Με την έναρξη της πανδημίας με τον SARS Coronavirus-2 (επίσης γνωστό ως COVID-19), η Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρία εξέδωσε οδηγίες σχετικά με τον τρόπο που θα πρέπει να προσαρμόζεται η θεραπεία των ασθενών με καρκίνο προστάτη, ώστε να είναι αποτελεσματική, και παράλληλα να συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου μόλυνσης και πιθανών επιπλοκών, από τον COVID-19, λόγω του συνωστισμού. Ο βασικός άξονας των οδηγιών είναι η προσπάθεια μείωσης των επισκέψεων των ασθενών στα Ογκολογικά Τμήματα και Νοσοκομεία.
του Εμμανουήλ Σακελάρη BSc, MSc, MD, Ουρολόγου
Ο καρκίνος του προστάτη αυξάνεται και είναι ο συχνότερος καρκίνος στους άνδρες στην Ευρώπη (ΕΕ) με σημαντικές συνέπειες για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, κρατικά και ιδιωτικά. Κάθε χρόνο, περίπου 450.000 Ευρωπαίοι άνδρες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του προστάτη, και δυόμισι εκατομμύρια άνδρες ζουν με καρκίνο του προστάτη στην Ευρώπη1,2. Έχει ξεπεράσει τον καρκίνο του παχέος εντέρου και αποτελεί σήμερα τη δεύτερη πιο κοινή αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες, προκαλώντας τον θάνατο 107.000 ανδρών στην Ευρώπη το 2018, δηλαδή περισσότερους θανάτους απ’ ό,τι ο καρκίνος του μαστού προκάλεσε στις γυναίκες1.
Είναι μια χρόνια ασθένεια που προκαλεί πολλά συναισθηματικά και κοινωνικά προβλήματα για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. Οι άνδρες που πάσχουν από καρκίνο του προστάτη είναι συνήθως μέσης και μεγάλης ηλικίας. Οι ασθενείς αυτοί στην εποχή του COVID-19 θέλουν ιδιαίτερη προσοχή και προσέγγιση, καθώς έχει φανεί ότι αποτελούν ομάδα πιο ευάλωτη σε σοβαρές επιπλοκές από τον COVID-19 και συνήθως έχουν συνοδά προβλήματα υγείας.
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη, στην εποχή του COVID-19 θα πρέπει να οδηγεί στο βέλτιστο αποτέλεσμα με διεπιστημονική προσέγγιση όλων των εμπλεκόμενων ειδικοτήτων. Ο τελικός στόχος θα πρέπει να παραμείνει η ίαση ή η καλύτερη δυνατή θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών, παρά τον φόβο που εγείρει η πανδημία του COVID-19.
Τι άλλαξε στην Ελλάδα με την πανδημία;
Μειώθηκαν οι μετακινήσεις, ο συνωστισμός στα νοσοκομεία και στα ιδιωτικά ιατρεία, ή σε κάποια τουλάχιστον, τα χειρουργεία, καθώς αρκετές χειρουργικές αίθουσες μετατράπηκαν σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) για να αντιμετωπίσουν τους βαριά αρρώστους με COVID-19. Επίσης μειώθηκαν τα ραντεβού στα Εξωτερικά Ιατρεία, και πολλές κλινικές είχαν ελλείψεις από προσωπικό που νόσησε από τον ιό. Απαγορεύτηκε η συνοδεία των ασθενών από συγγενικά και φιλικά πρόσωπα. Ενεργοποιήθηκε η άυλη συνταγογράφηση και ο προστατευτικός εξοπλισμός, με αποτέλεσμα η επικοινωνία ιατρού-ασθενούς να είναι πιο απρόσωπη.
Ωστόσο, οι ασθενείς με καρκίνο του προστάτη πάσχουν από μια νόσο που είναι εν δυνάμει θανατηφόρα, ιδίως αν δεν τύχουν της ενδεδειγμένης αντιμετώπισης. Επομένως, οι ασθενείς με νέο-διαγνωσθέντα καρκίνο του προστάτη για τους οποίους ο θεράπων ιατρός αποφασίζει ότι η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η κατάλληλη θεραπευτική επιλογή, θα πρέπει να χειρουργηθούν σε εύλογο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος Ουρολόγου–Χειρουργού. Η οποιαδήποτε αναβολή υπό τον φόβο πιθανής μόλυνσης από τον COVID-19 μπορεί να αλλάξει την εξέλιξη της νόσου και κατά συνέπεια το προσδόκιμο ζωής.
Οι ασθενείς με νέο-διαγνωσθέντα καρκίνο του προστάτη ή χειρουργημένο καρκίνο του προστάτη, για τους οποίους αποφασίζεται από τον θεράποντα ιατρό ότι η ακτινοθεραπεία είναι η κατάλληλη θεραπευτική επιλογή, θα πρέπει σε εύλογο χρονικό διάστημα να κάνουν τις ακτινοβολίες. Τα πρωτόκολλα που τηρούνται και σε αυτήν την περίπτωση είναι συγκεκριμένα. Επιπλέον, ο προγραμματισμός της αναγκαίας ακτινοθεραπείας μπορεί να γίνει σε βάθος μερικών εβδομάδων για να αποφεύγεται ο συνωστισμός στα Ακτινοθεραπευτικά Κέντρα, εφόσον ο ασθενής ακολουθήσει τις οδηγίες των θεραπόντων Ιατρών, και εάν χρειάζεται, να λάβει σε αυτό το διάστημα ορμονική θεραπεία που καθυστερεί την εξέλιξη της νόσου του.
Στην περίπτωση των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο του προστάτη (ορμονοευαίσθητο ή ορμονοάντοχο), ο θεράπων ιατρός θα ορίσει την εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση που κρίνει κατάλληλη (π.χ. ορμονοθεραπεία, δεύτερης γραμμής ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, ραδιοφαρμακοθεραπεία ή κάποιον συνδυασμό). Αν χρειαστεί οι ασθενείς αυτοί να μεταβούν σε κάποιο νοσοκομείο ή κλινική για να ακολουθήσουν την θεραπεία που έχει ορίσει ο θεράπων ιατρός τους, επειδή είναι θεωρητικά πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις, άρα και πιο ευάλωτοι σε λοίμωξη από COVID-19, θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας και σε συνεννόηση με τον γιατρό τους να διαμορφώσουν κατάλληλα το πρόγραμμα και τη συχνότητα ώστε να συνεχίσουν τη θεραπεία τους, χωρίς φόβο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
1. Ferlay, J et al. Cancer incidence and mortality patterns in Europe: Estimates for 40 countries and 25 major cancers in 2018. European Journal of Cancer. 2018; 103:356-387
2. European Commission. Epidemiology of prostate cancer in Europe. 2018. Centre of Parliamentary Studies. Accessible at https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/epidemiology-prostate-cancer-europe (last accessed September 2020)