Μαρία Λυσάνδρου
Η Ζέτα Δούκα σε κερδίζει με το «καλημέρα». Και όχι μόνο λόγω της έμφυτης ευγένειας και της εμφανούς ευφράδειάς της, αλλά και λόγω της αποφασιστικότητάς της να συμβάλει έμπρακτα στην ευαισθητοποίηση σχετικά με σημαντικά κοινωνικά θέματα που την απασχολούν. Πέρα από την ΑΝΑΣΑ, τον φορέα που η ίδια ίδρυσε το 2007 για την ενημέρωση, πρόληψη και θεραπεία των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής, η ίδια καταπιάνεται παράλληλα με θέματα γονεϊκότητας, διαφορετικότητας, αλληλεγγύης, ισότητας, αλλά και προστασίας του περιβάλλοντος. Για τη Ζέτα όλα αυτά είναι αλληλένδετα. Διότι, αν δεν τα αντιμετωπίσουμε όλα αυτά συνδυαστικά, δεν θα μπορέσουμε να παραδώσουμε αυτόν τον κόσμο λίγο καλύτερο στις γενιές που έρχονται. Κι αυτό, για εκείνη, είναι η ύψιστη υποχρέωση.
Είσαι ένας άνθρωπος πολύ ενεργός γενικώς, που έρχεται σε επαφή πολύ κόσμο – και στο πλαίσιο της δουλειάς, και στο πλαίσιο της ΑΝΑΣΑΣ, και στο πλαίσιο των υπόλοιπων πολλών δραστηριοτήτων σου. Ποια είναι η πιο κοινή ανησυχία που συναντάς συζητώντας με τους ανθρώπους;
Νομίζω ότι έχει να κάνει με το κατά πόσον αυτός ο κόσμος, στον οποίο προσπαθούμε να ενταχθούμε αποκτώντας τη ζωή που θέλουμε, τελικά υπάρχει. Κατά πόσον αυτό που έχουμε στο μυαλό μας είναι ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί.
Αυτό που βλέπω να βιώνει ο περισσότερος κόσμος είναι μια ματαίωση, σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους ρόλους που καλείται να παίξει – σε επαγγελματικό επίπεδο, σε προσωπικό επίπεδο, σε επίπεδο γονεϊκότητας, σε επίπεδο οικονομικής καταξίωσης, σε επίπεδο βιωσιμότητας και περιβαλλοντικής συνείδησης… Είναι μια ματαίωση σε σχέση με αυτά που μας είχαν υποσχεθεί ότι θα βρούμε ή που εμείς είχαμε σχεδιάσει να πετύχουμε. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εμείς δεν τα καταφέραμε, αλλά πιθανότατα ότι όλα αυτά δεν υπάρχουν πια.
Είναι η αίσθηση ότι εκεί που υπήρχε μια πέτρα για να πατήσω και να στηριχτώ, τώρα πια δεν υπάρχει τίποτα. Ή, κι αν υπάρχει, είναι ασταθής.
Αυτή η ματαίωση και η ψυχολογική επιβάρυνση θα μπορούσε να είναι και ένας παράγοντας πυροδότησης μιας διαταραχής πρόσληψης τροφής;
Ε, βέβαια! Αυτή η ματαίωση και η ψυχική αστάθεια αποτελούν ένα πολύ πρόσφορο έδαφος για ν’ αναπτυχθεί οτιδήποτε εντάσσεται στη σφαίρα της ψυχικής υγείας. Και λέγοντας «ψυχική υγεία», δεν εννοούμε μόνο ότι κάποιος έχει μια πάθηση που τον βασανίζει και πρέπει πιθανότατα ν’ αντιμετωπιστεί φαρμακευτικά. Η ψυχική υγεία αφορά και την ψυχική εξουθένωση, αλλά και αυτή την αίσθηση τού «δεν μπορώ να διαχειριστώ τον εαυτό μου και όλα αυτά που συμβαίνουν στην καθημερινότητά μου».
