Το «διαφορετικό» | Απόψεις - planbemag.gr
Plan Be Mag
Απόψεις

Το «διαφορετικό»

«Διαφορετικότητα»: Ένας όρος που έγινε αδικαιολόγητα «της µόδας» τα τελευταία χρόνια. Κι αυτό, διότι θα έπρεπε να είναι εξαρχής αυτονόητος, κι όχι να λειτουργεί ως δείγµα «προοδευτικότητας» σε καµπάνιες, κοινωνικά κινήµατα και δηµοσιογραφικά κείµενα (καλή ώρα), εν έτει 2022. Θα υπήρχε ποτέ λόγος να δηλώσω υπερήφανη που είµαι καστανή, σε αντίθεση µε πολλές ξανθές κοπέλες που κυκλοφορούν – πόσω µάλλον να χρειαστεί να µε υπερασπιστούν κάποιοι, ακριβώς επειδή είµαι καστανή; Δεν πρόκειται για υπερ-απλούστευση· τόσο απλό θα έπρεπε να είναι.

Θα µου πείτε, το φαινόµενο του ρατσισµού, γιατί περί ρατσισµού πρόκειται, αποτελεί ένα πολυσύνθετο κοινωνικό ζήτηµα, το οποίο είναι µάλλον αφελές να εξηγείται µε όρους… χρώµατος µαλλιών – που, στην τελική, το αλλάζεις και πανεύκολα. Κι όµως, έχουµε σκεφτεί ποτέ τι εξυπηρετούν τέτοιες ρατσιστικές συµπεριφορές;

Τείνω να πιστέψω ότι η «διαφορετικότητα» είναι ένας όρος εξαιρετικά βολικός, για να κρυβόµαστε πίσω απ’ αυτόν. «Προοδευτικός» µεν, συµπλεγµατικός δε.

Το ιδανικό καµουφλάζ, για να κρύβουµε δικά µας, µυστικά, τραύµατα – για να ξορκίσουµε όλα εκείνα τα βράδια που κλάψαµε κρυφά, επειδή µας κορόιδευαν στο σχολείο για εκείνα τα παραπάνω κιλάκια· επειδή οι άνδρες συνάδελφοί µας υποτιµούσαν τις ικανότητές µας µόνο και µόνο επειδή ήµασταν εµφανίσιµες· επειδή δεν τολµούσαµε να πούµε στον παππού που µας ρωτούσε «Γιωργάκη, σ’ αρέσει κανένα κοριτσάκι από την τάξη σου;» ότι εµάς µας άρεσε ο Δηµητράκης· επειδή απέφευγαν να καθίσουν δίπλα µας στο λεωφορείο λόγω των σηµαδιών ψωρίασης στα χέρια µας…

Κι όµως, τι πιο φυσικό υπάρχει από το «διαφορετικό»; Η Φύση είναι γεµάτη «διαφορετικά»: φωτιά και αέρας, ήλιος και βροχή, πουλιά και ερπετά, τριαντάφυλλα και στάχυα, πορτοκαλιές και κυπαρίσσια, θάλασσες και βουνά…

Γιατί, ντε και καλά, πρέπει να είναι όλα ίδια; Ποιο το ενδιαφέρον τότε; Ποια η οµορφιά;

Ναι, η «οµοιοµορφία» δηµιουργεί µια ψευδαίσθηση ασφάλειας. Το να είσαι «ίδιος» σε κάνει να αισθάνεσαι πιο ήσυχος, νιώθεις ότι όλα είναι «τακτοποιηµένα». Είναι ευκολότερο – γενικώς.

Γι’ αυτό και πρόθυµα δείχνεις µε το δάκτυλο εκείνον που σε «ξεβολεύει» µε τη συµπεριφορά, ακόµα και την ύπαρξή του, φέρνοντάς σε αντιµέτωπο µε δικές σου πληγές που φρόντισες να «καταχωνιάσεις» βαθιά µέσα σου, προσποιούµενος ότι δεν υπάρχουν, ή µε ρατσιστικές συµπεριφορές που υιοθέτησε η παιδική σου ψυχή, µιµούµενη τον γονιό ή τα φιλαράκια σου.

Και, στην τελική, ποιος ορίζει τι είναι «διαφορετικό»; Ούτε καν αυτό δεν έµεινε σταθερό, µε την πάροδο των χρόνων: «Διαφορετικό», ανάλογα µε την εποχή, ήταν από το να είσαι οµοφυλόφιλος, δυσλεξικός ή καθηλωµένος σε ένα αµαξίδιο, µέχρι το να είσαι απλά… µορφωµένη γυναίκα (ναι, το να είσαι γυναίκα επιστήµων, µερικές δεκαετίες πριν, σε καθιστούσε «εξωγήινη» και εκ προοιµίου κατώτερη από τους άνδρες συναδέλφους σου, κι ας ήταν σαφώς ανώτερη η δική σου επιστηµονική κατάρτιση).

Στο τεύχος αυτό, η διαφορετικότητα «παίζει» σε πολλές σελίδες: Τη συζητάµε µε την Κατερίνα Διδασκάλου, µε τον Αλέξανδρο Μπουρδούµη, µε τον Μέµο Μπεγνή και τον Ιωάννη Αθανασόπουλο, διαπιστώνοντας σε όλες τις περιπτώσεις ότι, όσο κι αν υπερηφανευόµαστε ότι έχουµε προοδεύσει ως κοινωνία, το µικρόβιο του ρατσισµού παραµένει βαθιά ριζωµένο µέσα µας.

Η µητέρα της Κατερίνας Διδασκάλου έλεγε κάτι πολύ σοφό: Ευχόταν στα παιδιά της να έχουν τόσο ενδιαφέρουσα ζωή, ώστε ποτέ να µην ασχοληθούν µε τις ζωές των άλλων – εκτός κι αν ήταν για να βοηθήσουν. Ας ασχοληθούµε, λοιπόν, πρώτα µε τους εαυτούς µας, ευχόµενοι να ανακαλύψουµε πόσο διαφορετικοί είµαστε κι εµείς από οποιονδήποτε άλλον.

∆ιότι µόνο έτσι θα διαπιστώσουµε τη µοναδικότητά µας.

Μαρία Λυσάνδρου  |  m.lysandrou@tpb.gr