Μιχάλης Χαρκιολάκης: «Η μουσική είναι το διαβατήριό μου για ό,τι φανταστώ»

«Ο Κρητικός από τη φύση του είναι γλεντιστής, έχει το γλέντι στο αίμα του. Μια παρέα μπορεί να “στηθεί” μέσα σε 1 λεπτό. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα έχει ο Κρητικός όπου κι αν βρίσκεται, κάτι που κάνει τον υπόλοιπο κόσμο να εντυπωσιάζεται. Αυτή είναι η Κρήτη μας, έτσι είναι οι Κρητικοί». Έτσι είναι και ο Μιχάλης Χαρκιολάκης, ένας ταλαντούχος καλλιτέχνης που λατρεύει το νησί του, την παράδοση και θέλει να συνεχίσει να ακολουθεί το μουσικό του όνειρο για όσο μπορεί…

Συνέντευξη στoν Θεόδουλο Παπαβασιλείου

_Ποια ήταν η πρώτη σου επαφή με τη μουσική και γιατί επέλεξες το μαντολίνο;
Όλα ξεκινούν στην ηλικία των επτά. Έπειτα από παρότρυνση του πατέρα μου, εγγράφομαι στο ωδείο της Ιεράπετρας, στο τμήμα παραδοσιακών οργάνων, με δασκάλους τον Δημήτρη Πασπαράκη και τη Μαρία Περιστενίδη.
Το μαντολίνο στην Κρήτη παραδοσιακά έχει καθιερωθεί ως το όργανο της παρέας. Το μεγάλο εύρος συχνοτήτων που καλύπτει είναι ο βασικός λόγος που οδήγησε στο να εδραιωθεί αυτή η άποψη.
Ο πατέρας μου, ως άνθρωπος που του άρεσαν οι παρέες, και επειδή είχε απωθημένο που δεν έμαθε μικρός μπουζούκι όταν προσπάθησε, επιλέγει να με γράψει στο μαντολίνο. Κάπως έτσι ξεκινάει το ταξίδι της μουσικής, το οποίο βέβαια μετά συνεχίστηκε και σε άλλα όργανα: λαούτο, πνευστά κ.ά., αλλά και σε πιο εξειδικευμένες σπουδές γενικότερα πάνω στη μουσική, όπως Βυζαντινή και Ευρωπαϊκή μουσική. 

_Ποιοι καλλιτέχνες καθόρισαν τα ακούσματα και τις μουσικές σου επιλογές;
Μπορώ να πω ότι υπήρξαν περίοδοι που τους έχω ακούσει και μελετήσει όλους σε αυτά τα 16 χρόνια σχεδόν που ασχολούμαι.
Στα πρώιμα στάδια της επαφής μου με την κρητική μουσική και το κρητικό μαντολίνο, άκουγα πολύ Γιώργη Βρέντζο, Μύρωνα Σκουλά και Μιχάλη Σταυρακάκη. Μεγαλώνοντας, ο άνθρωπος που με επηρέασε περισσότερο από όλους ήταν ο Μιχάλης Κονταξάκης. Ο τρόπος που προσεγγίζει το κρητικό μαντολίνο και το χαρακτηριστικό παίξιμό του με συνάρπαζε, και εξακολουθεί να με συναρπάζει.
Σιγά-σιγά άρχισα να μελετάω όλους τους καλούς παίκτες όλων των οργάνων, και όχι απαραίτητα μόνο του μαντολίνου. Με επηρέασαν επίσης πολύ ο Δημήτρης Βακάκης και ο Μιχάλης Τζουγανάκης.
Το ότι αναφέρομαι σε συγκεκριμένα πρόσωπα, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν μελετούσα τα πάντα και τους πάντες. Η ενασχόλησή μου και με άλλα όργανα, μοιραία με έφερνε στη θέση να μελετάω ό,τι μπορούσα. Όχι μόνο κρητική μουσική, αλλά οποιοδήποτε άκουσμα ένιωθα να μου αρέσει.

_Τι θεωρείς ότι είναι αυτό που κάνει τη μουσική της Κρήτης να ξεχωρίζει;
Γενικότερα αγαπώ πολύ το νησί μου. Θεωρώ ότι είναι ο πιο ευλογημένος τόπος, καθώς μπορείς να βρεις τα πάντα. Η παράδοση και οι Tέχνες πάντα άκμαζαν στην Κρήτη. Αναφέρομαι σε καθετί παραδοσιακό, και όχι μόνο στη μουσική. Από το παραδοσιακό φαγητό, τον παραδοσιακό στίχο (μαντινάδες), έως οτιδήποτε μπορεί να σκεφτεί κανείς.
Η κρητική μουσική, τώρα, εκ φύσεως έχει κάτι το «πυρρίχιο», κάτι το ξεσηκωτικό, αλλά και κάτι το ρομαντικό. Όπως έλεγε ο Μύρων Σκουλάς, αυτός ο μεγάλος μερακλής, «Σε μία μαντινάδα μπορείς να αποτυπώσεις μία ολόκληρη ζωή». Η κρητική μας μουσική είναι αλληλένδετη με τις κρητικές μαντινάδες. Στην Κρήτη τραγουδάμε για τα πάντα. Για τον πόνο, τον θάνατο, την αγάπη, τον έρωτα, τη φύση.
Όλα αυτά συναρπάζουν τον ακροατή, ακόμη κι αν αυτός δεν είναι Κρητικός. Ο Κρητικός από τη φύση του είναι γλεντιστής, έχει το γλέντι στο αίμα του. Μια παρέα μπορεί να «στηθεί» μέσα σε 1 λεπτό. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα έχει ο Κρητικός όπου κι αν βρίσκεται, κάτι που κάνει τον υπόλοιπο κόσμο να εντυπωσιάζεται. Αυτή είναι η Κρήτη μας, έτσι είναι οι Κρητικοί.