Ας μιλήσουμε λίγο για την ΑΝΑΣΑ, την –πολύ γνωστή πια– ΜΚΟ που ίδρυσες το 2007, η οποία εστιάζει στις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής. Αλήθεια, γιατί «ΑΝΑΣΑ»;
Το όνομα αυτό σημαίνει «Ανάσα Ζωής», είναι κάτι απαραίτητο για να μπορούμε να ζούμε. Είναι μια ευχάριστη λέξη, εύηχη και θετική, η οποία λέγεται εύκολα σε όλες τις γλώσσες. Όταν πάρεις μια βαθιά ανάσα, μπορείς να δεις τον κόσμο διαφορετικά και να πάρεις μια διαφορετική απόφαση που μπορεί να αλλάξει άρδην τη ζωή σου.
Και είναι πολλά τα χρόνια πια… 18!
Ναι, ναι! Η ΑΝΑΣΑ φέτος ενηλικιώθηκε!
Πρόκειται, λοιπόν, για ένα φορέα που εστιάζει στην ενημέρωση, την πρόληψη και τη θεραπεία των ανθρώπων που πάσχουν από Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ). Εγώ θα πιάσω το πρώτο: μέσα σ’ αυτά τα 18 χρόνια που ασχολείσαι με το θέμα πιο επισταμένα, βλέπεις να είμαστε επαρκώς ενημερωμένοι σε σχέση με τις συγκεκριμένες διαταραχές;
Επαρκώς όχι, γιατί τα δεδομένα συνεχώς αλλάζουν και προκύπτουν νέες προκλήσεις. Ωστόσο, από το 2006, όταν πρωτογεννήθηκε η ιδέα της ΑΝΑΣΑΣ, τα βήματα που έχουν γίνει μπροστά είναι πολλά.
Επίσης, να μην ξεχνάμε ότι η ΑΝΑΣΑ ιδρύθηκε το 2007 ως φορέας ενημέρωσης και πρόληψης, και τον επόμενο χρόνο δημιουργήθηκε το Κέντρο Ημέρας. Το Κέντρο Ημέρας σε καμία περίπτωση δεν έγινε τυχαία: είδαμε ότι υπάρχει τεράστιο κενό στην έμπρακτη στήριξη και θεραπεία των πασχόντων!
Στις 20 Ιουνίου του 2007, όταν έγινε στο Ζάππειο η εναρκτήρια εκδήλωση της ΑΝΑΣΑΣ, είχαν έρθει περίπου 2.000 άτομα από όλη την Ελλάδα και έλεγαν «ξέρουμε ότι πάσχουμε από ΔΠΤ, αλλά δεν ξέρουμε πού να πάμε!». Τότε υπήρχαν μόνο μερικές κλίνες στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο εν μέσω άλλων ψυχικών ασθενειών, και μερικές στα δύο Νοσοκομεία Παίδων.
Άρα, δεν υπήρχε προηγουμένως κάποιο εξειδικευμένο τμήμα σε δημόσιες δομές;
Όχι, δεν υπήρχε κάποια εξειδικευμένη δομή για τις ΔΠΤ!
Όλα αυτά έγιναν μετά το 2010, μετά από πολύ μεγάλη ανάδειξη του προβλήματος από πλευράς της ΑΝΑΣΑΣ, και με πίεση προς το Υπουργείο, αλλά και με διασύνδεση με ειδικούς της επιστημονικής κοινότητας, οι οποίοι για πολλά χρόνια προσπαθούσαν να πιέσουν το κράτος να αναλάβει δράση και να στελεχώσει δομές ειδικά για τις ΔΠΤ. Όπως και έγινε πια – και στο Αιγινήτειο, και στο Αττικόν, και στο Σισμανόγλειο, και στα Νοσοκομεία Παίδων.
Άρα, η ΑΝΑΣΑ δεν κατάφερε μόνο να προσφέρει ένα εξωνοσοκομειακό σπίτι φροντίδας σε αυτούς τους ασθενείς, αλλά συνέδεσε και τις έμπρακτες ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας, ώστε να στελεχωθούν εξειδικευμένες δομές και στα δημόσια νοσοκομεία.
Κάτι που είναι πολύ σημαντικό, γιατί δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα να κινηθούν ιδιωτικά.
