωτή Πύλη, το Πυργόσπιτο (οντάς) που είχε αμυντικό ρόλο, ο Πύργος, η πρόσβαση στον οποίο γινόταν μέσω μιας ξύλινης ανασυρόμενης γέφυρας, το Σιδηρουργείο, η υπόγεια Στέρνα, το Ελαιοτριβείο και ο Λαχανόκηπος που κάλυπτε τις ανάγκες της οικογένειας. Στην είσοδο του κάστρου δεσπόζει ο Ναός του Αγίου Σπυρίδωνα του 18ου αιώνα, οικογενειακή εκκλησία των Μούρτζινων, με ένα υπέροχο καμπαναριό, η καμπάνα του οποίου είναι λάφυρο πειρατών.
Ο Πύργος του Μούρτζινου φιλοξένησε για κάποιους μήνες τον μεγάλο οπλαρχηγό Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, όταν στις 6 Ιανουαρίου 1821 κατέφτασε από τη Ζάκυνθο. Στη συνέχεια, μαζί με άλλους αγωνιστές, ξεκίνησαν για να απελευθερώσουν την Καλαμάτα (πληροφορίες στο 27210-73638).

● Η Μερόπη ή Αμυγδαλόνησος είναι ένα καταπράσινο νησάκι απέναντι από την Καρδαμύλη, όπου θα συναντήσουμε επιβλητικά οχυρωματικά τείχη και τον ναό της Παναγίας που σώζεται από τον 18ο αιώνα.

● Το Φαράγγι του Βυρού, μήκους 19 χιλιομέτρων, στη δυτική πλευρά του Ταΰγετου, ξεχωρίζει για την άγρια, φυσική του ομορφιά. Κατά μήκος του θα συναντήσουμε δάση μαυρόπευκου και κεφαλληνιακής ελάτης, καθώς και κέδρους, κυπαρίσσια και καρυδιές. Υπάρχουν πολλά σηματοδοτημένα μονοπάτια για πεζοπορία, τα οποία περνούν από γραφικά χωριά με βυζαντινά εκκλησάκια και πέτρινα κτίσματα.

● Οι τάφοι των Διόσκουρων, του Κάστορα και του Πολυδεύκη, των μυθικών παιδιών της Λήδας, βασίλισσας της Σπάρτης, και του Δία, πατέρα των θεών, βρίσκονται λαξευμένοι σε έναν βράχο, στο φαράγγι, σύμφωνα με την περιγραφή του Στράβωνα. Για να τους δούμε, πρέπει να ακολουθήσουμε το μονοπάτι από την Παλαιά Καρδαμύλη προς την περιοχή της Αγίας Σοφίας. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται να εισέλθουμε στο εσωτερικό τους.

● Το κάστρο της Ζαρνάτας ή, αλλιώς, Κάστρο του Κουμουνδουράκη ήταν ένα από τα τέσσερα μεγάλα κάστρα της Μάνης. Πρόκειται για υστεροβυζαντινό κτίσμα που καταστράφηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι το ξαναέκτισαν τον 17ο αιώνα, δίνοντάς του τη σημερινή του μορφή. Βρίσκεται σε απόσταση μόλις 500 μέτρων από την κοινότητα του Κάμπου. Μέσα στο κάστρο, στην ανατολική πλευρά, υπήρχε χτισμένος ένας αξιόλογος μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου, ο οποίος όμως έπαψε να χρησιμοποιείται. Το 1776 οι ντόπιοι έχτισαν στο μέσο του κάστρου τον Ναό της Ζωοδόχου Πηγής.

● Άλλα αξιοθέατα. Αξίζουν της προσοχής μας το παλιό ελαιοτριβείο και σαπωνοποιείο στον μόλο, τα ερείπια της ομηρικής ακρόπολης, το χωριό Προάστειο και Σταυροπήγιο με τα πέτρινα παραδοσιακά σπίτια.