_Παίζετε μαζί με άλλους καλλιτέχνες σε διάφορα μέρη. Από καφενεία και ταβέρνες, μέχρι clubs, σε διάφορες περιοχές της Κρήτης, αλλά και σε Μύκονο, Αμερική… Το συναίσθημα είναι παντού και πάντα το ίδιο;
Εμφανιζόμαστε παντού. Όπου «υπάρχει» Κρήτη. Τα γλέντια διαφέρουν από τόπο σε τόπο, βέβαια. Στα 10 χρόνια επαγγελματικής ενασχόλησής μου, μπορώ να πω πως έχω δει αρκετά πράγματα και σε αρκετά μέρη. Το γλέντι, ως γλέντι, είναι παντού πανομοιότυπο, όσον αφορά το ρεπερτόριο.
Η δίψα και ο τρόπος γλεντιού του κοινού διαφέρει. Αλλιώς γλεντούν στα Χανιά, αλλιώς γλεντούν στη Σητεία, αλλιώς γλεντούν στο Ρέθυμνο. Και όχι μόνο. Ακόμη και σε γειτονικά χωριά, ο τρόπος που γλεντούν είναι διαφορετικός. Αυτή είναι η μαγεία της Κρήτης.
Όταν πρωτοταξίδεψα στα νησιά του Αιγαίου, δεν περίμενα ότι η αγάπη για τα κρητικά θα είναι η ίδια. Όμως, πραγματικά, και σε εκείνα τα νησιά συναντάς ανθρώπους που, εάν δεν σου έλεγαν ότι είναι απ’ τη Μύκονο, από τη Ρόδο, από την Κάλυμνο, από την Κω, θα μπορούσες εύκολα να τους περάσεις για Κρητικούς με την αγάπη που δείχνουν για την κρητική μουσική.
Θέλω να σημειώσω, όμως, ότι η «δίψα» που βλέπω όταν ταξιδεύω στο εξωτερικό για γλέντι από τους απόδημους Έλληνες είναι όχι μόνο εντυπωσιακή, αλλά και συγκινητική συνάμα. Ανοίγουν τα σπίτια τους και όλοι θέλουν να σε φιλοξενήσουν, να σε κεράσουν, να γλεντήσουν μαζί σου, να γλεντήσεις μαζί τους. Όλοι θέλουν να σε κάνουν να νιώσεις ότι είσαι μέλος της οικογένειάς τους, και θα σε προσέξουν σαν αδερφό τους. Είμαι πολύ χαρούμενος που έχω φίλους στο εξωτερικό, τους έχω στην καρδιά μου και εύχομαι πάντα να έχουμε υγεία και να ανταμώνουμε μόνο σε χαρές.

_Ασχολείστε όλοι αποκλειστικά με τη μουσική ή είναι παράλληλη ενασχόληση;
Στον κλάδο των μουσικών εδώ στην Κρήτη, αλλά και γενικότερα, με την κατάσταση που επικρατεί, δεν συναντάς συχνά μουσικό να «ζει» μόνο από την μουσική. Η κρίση έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και τον τομέα των καλλιτεχνών, εννοείται.
Όσον αφορά εμένα, κατά κύριο λόγο ασχολούμαι με τη μουσική. Τόσο σε live, όσο και ως δάσκαλος τώρα πια, προσπαθώντας να μεταλαμπαδεύσω τις γνώσεις μου σε μικρούς και μεγάλους, όσο καλύτερα μπορώ. Παράλληλα σπουδάζω στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, στο τμήμα Φυσικής.


Η κρητική µουσική, εκ φύσεως, έχει κάτι το «πυρρίχιο», κάτι το ξεσηκωτικό, αλλά και κάτι το ροµαντικό. Στην Κρήτη τραγουδάµε για τα πάντα. Για τον πόνο, τον θάνατο, την αγάπη, τον έρωτα, τη φύση.