Πάρα πολύ σημαντικό, δεν το συζητώ! Διότι, για να φτάσεις στο σημείο να νοσηλευτείς λόγω κάποιας ΔΠΤ, σημαίνει ότι βρίσκεσαι στα τελευταία στάδια και πρέπει να σώσεις τη ζωή σου.
Ωστόσο, υπάρχουν βήματα πιο πριν που μπορούν να γίνουν, ώστε να μη φτάσει κανείς σ’ αυτό το σημείο. Σ’ αυτό, λοιπόν, βοηθάει η ΑΝΑΣΑ. Έχουμε θεραπεύσει πολλούς ασθενείς με ανορεξία, με βουλιμία, με υπερφαγία…
Έχουν δημιουργηθεί πλέον και κάποιες άλλες δομές – και στη Θεσσαλονίκη έχει λειτουργήσει πρόσφατα το Κέντρο Διατροφικών Διαταραχών. Γίνονται διάφορες προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση.
Η ΑΝΑΣΑ προσφέρει αυτές τις εξειδικευμένες και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες εντελώς δωρεάν. Κι αυτό είναι σημαντικό να το πούμε, γιατί το κόστος για να βρεις την απαραίτητη διεπιστημονική ομάδα που μπορεί να επιλύσει αυτή τη σοβαρή ψυχική νόσο, μπορεί να φτάνει και 200 – 300 ευρώ την εβδομάδα. Πρόκειται για μια πολύ κοστοβόρα διαδικασία.
Oι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής είναι ένα θέµα που µπορεί να λυθεί – έχουν αρχή, µέση και τέλος!
Κάνοντας λόγο για διεπιστημονική ομάδα, δηλαδή μια ομάδα με επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, αποδεικνύεται και πόσο σύνθετο πρόβλημα αποτελούν οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής. Έχεις πει ότι, στην πραγματικότητα, οι ΔΠΤ δεν έχουν να κάνουν με την τροφή αυτή καθεαυτή…
Ακριβώς! Χρησιμοποιούν την τροφή, όπως χρησιμοποιεί ο αλκοολισμός το αλκοόλ – τη χρησιμοποιεί ο ασθενής για να χτυπήσει τον εαυτό του, για να λύσει το πρόβλημά του, το οποίο βρίσκεται βαθιά στην ψυχοσύνθεσή του.
Το ύπουλο σε αυτές τις ασθένειες είναι ότι ο ασθενής δεν χρησιμοποιεί επιβλαβείς ουσίες, όπως το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά…
…κάτι που θα έκανε και το πρόβλημα πιο προφανές!
Ακριβώς! Χρησιμοποιεί την τροφή, κάτι που ο άνθρωπος χρειάζεται για να ζήσει, κάνοντας κακό στο καλό κομμάτι του εαυτού του και στην υγεία του.
Προσφέρετε, όμως, προγράμματα ενημέρωσης και υποστήριξης και για το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον των ασθενών. Πόσο σημαντικός είναι ο δικός τους ρόλος στον εντοπισμό, αλλά και στην αντιμετώπιση των ΔΠΤ;
Είναι πάρα πολύ σημαντικός ο ρόλος τους, ειδικά όταν το άτομο είναι ανήλικο. Το οικογενειακό περιβάλλον πρέπει να είναι ενημερωμένο και συνεχώς σε επιφυλακή – να βλέπουν τα πρώιμα σημάδια. Τέτοια σημάδια είναι η εμμονική ενασχόληση με την εμφάνιση και το βάρος, η συνεχής σύγκριση με συμμαθητές, ο τρόπος διατροφής… Είναι σημάδια πολύ συγκεκριμένα, πολύ απτά και κατανοητά.