Ο «κυρ Μιχάλης» σερ Fermor
Ο καλύτερος ταξιδιωτικός συγγραφέας της εποχής του, ο Βρετανός φιλέλληνας Patrick Leigh Fermor (1915-2011), μετά τη μάχη της Κρήτης όπου πολέμησε στην Αντίσταση, βρήκε την πατρίδα που του έλειπε στην Καρδαμύλη. Είναι ο τόπος που τον ενέπνευσε να γράψει βιβλία ειδικά για τη Μάνη, αλλά και για άλλα μέρη της Ελλάδας.
Μαζί με τη σύζυγό του, Joan Leigh Fermor, θαύμαζαν και αγαπούσαν τη χώρα μας και αποφάσισαν να χτίσουν το σπίτι τους στην Καρδαμύλη, ζώντας εκεί για το υπόλοιπο της ζωής τους. Το πέτρινο κτίσμα σχεδίασε και έχτισε ο ίδιος ο συγγραφέας (γνωστός ως «κυρ Μιχάλης» για τους ντόπιους).
Εκεί, μάλιστα, πραγματοποιήθηκαν και γυρίσματα της ταινίας “Before Midnight” (Πριν τα Μεσάνυχτα), του τελευταίου μέρους μιας τριλογίας με πρωταγωνιστές τους Ethan Hawke και Julie Delpy. Μέσα από τη Μεγάλη Οθόνη “ξεδιπλώθηκαν” οι ομορφιές και η απαράμιλλη γοητεία της Καρδαμύλης, καθιστώντας την το νέο must θέρετρο της Μεσογείου.
Το 1996, το ζεύγος δώρισε την Οικία Leigh Fermor στο Μουσείο Μπενάκη, εκφράζοντας την επιθυμία να χρησιμοποιείται για τους σκοπούς του Μουσείου, αλλά και να φιλοξενεί ερευνητές, παραμένοντας ανοιχτή για το κοινό. Πρόκειται για μια συναρπαστική εμπειρία, σε μια καταπληκτική τοποθεσία με έναν παραμυθένιο κήπο.
Ωστόσο φέτος, λόγω Covid-19, ακυρώνονται μέχρι νεωτέρας όλες οι οργανωμένες επισκέψεις στην Οικία Leigh Fermor.