_Υπάρχει κάποιο Live που κάνατε, κάποιο κρητικό γλέντι που συμμετείχες, το οποίο θυμάσαι πιο έντονα για κάποιο λόγο;
Νομίζω ότι τα γλέντια που έμειναν χαραγμένα στη μνήμη μου, είναι εκείνα του εξωτερικού. Όπως ανέφερα και πριν, ήταν τέτοια η συγκίνηση από την αποδοχή των ομογενών Κρητικών και τη συμπεριφορά τους προς εμάς, που με συνάρπαζαν! Γενικότερα το συναίσθημα τού να κουβαλάς την Κρήτη στην πλάτη σου μέσω της μουσικής σου και να τη μεταφέρεις στην άλλη άκρη του κόσμου, είναι κάτι το φανταστικό και εννοείται τιμητικό.
Επίσης, αξέχαστη εμπειρία ήταν η συμμετοχή μου τον Σεπτέμβριο του 2019 στη συναυλία «Κρήτη μητέρα τσ’ αρχοντιάς», του φίλου μου Αντώνη Μαρτσάκη, στο Θέατρο Βράχων. Από εκεί και πέρα, οι όμορφες στιγμές είναι άπειρες και δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποια.

_Θα σε ενδιέφερε να ασχοληθείς και με άλλα είδη μουσικής ή είσαι αφοσιωμένος σε αυτό;
Δεν αποκλείω τίποτα. Αυτό που μου αρέσει, όμως, είναι να παίζω κρητική μουσική με τον δικό μου τρόπο. Και αυτό που ονειρεύομαι να κάνω, είναι να χαρακτηριστώ με τη δική μου ταυτότητα και το δικό μου στιλ στην κρητική μουσική.
Δεν ξέρω αν θα μπορούσα να αντεπεξέλθω στα υπόλοιπα είδη μουσικής, όμως αυτό δεν πάει να πει ότι δεν μελετάω και δεν ασχολούμαι και με διαφορετικές μουσικές. Εξάλλου, από μόνο του το μαντολίνο είναι ένα όργανο που δεν έχει σύνορα, και μπορείς να αποδώσεις τα πάντα.

_Θεωρείς ότι οι νέοι καλλιτέχνες έχουν καθήκον μόνο να διατηρήσουν την κρητική παράδοση ή και να την εμπλουτίσουν;
Θεωρώ ότι το επίπεδο των μουσικών, γενιά με τη γενιά, ανεβαίνει κατακόρυφα. Αυτό είναι φυσικό επόμενο του «βομβαρδισμού» πληροφοριών που δέχονται οι νέοι μαθητές. Αν αναλογιστεί κανείς πόσο δύσκολο ήταν να μάθεις παλαιότερα μουσική σε σχέση με τώρα, είναι φυσικό επόμενο το επίπεδο να ανεβαίνει. Η μουσική εξελίσσεται και προχωράει. Ο καθένας μπορεί να την προσεγγίζει και να την αποδίδει όπως θέλει και αισθάνεται εκείνος.
Ο κόσμος, και κυρίως ο χρόνος, είναι αυτός που θα κρίνει αν η εκάστοτε παραλλαγή μείνει. Η ποικιλομορφία που επικρατεί στην κρητική μουσική, τόσο στους μουσικούς, όσο και στο κοινό, είναι κάτι που την κάνει τόσο ξεχωριστή. Υπάρχουν στιλ για όλα τα γούστα. Ο κάθε ακροατής είναι ελεύθερος να ακούσει ό,τι θέλει.

_Ποια είναι τα επόμενα σου σχέδια; Ποιες συνεργασίες θα ήθελες να κάνεις;
Σύντομα θα κυκλοφορήσω τον πρώτο μου δίσκο, ο οποίος θα είναι πολύ συμμετοχικός. Θα είναι 12 καινούργια κομμάτια σε μουσική δική μου και ερμηνεία διάφορων καλών φίλων, εξαιρετικών συναδέλφων, που έχω τη χαρά και την τιμή να συμμετέχουν στη δουλειά μου.
Παράλληλα με αυτό, κυκλοφορώ διάφορα singles και τελειώνω ένα project καθαρά ορχηστρικό, που αναδεικνύει το μαντολίνο και τις δυνατότητές του, προσεγγίζοντας παραδοσιακά κομμάτια με το δικό μου στιλ.
Οι ιδέες και οι σκέψεις μου, από εκεί και μετά, είναι πολλές. Η μουσική είναι το διαβατήριό μου για ό,τι φανταστώ, και θα ακολουθήσω το όνειρο μου για όσο μπορώ.

_Να κλείσουμε με μια μαντινάδα για τις γιορτές που έρχονται;
Θα ήθελα να ευχηθώ σε όλο τον κόσμο μια καλή χρονιά, υγεία και καλοτυχία σε κάθε σπιτικό, και γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα. Θα κλείσω με μια μαντινάδα της Κατερίνας Αεράκη που λέει…

«Την πίτα χρόνε μοίρασε
σε τρεις οφέτος τόπους…
Στους δυστυχείς… Στα ορφανά…
Και στσ’ άρρωστους ανθρώπους…»

Instagram: m_charkiolakis
Facebook: Μιχάλης Χαρκιολάκης 

Photo Credits: Xaris Matsoukas