Επίσης, και οι γονείς μπαίνουν σε μια ψυχοθεραπευτική και συμβουλευτική διαδικασία που, αν δεν γίνει σωστά και σε συνεργασία με το παιδί, μπορεί να καθυστερήσει έως και να μπλοκάρει τη θεραπεία του! Γι’ αυτό και οι γονείς θα πρέπει να κατανοήσουν ότι είναι μέρος της λύσης του προβλήματος και να μη νιώθουν ότι είναι οι φταίχτες, σκεπτόμενοι «Μα πώς δεν το είδα; Γιατί δεν έκανα τίποτα;». Μπορεί να έχουν και εκείνοι μερίδιο ευθύνης μεν, αλλά πρέπει να κατανοήσουν ότι οι ΔΠΤ είναι ένα θέμα που μπορεί να λυθεί – έχουν αρχή, μέση και τέλος! Αυτό πρέπει να το υπογραμμίσουμε: αν αντιμετωπιστούν έγκαιρα και σωστά, οι ΔΠΤ τελειώνουν!
Το μεγάλο πρόβλημα ξεκινάει όταν πια οι ασθενείς είναι ενήλικες και δεν θέλουν να εντάξουν τους γονείς τους στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία, ενώ έχουν κάθε δικαίωμα. Και το ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι γονείς που βλέπουν τα παιδιά τους να αντιμετωπίζουν τέτοιες ασθένειες, αλλά επειδή είναι ενήλικα, δεν μπορούν να επέμβουν και να τα επηρεάσουν. Το site της ΑΝΑΣΑΣ είναι λεπτομερέστατο και δίνει απαντήσεις σε όλα αυτά.
Και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης από πλευράς των γονέων;
Το χειρότερο πράγμα που μπορείς να κάνεις, είναι να εστιάζεις μονίμως στο πρόβλημα.
Θα πρέπει να εστιάσεις στο πώς νιώθει το παιδί, με πολλή ειλικρίνεια, με πολύ καλή διάθεση και χωρίς να δείχνεις την ανησυχία σου. Και, επιπλέον, θα πρέπει να του δώσεις να καταλάβει ότι μπορεί να το ξεπεράσει!
Θέλω να πάω και σε κάτι άλλο ωραίο που έχεις κάνει. Έχεις γράψει δύο βιβλία για παιδιά, τα «Έλλα και Άλλυ: Είσαι δυνατή» και «Έλλα και Άλλυ: Είσαι φίλη μου» (Key Books)…
Πριν από τρία χρόνια, ναι!
Μια και είσαι αρκετά ενεργή και σε θέματα γονεϊκότητας, θέλω τη γνώμη σου: Τι είναι σημαντικό να προσφέρει ένα βιβλίο σε ένα παιδί, ώστε να το ενδυναμώσει και να το βοηθήσει στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τους άλλους;
Επειδή τα παιδιά βομβαρδίζονται πια με πάρα πολλές πληροφορίες, νομίζω ότι θα πρέπει να έχουν μια ποικιλία στο τι έρχεται στα χέρια τους και να βρίσκουν τις απαντήσεις για οποιοδήποτε θέμα τους απασχολεί. Θεωρώ ότι θα πρέπει να δίνονται όλα τα εργαλεία, ώστε να βοηθηθούν και οι γονείς να ανοίξουν τις συζητήσεις γύρω από τα θέματα που απασχολούν τα παιδιά. Για παράδειγμα, το θέμα της διαφορετικότητας, της μοναδικότητάς μας, του περιβάλλοντος, της αλληλεγγύης, τού τι σημαίνει «οικογένεια» κ.λπ.
Τα βιβλία θα πρέπει να υπάρχουν ως αφορμή για συζητήσεις. Αυτά τα ερωτήματα που απασχολούν τα παιδιά βρίσκονται συχνά ως απορίες και στους ήρωες των βιβλίων που διαβάζουν. Όταν, δηλαδή, τη Θάλεια, την κόρη μου, την απασχολεί όταν της λένε στο σχολείο «εσύ είσαι κορίτσι, δεν μπορείς να τρέξεις όσο γρήγορα τρέχει ένα αγόρι», δημιουργώντας έτσι ένα στερεότυπο, τη βοηθάει να βρίσκει μέσα σε ένα βιβλίο (εν προκειμένω στο «Έλλα και Άλλυ: Είσαι δυνατή») ένα κορίτσι που σε έναν αγώνα νικάει ένα αγόρι. Αυτό της δείχνει ότι εκείνο που η ίδια σκέφτεται, είναι κάτι που απασχολεί και άλλους. Επομένως, μπορεί να το συζητήσει και κάποιον άλλον.
