Εργασία από το σπίτι (και χαρά)

Για κάποιους από εμάς, η εργασία από το σπίτι αποτελεί οικεία συνθήκη εδώ και χρόνια. Για τους περισσότερους, ωστόσο, ήταν μέχρι πρότινος άγνωστο πεδίο. Και οι γνώμες, πολύ συχνά, απείχαν από την πραγματικότητα. Αν δεν το είχες βιώσει, πολύ πιθανόν να είχες την εντύπωση ότι πρόκειται για θείο δώρο: «Τι τυχερή που είσαι!», μου είχε πει κάποτε ένας γνωστός, μόλις έμαθε ότι βασικό μέρος της εργασίας μου γίνεται εντός των δικών μου τειχών…

της Λίλας Σταμπούλογλου 

Όταν, όμως, ήρθαν στον διάβα μας οι καραντίνες, τα μέτρα προστασίας και όλα τα παρελκόμενα του κορονοϊού, ακόμα και ο πιο ανίδεος κατάλαβε πια πώς είναι περίπου να δουλεύεις απ’ το σπίτι: δεν είναι η ονειρεμένη συνθήκη που φαντάζονται μερικοί. Βεβαίως, δεν είναι και η χειρότερη. Έχει σαφώς τα υπέρ και τα κατά της, αλλά κι ένα βασικό χαρακτηριστικό: Το πώς θα είναι εν τέλει η εμπειρία, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εσένα τον ίδιο.
Όπως και να έχει, βέβαια, η εργασία από το σπίτι είναι παγκόσμια τάση. Για να ακριβολογούμε, ήταν τάση και προ κορονοϊού, απλώς η πανδημία την ενίσχυσε ακόμα περισσότερο σε όλο τον κόσμο. Δυο χρόνια πριν, τα ποσοστά έλεγαν ότι το 5% περίπου των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζονται απ’ το σπίτι και ότι ένα 10% έχει εργαστεί κάποιες φορές υπό αυτή τη συνθήκη. Τα υψηλότερα ποσοστά είχαν οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης (Ολλανδία, Λουξεμβούργο, Φιλανδία, Αυστρία και Δανία). Η Ελλάδα τότε βρισκόταν εφτά θέσεις πριν από το τέλος της λίστας, με μόλις το 2,3% των απασχολούμενων να έχει εργαστεί κατ’ οίκον.
Τα ποσοστά που θα καταγραφούν μετά την πανδημία θα είναι πολύ διαφορετικά. Μιλάμε για ένα “μπουμ”, που σε αρκετές περιπτώσεις από ανάγκη έγινε επιλογή, καθώς πολλές εταιρείες συνεχίζουν να θέλουν τους υπαλλήλους τους να δουλεύουν από τον δικό τους χώρο. Τον δρόμο έδειξαν από την προηγούμενη άνοιξη facebook, twitter, amazon και άλλες εταιρείες-κολοσσοί. Μεταξύ αυτών, κάποιες υπήρξαν ιδιαίτερα αποφασιστικές. Η Shopify, για παράδειγμα, ανακοίνωσε ότι θα διατηρήσει τα γραφεία της κλειστά μέχρι το 2021, ώστε να μπορέσει να επεξεργαστεί εκ νέου αυτήν τη νέα πραγματικότητα. Και δήλωσε ότι, μετά από αυτό, οι περισσότεροι θα λειτουργούν μόνιμα από απόσταση.

Πολύ πιθανόν, η πανδημία να υπήρξε η αφορμή για κάποιες εταιρείες να προωθήσουν πιο δυναμικά τις πολιτικές «εργασίας από το σπίτι» που, ούτως ή άλλως, εμπεριέχονταν στα σχέδιά τους. Γιατί να διατηρείς γραφεία για τους υπαλλήλους, όταν αυτοί μπορούν να κάνουν τη δουλειά από τον προσωπικό τους χώρο; Γιατί να κάνεις meetings γύρω από στρογγυλά τραπέζια, όταν οι νέες τεχνολογίες και το Διαδίκτυο δημιουργούν χώρους συνάντησης και επικοινωνίας οπουδήποτε κι αν βρίσκεται ο εργαζόμενος; Η επικοινωνία του ανθρώπινου δυναμικού μιας επιχείρησης μπορεί να γίνει πια μέσω μιας πλατφόρμας, όπως η Atlassian Corporation (TEAM), η Slack (WORK) και η Zoom (ZM), τα επαγγελματικά ραντεβού να προγραμματιστούν μέσω Skype, η εργασία να συμβαίνει μπροστά από μια οθόνη και οι πληροφορίες να ανταλλάσσονται και να τυγχάνουν επεξεργασίας μέσω ηλεκτρονικών συστημάτων.
Η εργασία από το σπίτι έχει “υπέρ” και για τους εργαζομένους. Ένα πολύ βασικό είναι ότι αποφεύγεις τις καθημερινές μετακινήσεις, οι οποίες συνήθως τρώνε πολύ χρόνο απ’ τη ζωή σου και ρημάζουν τα νεύρα σου με όσα εκνευριστικά (μποτιλιάρισμα, καθυστερήσεις, εμπόδια κ.λπ.) τις συνοδεύουν. Προφανώς αυτό συμφέρει και την τσέπη σου, γλιτώνεις τα έξοδα μετακίνησης που αρκετές φορές ξεφεύγουν του προϋπολογισμού σου. Αν το δούμε και βαθύτερα, η καθιέρωση της τάσης σε μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, θα βάλει ένα πετραδάκι στην αποσυμφόρηση των δρόμων από την κίνηση και το καυσαέριο… Άρα, θα έχει και οικολογικές προεκτάσεις!

