Θεόδουλος Παπαβασιλείου
Η λέξη «Καινοτοµία» έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της µόδας, του trend, και αποτελεί πλέον ένα αναπόσπαστο κοµµάτι της καθηµερινότητάς µας. Η καινοτοµία είναι στο κινητό µας που ξεκλειδώνει µε Face ID, στις αγορές που κάνουµε µε ένα κλικ, στις µετακινήσεις µας, στη δουλειά µας, στον τρόπο που επικοινωνούµε σε επαγγελµατικό, αλλά και προσωπικό επίπεδο. Η καινοτοµία έχει εισβάλει σε κάθε πτυχή της ζωής µας, συχνά τόσο αθόρυβα, που δεν προλαβαίνουµε να συνειδητοποιήσουµε πόσο ριζικά έχει αλλάξει η πραγµατικότητα γύρω µας. Κι εµείς χαιρόµαστε, απολαµβάνουµε κάθε νέα εφαρµογή, κάθε νέο gadget, κάθε τεχνολογικό άλµα που κάνει τη ζωή µας λίγο πιο άνετη, λίγο πιο γρήγορη, λίγο πιο βολική.
Όταν η συζήτηση φτάνει στο κοµµάτι της καινοτοµίας στην Υγεία, η συζήτηση γίνεται λίγο πιο σύνθετη και πολύπλοκη, γιατί ξαφνικά η λέξη «Καινοτοµία» αποκτά ένα ιδιαίτερο βάρος. Εδώ πια δεν µιλάµε µόνο για ευκολία και ταχύτητα. Εδώ µιλάµε για την ίδια τη ζωή.
Η καινοτοµία στην Υγεία είναι, από τη µία, ο ψηφιακός µετασχηµατισµός, τα εργαλεία τεχνητής νοηµοσύνης και όλες αυτές οι τεχνολογικές εξελίξεις που το Yπουργείο Υγείας ήδη εντάσσει ή επιβάλλεται να εντάξει στο ΕΣΥ, ώστε να εκσυγχρονιστεί το σύστηµα και να βελτιωθεί η εµπειρία των ασθενών. Από την άλλη, είναι οι καινοτόµες θεραπείες που µπορούν να αλλάξουν την πορεία µιας επικίνδυνης ή χρόνιας πάθησης. Είναι η εξέλιξη που δίνει χρόνο, που εξασφαλίζει ποιότητα ζωής. Είναι η έρευνα που γίνεται ελπίδα. Κι αυτή η ελπίδα δεν πρέπει να είναι πολυτέλεια για λίγους, αλλά δικαίωµα για όλους.
Ένα σύγχρονο, πραγµατικά καινοτόµο κράτος κρίνεται από το πώς φροντίζει τους πολίτες του όταν το χρειάζονται περισσότερο. Κρίνεται από το αν οι ασθενείς έχουν άµεση, ισότιµη πρόσβαση σε νέες θεραπείες, σε υπηρεσίες υγείας που µπορούν να τους βελτιώσουν τη ζωή, να τους δώσουν περισσότερες ηµέρες, περισσότερες ευκαιρίες, περισσότερη αξιοπρέπεια. Κρίνεται από το αν οι καθυστερήσεις µειώνονται, αν η γραφειοκρατία περιορίζεται, αν οι αποφάσεις λαµβάνονται µε γνώµονα τον άνθρωπο, και όχι τους αριθµούς και τα budgets.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ψηφιακός µετασχηµατισµός που εξελίσσεται στα ελληνικά νοσοκοµεία δεν είναι ένα διοικητικό project. Είναι µια βαθιά ουσιαστική µεταρρύθµιση. Η αξιοποίηση της τεχνητής νοηµοσύνης για τη µείωση των αναµονών, για την καλύτερη οργάνωση, για την πιο σωστή διαχείριση πόρων και ραντεβού, δεν είναι απλώς «τεχνολογική αναβάθµιση». Είναι σεβασµός στον χρόνο και στη δοκιµασία του ασθενή.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, παραµένει το «αγκάθι» των προϋπολογισµών για το φάρµακο και οι στρεβλώσεις που δηµιουργούν οι υποχρεωτικές επιστροφές, οι οποίες έχουν αγγίξει κόκκινο και προκαλούν σοβαρά θέµατα προβλεψιµότητας, αλλά και βιωσιµότητας στον φαρµακευτικό κλάδο. Εδώ, εσφαλµένα, η καινοτοµία αντιµετωπίζεται ως «κόστος» για το σύστηµα, και όχι ως επένδυση.
Η καινοτοµία στην Υγεία, και δη στο κοµµάτι των καινοτόµων θεραπειών, χρειάζεται χρηµατοδότηση, σχέδιο, συνεργασία και βούληση. Ο κρατικός προϋπολογισµός δεν είναι ανεξάντλητος, αυτό είναι γεγονός. Οι φαρµακευτικές επιχειρήσεις δεν µπορούν να συνεχίσουν να χρηµατοδοτούν 8 στα 10 νέα φάρµακα. Επίσης γεγονός. Οι ασθενείς έχουν δικαίωµα στην άµεση πρόσβαση σε καινοτόµες θεραπείες που µπορούν να αλλάξουν τη ζωή τους ή απλά να τους δώσουν ζωή. Αυτό είναι αδιαπραγµάτευτη ανάγκη.
Η καινοτοµία έχει αλλάξει τη ζωή µας και θα συνεχίσει να το κάνει µε ραγδαίους ρυθµούς. Επιβάλλεται να µπορούµε να αλλάξουµε, να προσαρµοστούµε, να ακολουθήσουµε τους ρυθµούς αυτούς και να αξιοποιήσουµε στο έπακρο τις νέες δυνατότητες που µας προσφέρονται. Η καινοτοµία είναι ένας ελπιδοφόρος αγώνας ταχύτητας, στον οποίον κανείς δεν επιτρέπεται να µείνει πίσω…