Πώς μπορεί ένας γονιός να προστατεύσει ένα παιδί σήμερα, σε μια εποχή που είναι τόσες πολλές και διαφορετικές οι προσλαμβάνουσες, με τα παιδιά να είναι τόσο εκτεθειμένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργώντας τους συχνά και θέματα αυτοεκτίμησης;
Κατ’ αρχάς, για το πόσο αφήνεις τα παιδιά σου να εκτεθούν στο Ίντερνετ, πρέπει να μιλάμε με ηλικίες. Αλλά είναι σημαντικό και από ποια ηλικία και μετά αφήνεις τα παιδιά να έχουν κινητό και social media. Σαφώς η Πολιτεία θα πρέπει να νομοθετήσει σχετικά με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων, κι αυτοί οι νόμοι θα πρέπει να είναι πολύ σαφείς και αυστηροί. Στη Γαλλία ήδη θα απαγορευτούν τα social media στα παιδιά κάτω των 16 χρονών, όπως και στη Γερμανία. Αυτό δεν γίνεται έτσι, αυταρχικά, αλλά υπάρχει σοβαρός λόγος από πίσω: το πόσο καλό κάνει, τελικά, σε ένα παιδί η μεγάλη έκθεση στα social media.
Θα σου μιλήσω επί προσωπικού: τη Θάλεια, η οποία είναι 9 χρονών, την αφήνω να βλέπει οθόνη μέχρι μία ώρα την ημέρα – τουλάχιστον τις καθημερινές (τα σαββατοκύριακα μπορεί να είναι λίγο παραπάνω). Και λέγοντας «οθόνη», εννοώ τηλεόραση, κινητό ή tablet. Αλλά και στο tablet της, που βλέπει κυρίως YouTube, έχω γονικό έλεγχο. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι υπάρχουν τα εργαλεία, για να μπορέσει ένας γονιός να οριοθετήσει την έκθεση του παιδιού γενικότερα στις οθόνες.
Αλλά και οι γονείς θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη ενημέρωση γύρω από τις αρνητικές συνέπειες αυτής της έκθεσης. Γιατί να σου πω κάτι, Μαρία; Ένα παιδί που έχει βουτήξει από πολύ μικρό σε μια οθόνη… που έχει μάθει από μωρό να το ταΐζουν μπροστά σε μια οθόνη, πώς θα μπορέσει μετά να απεξαρτηθεί; Όλο αυτό γίνεται εθισμός!
Αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο… το πώς θα μάθουμε να ξεχωρίζουμε τις ενέργειες, ώστε να μπορούμε να αντλούμε ευχαρίστηση από την κάθε μία. Για να μπορέσουμε να αντλήσουμε ευχαρίστηση από το γεύμα μας, για παράδειγμα, πρέπει να αφοσιωθούμε σ’ αυτό! Όχι να τρώμε έχοντας την προσοχή μας στραμμένη αλλού!
Τέτοιες συνήθειες θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράγοντα πυροδότησης μιας διατροφικής διαταραχής;
Στη σφαίρα της ψυχικής μη ανθεκτικότητας και της μη ανάπτυξης ενσυνειδητότητας λόγω «θορυβώδους» εξωτερικού περιβάλλοντος, σαφώς και θα μπορούσε να υπάρξει εκδήλωση ψυχικών ασθενειών, μία ομάδα εκ των οποίων είναι και οι Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής.
Αυτόν τον μήνα, η ΑΝΑΣΑ θα κάνει μία ωραία σύμπραξη με την εταιρεία AbbVie, στο πλαίσιο της ετήσιας δράσης “Week of Possibilities”…
Η ΑΝΑΣΑ αποδέχτηκε με πολλή χαρά την πρόσκληση της AbbVie, της φαρμακευτικής αυτής πολυεθνικής, για να συμπράξει μαζί της φέτος σε μία ετήσια δράση, κατά την οποία οι εργαζόμενοι της εταιρείας σε όλο τον κόσμο συμμετέχουν ενεργά για μία εβδομάδα του Ιουνίου στις δραστηριότητες ενός μη κερδοσκοπικού φορέα στη χώρα που εργάζονται.