Υπάρχουν, βέβαια, και αρνητικά. Η επικοινωνία χάνει τη διαδραστικότητα που της δίνει η διά ζώσης επαφή. Αυτό ενίοτε δεν έχει επίπτωση μόνο στην εργασία, αλλά και στην ψυχολογία σου. Είναι αυτό που λέμε «πάω στη δουλειά, βλέπω κανέναν άνθρωπο, λέω δυο κουβέντες». Σε μια εποχή όπου η μοναξιά βασιλεύει και κυριεύει υπάρξεις, δεν ξέρω πόσο ευοίωνο ακούγεται να χάνει κανείς ακόμα κι αυτό – το να συναναστρέφεται, δηλαδή, ανθρώπους στη δουλειά του.
Ένα ακόμα αρνητικό που πολλοί αντιμετώπισαν στη νέα εργασιακή τους συνθήκη, και φάνηκε με αφορμή την πανδημία, είναι ο ελλιπής εξοπλισμός. Το γραφείο έχει τα πάντα, το σπίτι όμως; Το να φέρεις τη δουλειά στο σπίτι θέτει μια σειρά προβλήματα που πρέπει να λύσεις: από το πού θα στήσεις το γραφείο σου μέχρι το πού θα εκτυπώσεις, κι από τα τηλέφωνα που θα πάρεις, μέχρι το κομπιούτερ που θα χρησιμοποιήσεις ή τη σύνδεση στο Διαδίκτυο που έχεις. Να λύσουν τα προβλήματα οι εταιρείες για τις οποίες εργάζεται ο καθένας, θα πείτε. Κάποιες θα το κάνουν. Ας μη γελιόμαστε, όμως, δεν θα το κάνουν όλες.
Στα “κατά” της εργασίας απ’ το σπίτι μπαίνουν και τα δυσδιάκριτα όρια μεταξύ προσωπικού και εργασιακού χώρου και χρόνου. Όσοι το έχουμε βιώσει, το λέμε με βεβαιότητα: είναι δύσκολο να κλείσεις την πόρτα στη δουλειά, όταν εκείνη βρίσκεται στο διπλανό δωμάτιο. Και είναι εξίσου δύσκολο να μην απλώσεις τα ρούχα που περιμένουν στο πλυντήριο, στο διάλειμμα που κανονικά θα χαλάρωνες πίνοντας κάτι στο καφέ κάτω απ’ το γραφείο. Κι αν δεν έχεις το αφεντικό λίγα μέτρα παρακάτω, μπορεί εύκολα να μπεις στον πειρασμό να χαζέψεις τα σόσιαλ μίντια για ένα πεντάλεπτο, που πιθανόν να γίνει μισάωρο.

Όπως και να έχει, πάντως, η εργασία απ’ το σπίτι ήρθε για να μείνει. Πολλοί, μάλιστα, θεωρούν ότι αποτελεί τη μορφή εργασίας που θα κυριαρχήσει στο μέλλον. Ας τη συνηθίσουμε, λοιπόν, και ας εκμεταλλευτούμε τα πλεονεκτήματά της για να την κάνουμε καλύτερη.


Tips για παραγωγική και ευχάριστη εργασία απ’ το σπίτι
– Ορίστε ένα χώρο εργασίας μέσα στο σπίτι, ήσυχο και απομονωμένο. Αν δεν είναι δυνατόν, ζητήστε από τους άλλους να σεβαστούν το γεγονός ότι δουλεύετε.
– Ορίστε ωράριο εργασίας. Όταν τελειώσει, μην κοιτάτε πίσω.
– Ασκηθείτε στην αυτοπειθαρχία! Τηρήστε τα χρονοδιαγράμματα, πιέστε τον εαυτό σας να είναι παραγωγικός και συνεπής. Δεν υπάρχει κανείς άλλος να το κάνει για εσάς.
– Μην μπλέκετε τις δουλειές του σπιτιού με το ωράριο εργασίας. Στο διάλειμμά σας χαλαρώστε, όπως θα κάνατε και στο γραφείο.
– Ντυθείτε! Όσο περίεργο κι αν ακούγεται, η πιτζάμα ίσως να σας κρατάει νοητά σε κατάσταση χαλάρωσης.



Abbvie