Χρήσιμες πληροφορίες
Διαμονή: Η Καρδαμύλη διαθέτει πολλά καταλύματα, κάποια από τα οποία είναι πυργόσπιτα που έχουν ανακαινιστεί. Το Vardia κυριολεκτικά κρέμεται πάνω από την παλιά πόλη της Καρδαμύλης. Διακρίνεται για την προνομιακή του θέση και τη μοναδική θέα που προσφέρει. Από 112 ευρώ το δίκλινο (www.vardia-hotel.gr/). Το Kalamitsi Hotel, μεταξύ άλλων, στα ατού του περιλαμβάνει ιδιωτική παραλία και θέα στη θάλασσα. Από 110 ευρώ το δίκλινο, συμπεριλαμβανομένου του πρωινού (www.kalamitsi-hotel.gr). Τα Papanestoras Apartments βρίσκονται στην κορυφή ενός γραφικού λόφου, μόλις 300 μέτρα από το κέντρο της Καρδαμύλης. Από 61 ευρώ το δίκλινο (www.papanestoras.com). 15 λεπτά με τα πόδια από το κέντρο της κωμόπολης, το Παλατάκι διαθέτει βίλες με πισίνα, μεζονέτες, διαμερίσματα και δωμάτια με υπέροχη θέα. Από 60 ευρώ το δίκλινο (https://palataki.eu/el/).
Τοπικά προϊόντα και νοστιμιές. Από τα πιο γνωστά είναι το σύγκλινο, τα τοπικά τυριά σφέλα και φέτα, το ούζο, ο τραχανάς, οι χυλοπίτες, το μέλι και τα αρωματικά βότανα. Ξεχωριστές γεύσεις της τοπικής κουζίνας είναι τα παστά, η βραστή γίδα, ο τηγανητός βακαλάος με σκορδαλιά, το ψητό γουρουνόπουλο, τα λουκάνικα καπνισμένα με φασκόμηλο και τα λαλάγγια (μανιάτικες τηγανίτες που συνοδεύονται με πικάντικη φέτα ή με γραβιέρα και μέλι).
Φαγητό. Το Tikla cuzina και wine bar προσφέρει ένα ταξίδι γεύσεων σε ωραίο περιβάλλον, ευγενική εξυπηρέτηση και λογικές τιμές. Πιάτα με παραδοσιακά τοπικά προϊόντα, καθώς και μια ασυνήθιστα ευρεία wine list (facebook: Tikla cuzina & wine bar). Από τα πιο δημοφιλή εστιατόρια της περιοχής, η ταβέρνα Ελιές στην παραλία Ριτσά, με νόστιμα μαγειρευτά και ψάρι μαζί με μυρωδικά και ντόπιο ελαιόλαδο (facebook: Elies). H Tαβέρνα της Λέλας (Lela’s Taverna) αποτελεί θεσμό στην περιοχή. Η ιδιοκτήτρια, Λέλα Γιαννακέα, που φημίζεται για τα μαγειρευτά της, τα οποία είναι μετρημένα έτσι ώστε να είναι πάντοτε ολόφρεσκα, υπήρξε για πάνω από 25 χρόνια προσωπική μαγείρισσα του Patrick Leigh Fermor. Γραφική ατμόσφαιρα, στην παραθαλάσσια αυλή ενός σπιτιού που είναι καλυμμένο με πικροδάφνες (www.lelastaverna.com). Οι ντόπιοι έχουν “αδυναμία” στο Παλιό Μποστάνι, προκειμένου να γευτούν κάτω από τη μουριά υπέροχα μαγειρευτά, όπως αρνάκι στη γάστρα, σπιτικές πατάτες, αλλά και φρέσκα ψάρια (Στούπα, παραλία της Καλογριάς, τηλ.: 27210-78282).
Για καφέ, γλυκό και ποτό. Το καφέ-καφενείο Ανδρουβίστα είναι μια μικρή όαση με καλαίσθητα διακοσμημένα τραπεζάκια, για να απολαύσουμε υπέροχο καφέ, πρωινό και λαχταριστές πεντανόστιμες πίτες. Το Lola frozen yogurt (δημιούργημα ενός δυναμικού ζευγαριού από την Αθήνα που αποφάσισε να κάνει σπίτι του την Καρδαμύλη) προσφέρει, εκτός από frozen yogurt, φρέσκα χειροποίητα γλυκά, που μπορούμε να τα συνοδεύσουμε με αρωματικό καφέ ή φρέσκο χυμό. Ωραίος ευρύχωρος χώρος και ευχάριστο περιβάλλον (facebook: Lola Frozen Yogurt). Αγαπημένο cafe-bar στην περιοχή είναι το Aquarella, με την εντυπωσιακή αυλή-μπαλκόνι στη θάλασσα, τα εξαιρετικά κοκτέιλ και την ποικιλία καλής μουσικής (facebook: Aquarella Kardamili). Ατμοσφαιρικό μπαράκι, για να απολαύσουμε ποτό ή κοκτέιλ, είναι το δημοφιλές Bar 1866 με τη γραφική αυλή, τη χαλαρή ατμόσφαιρα, το φιλικό σέρβις και την ψαγμένη τζαζ μουσική (facebook: 1866 beer bar).
Για βουτιές. Η πιο δημοφιλής επιλογή είναι τα Ριτσά, με λευκό χοντρό βότσαλο. Η υπέροχη παραλία του Φονέα, με λευκό βότσαλο, τα γαλαζοπράσινα νερά και τα βράχια να δημιουργούν φυσική σκιά, είναι μία από τις πιο γνωστές, παρά το γεγονός ότι είναι καλά κρυμμένη. Η πρόσβαση σ’ αυτήν πραγματοποιείται κατηφορίζοντας έναν μικρό χωματόδρομο ανάμεσα σε δέντρα. Φημισμένη παραλία είναι τα Δελφίνια, με άμμο και λεπτό βότσαλο. Άλλες όμορφες παραλίες είναι οι Σάλιο, Λιμανάκι και Καλαμίτσι. Για οικογένειες, ενδείκνυται η Στούπα με χρυσή άμμο και ρηχά νερά.
Workshop. Για τους λάτρεις της χειροποίητης τέχνης, στο υπαίθριο εργαστήριο Art at the Olive Grove του ομώνυμου συγκροτήματος καταλυμάτων, μπορούμε να παρακολουθήσουμε ή να συμμετάσχουμε στη δημιουργία ψηφιδωτών, και να απολαύσουμε μια ξεχωριστή καλλιτεχνική εμπειρία. Χτισμένο σε πανοραμική τοποθεσία μέσα σε ελαιώνα, όπως προδίδει η ονομασία του. Kαι μόνο να βρεθούμε εκεί, θα γοητευτούμε (www.theolivegrove.co/el/kallitehniko-ergastirio/).
Δραστηριότητες. Η Καρδαμύλη προσφέρεται για μοναδικές εξορμήσεις στη φύση. Οι λάτρεις της πεζοπορίας θα απολαύσουν αξέχαστες εμπειρίες στο φαράγγι του Βυρού, με τα σηματοδοτημένα μονοπάτια που περνούν από βυζαντινά πετρόχτιστα εκκλησάκια. Από την Καρδαμύλη ξεκινούν, επίσης, πολλά ορεινά μονοπάτια που καταλήγουν μέχρι και στην κορυφή του Ταΰγετου, για όσους ασχολούνται με την ορειβασία. Αξίζει να νοικιάσουμε ποδήλατο και να βρεθούμε στην Αρχαία Καρδαμύλη ή, με το αυτοκίνητο, να ανακαλύψουμε ειδυλλιακές διαδρομές και να θαυμάσουμε εξίσου πανέμορφα πέτρινα και ιστορικά κοντινά χωριά του Ταΰγετου, όπως τα Τσέρια, το Εξωχώρι, η Καστάνια και η Μηλιά.

Περισσότερα: https://www.dimosdytikismanis.gr/proorismoi/kardamyli/



Abbvie
GSK
BMS