Κι ενώ η βασικότερη δραστηριότητα της ΑΝΑΣΑΣ αφορά στο Κέντρο Ημέρας, όπου γίνεται η θεραπεία των πασχόντων από εξειδικευμένους επαγγελματίες που εργάζονται εκεί, στο κομμάτι της ενημέρωσης και της πρόληψης σχεδιάσαμε κάποιες δράσεις ενημέρωσης σε ειδικούς πληθυσμούς, οι οποίες αφορούν τα έφηβα, αλλά και τα μικρότερα παιδιά. Δεν θα μείνουμε μόνο στο θεωρητικό επίπεδο, θα τα δούμε όλα πιο πρακτικά.
Θα πάμε, λοιπόν, σε κάποιες κατασκηνώσεις και σε κάποιους συλλόγους, όπου θα ενημερώσουμε για την ΑΝΑΣΑ και θα παίξουμε κάποια διαδραστικά παιχνίδια, τα οποία έχουν να κάνουν με την αυτοεκτίμηση, με την αυταξία, με το πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον εαυτό τους, με αυτά που τους δυσκολεύουν, ώστε να ανακαλύψουν αν τα ίδια ή κάποιος από το περιβάλλον τους χρειάζεται περαιτέρω ενημέρωση σχετικά με τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής.
Η ΑΝΑΣΑ διοργανώνει και μια μεγάλη γιορτή τον Οκτώβριο στο Ζάππειο, μαθαίνω…
Ναι! Στις 13 Οκτωβρίου θα γιορτάσουμε τα 18 χρόνια της ΑΝΑΣΑΣ στο Ζάππειο!
Θα υπάρχει μια ευρεία αναφορά στην επιστημονική προσφορά της ΑΝΑΣΑΣ, στον ρόλο που διαδραματίζει, και στο έργο που επιτελεί υπό την ομπρέλα της ψυχικής υγείας των εφήβων και των νέων. Θα παρευρεθούν εκπρόσωποι και από την Πολιτεία, αλλά και από τους φορείς και τα νοσοκομεία όπου υπάρχουν τμήματα για τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, θα γίνουν δράσεις και ενημέρωση για το ευρύ κοινό, και το βράδυ θα κάνουμε μια εορταστική εκδήλωση όπου θα δοξάσουμε τον Άνθρωπο και την αξία του, την οποία συχνά ξεχνάει ότι έχει.
Επίσης, έχεις αρχίσει και μία ενδιαφέρουσα σειρά vidcast σχετικά με τη γυναίκα και τη γονεϊκότητα! Περί τίνος πρόκειται ακριβώς;
Πρόκειται για μια σειρά από vidcast, η οποία λέγεται “More than a mom”. Με αυτό φεύγουμε λίγο από τα ίδια τα παιδιά, και πάμε στον άλλο πληθυσμό, εκείνο των μαμάδων.
Αυτά πού μπορεί να τα παρακολουθήσει κανείς;
Στο YouTube, στο Spotify… είναι ανοικτά και δωρεάν, να τα παρακολουθήσει όποιος θέλει. Το “More than a mom” είναι η σύμπραξη του Project Parenting, της διαδικτυακής πλατφόρμας για γονείς, και της ΑΝΑΣΑΣ.
Αυτό το project ξεκίνησε από τη βαθιά μου επιθυμία να μιλάω με τις γυναίκες όλων των ηλικιών, να μιλάω με τις μαμάδες, οι οποίες δεν αφήνουν τη μητρότητα να τους καθορίζει ολόκληρη τη ζωή. Διότι δεν είμαστε μόνο μαμάδες – είμαστε κόρες, είμαστε εργαζόμενες, είμαστε φίλες, είμαστε ερωμένες… Είμαστε πολλά πράγματα, η μητρότητα είναι μόνο ένας ρόλος.
Εγώ μπορώ να μιλήσω από την απέναντι όχθη, ως μια γυναίκα που δεν είναι μητέρα, και να σου πω ότι αυτή η συνεχής εστίαση που γίνεται στη μητρότητα σε εκπομπές, στα social media κ.λπ., κατά την παρουσίαση γυναικείων success stories, σε μια γυναίκα χωρίς παιδιά μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι είναι «ανεπαρκής». Και δεν ξέρω, τελικά, πόση ενσυναίσθηση εμπεριέχει αυτό, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι οι λόγοι για τους οποίους μια γυναίκα δεν έχει παιδιά μπορεί να είναι πολλοί…
Ναι, το καταλαβαίνω… Αυτό είναι η άλλη όψη του νομίσματος! Είναι το πόσο δίνεις σημασία σ’ αυτόν τον ρόλο, είτε τον έχεις, είτε δεν τον έχεις!
Ο οποίος είναι εξαιρετικά σημαντικός – μη λέμε τώρα το αυτονόητο.
Κατ’ αρχάς, είναι η πιο απονενοημένη πράξη που μπορείς να κάνεις πια τη σύγχρονη εποχή! Το να φέρεις ένα παιδί σ’ αυτόν τον δύσκολο και εγκληματικό κόσμο που ζούμε, είναι φοβερά τολμηρό εγχείρημα.
Αν προσδιορίζεις τον εαυτό σου εξ ολοκλήρου ή στο μεγαλύτερο ποσοστό με βάση αυτόν τον ρόλο, σημαίνει ότι όλα τα υπόλοιπα κάπου δεν τα έχεις αξιολογήσει σωστά και επαρκώς. Εκεί, λοιπόν, πρέπει να δεις γιατί δεν το έχεις κάνει – κι αυτό είναι μια δουλειά που ο καθένας πρέπει να κάνει με τον εαυτό του.
Στο “More than a mom”, λοιπόν, μιλάμε για όλα αυτά χωρίς φίλτρα, με πολλή αλήθεια, με πολλή ειλικρίνεια, ενοχλώντας, ξεβολεύοντας… Συζητάμε το πόσο φωτίζουμε τον ρόλο της μητρότητας, αλλά και γιατί φωτίζουμε τόσο πολύ αυτό, και όχι όλα τα υπόλοιπα. Μπορεί να υπάρξει ισορροπία, όσο δύσκολο κι αν ακούγεται. Κι αυτό επιτυγχάνεται μέσα από τις κατάλληλες συνθήκες και κάνοντας τις κατάλληλες επιλογές.
Και πώς ακριβώς το έχεις στήσει αυτό το project;
Το παρουσιάζω εγώ, και έχω καλεσμένους με τους οποίους συζητάμε. Βγαίνει επεισόδιο κάθε δέκα μέρες και, μέχρι στιγμής, έχουμε γυρίσει τρία.
Στο πρώτο μας επεισόδιο, στο οποίο μιλήσαμε για τα όρια και τι πραγματικά σημαίνουν αυτά, είχα καλεσμένες την Έλενα Χαραλαμπούδη και την ψυχολόγο Έλενα Κοντογιάννη.
Στο δεύτερο επεισόδιο, στο οποίο μιλήσαμε για τη διατροφή και τη διαμόρφωση σωστών διατροφικών συνηθειών στο παιδί, είχα καλεσμένη τη Λένα Παπαληγούρα και τη διατροφολόγο Σοφία Κανέλλου.
Στο τρίτο επεισόδιο μιλάμε για τη σημασία της αυτοφροντίδας όταν γίνεσαι μητέρα, και για το πόσο τελικά ξεχνάς τις ανάγκες που έχεις να βγεις έξω, να συναντήσεις φίλους, να κάνεις ταξίδια… Η θεματολογία είναι ανεξάντλητη!
Υπάρχει κάτι άλλο στα σχέδιά σου αυτόν τον καιρό;
Αυτή την περίοδο συζητάω πολλά πράγματα με διαφορετικές κατευθύνσεις, υπό τον γνώμονα όμως των θεμάτων που με απασχολούν – κι αυτά που με απασχολούν δεν έχουν να κάνουν μόνο με την ιδιότητά μου ως ηθοποιός. Έχω περάσει σε ένα μετέπειτα στάδιο, κατά το οποίο σκέφτομαι ότι, μέσα από αυτή μου την ιδιότητα, θα ήθελα να πω και κάτι στην κοινωνία. Αλλά ακόμα κι αν δεν μπορώ να προσφέρω κάτι στους άλλους με αυτά που κάνω, ο χρόνος που θα επενδύσω θέλω να έχει κάποιο σημαντικό όφελος για μένα.
Διαπιστώνω ότι η ζωή µε πάει στο να καταπιαστώ µε εγχειρήµατα και projects που έχουν ένα σαφές κοινωνικό πρόσηµο
Πάντως, διαπιστώνω ότι η ζωή με πάει στο να καταπιαστώ με εγχειρήματα και projects που έχουν ένα σαφές κοινωνικό πρόσημο στα θέματα που με απασχολούν – τον σεβασμό, την αλληλεγγύη, τη γυναικεία ενδυνάμωση, την προστασία του περιβάλλοντος, το σπάσιμο των στερεοτύπων που μας εγκλωβίζουν, το δικαίωμα του ανθρώπου να είναι διαφορετικός… Όλα αυτά είναι αλληλένδετα, δεν γίνεται να υπάρξει το ένα χωρίς το άλλο.
Νομίζω ότι σου πάει (και) αυτός ο ρόλος. Είσαι ένα πρόσωπο πολύ αγαπητό, το οποίο μιλάει δημοσίως για σημαντικά θέματα, τα λέει ωραία, τα λέει απλά και χωρίς περιστροφές.
Σ’ ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό που μου λες! Υπάρχουν άλλοι που με αμφισβητούν, αλλά είμαι πολύ συμφιλιωμένη με αυτό. Δεν μπορείς να αρέσεις σε όλους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της αμφισβήτησης, πολλοί λένε «Μα και μ’ αυτό θ’ ασχοληθεί; Και μ’ αυτό; Μας έπρηξε!». Κι όμως, όλα αυτά τα θέματα για μένα είναι αλληλένδετα – από το θέμα της γονεϊκότητας και της διαφορετικότητας, μέχρι την προστασία του περιβάλλοντος.
Δεν σου λέω ότι μπορούμε να έχουμε βαθιά γνώση για όλα. Αλλά μπορείς, μιλώντας, να προβληματίσεις τον άλλον και να τον κινητοποιήσεις. Πρέπει να ενημερωνόμαστε για όλα, όσο πιο πολύ μπορούμε. Είναι υποχρέωσή μας να σταματήσει πια να μας απασχολεί μόνο ο εαυτός μας!
Σ’ αυτόν τον κόσμο, όλοι είμαστε αναλώσιμοι και όλα είναι δανεικά. Ας αφήσουμε έναν κόσμο λίγο καλύτερο από εκείνον που βρήκαμε. Εμείς τον καταστρέφουμε μέρα με τη μέρα, λες και δεν θα ζήσει καμιά γενιά μετά από εμάς ή λες και κανένα άλλο ον δεν έχει το δικαίωμα να ζει σ’ αυτόν τον πλανήτη, πέρα από τον άνθρωπο. Δεν σου ανήκει ο κόσμος, φίλε.
Ειδικά αν είσαι γονιός, φαντάζομαι ότι όλα αυτά σε απασχολούν ακόμα περισσότερο…
Να σου πω κάτι, Μαρία; Εγώ μπορεί να έχω τη φροντίδα της Θάλειας επειδή είναι το παιδί μου, αλλά –κάποιοι μπορεί να γελάσουν μ’ αυτό που θα πω– αισθάνομαι ότι είμαι μαμά για όλα τα παιδιά του κόσμου. Μου ανήκει η φροντίδα τους, μου ανήκει το νοιάξιμο γι’ αυτά, είναι υποχρέωσή μου! Και είναι και δική σου υποχρέωση, Μαρία, να φροντίσεις τη Θάλεια!
Το ότι δεν έχεις δικό σου παιδί, δεν σημαίνει κάτι: είσαι ήδη μαμά! Είσαι μαμά της Θάλειας, είσαι μαμά της θάλασσας, είσαι μαμά των ζώων που υπάρχουν στον πλανήτη… Είσαι μαμά όλων αυτών που πρέπει να φροντίσεις, για να παραδοθεί αυτός ο κόσμος καλύτερος!