Σταµάτης Κραουνάκης: «Να κρατάµε τους εαυτούς µας υγιείς, µέχρι να “ξηµερώσει”. Όχι υποταγή στο σκοτάδι…»

Πρώτη φορά πήγαινα στο σπίτι του. Εντυπωσιάστηκα: αμέτρητα cd στα ράφια («Κι αυτά δεν είναι ούτε το ένα τέταρτο», μου λέει), βραβεία, εικονίτσες στους τοίχους, ιδιαίτερα διακοσμητικά στα τραπεζάκια. Και ένα μπλε ταβάνι, με τα αστέρια μαζεμένα στο σημείο ακριβώς πάνω από το πιάνο του. Ναι, μπορείς να τον φανταστείς να δημιουργεί σε ένα τέτοιο περιβάλλον – τόσο ιδιαίτερο, τόσο «δικό του»… «Πολλά πράγματα έχετε…», του λέω κοιτώντας γύρω-γύρω. «Ξέρεις… όσο μεγαλώνω, τόσο συνειδητοποιώ πόσα άχρηστα πράγματα κουβαλάμε χωρίς λόγο…», μου λέει. Κλείνω αυτόματα τις ερωτήσεις που έχω ετοιμάσει. Αποφασίζω ότι προτιμώ να τον ακούσω. Γιατί με τον Σταμάτη Κραουνάκη δεν μπορείς να κάνεις μια συμβατική συνέντευξη. Τον αφήνεις να μιλάει, κι εσύ απλά χορεύεις στον δικό του, μαγικό, ρυθμό…

Συνέντευξη στη Μαρία Λυσάνδρου

_Μιλώντας για άχρηστα «πράγματα» που κουβαλάμε χωρίς λόγο μεγαλώνοντας, φαντάζομαι δεν εννοείτε μόνο αντικείμενα, αλλά και συναισθηματικά βάρη…
Κοίταξε… Είμαστε ερωτικά πρόσωπα, όλοι. Όσο κανείς είναι πιο «ανοιχτός» σε αυτήν τη σχέση με τη ζωή, δηλαδή τον καθορίζει ο έρωτας για τη ζωή και ο έρωτας για τους ανθρώπους, τόσο και πιο ευάλωτος είναι στον πόνο. Ο οποίος πόνος είναι τρομερός «εκπαιδευτής»… Άρα, ο άνθρωπος που είναι πιο ευάλωτος στον πόνο, είναι και πιο σοφός.

_Πώς, όμως, είναι πιο ευάλωτος κάποιος που αφέθηκε να ζήσει; Μέσα από την εμπειρία δεν μαθαίνεις να αντιμετωπίζεις τον πόνο;
Δεν μαθαίνεις ποτέ. Στον έρωτα δεν μαθαίνεις ποτέ…
Λες κάτι αηδίες «Όχι, δεν θα το ξαναπάθω» και, τελικά, την ώρα που χτυπάει ξανά, είσαι «εκεί», έτοιμος – όσων χρόνων και να είσαι. Γιατί αυτή είναι η βασική «τροφοδοσία» της ανθρώπινης φύσης…
Μου λένε όλοι «Κρατιέσαι». «Κρατιέμαι» γιατί είμαι όρθιος στη ζωή! Έχω επιθυμίες, έχω όνειρα! Πώς να σου πω… εδώ δεν με έριξε η καραντίνα! Έμεινα σε αυτό το σπίτι που βλέπεις, που είναι 52 τετραγωνικά εδώ και 20 επάνω, δύο ολόκληρες καραντίνες χωρίς να βγω καθόλου! Παρά μόνο για τα στοιχειώδη, τα πολύ στοιχειώδη… Κάναμε εδώ φιλίες με ντελιβεράδες, δεν το συζητώ… (γέλια)
Είπα, λοιπόν, «Είσαι φυλακή… Έργο! Δουλειά!».

_Αυτό σας έσωσε, ε;
Δεν ξέρω αν αυτό με έσωσε. Πάντως αυτό με «έβγαλε». Και κάναμε ένα πολύ ωραίο CD στην πρώτη καραντίνα, το «Γιορτή στα Σπίτια». Στη δεύτερη καραντίνα ετοιμάστηκε ένα δεύτερο, το οποίο ηχογραφήσαμε με την Ελεονώρα (Ζουγανέλη).
Είμαστε μια ομάδα πέντε μουσικών και φτιάχνουμε κάτι πολύ καινούργιο και «καθαρό». Καινούργιο και για μένα… Αλλά και για την Ελεονώρα, νομίζω, θα είναι ένας πολύ ωραίος καινούργιος «κόσμος», για να πάει τον εαυτό της λίγο ακόμα, όχι πιο ψηλά… σε μια άλλη κατεύθυνση έρευνας, σε σχέση με το αντικείμενό της και με το τι πραγματικά μπορεί. Γιατί μπορεί.
Έχουμε πάρα πολλά κοινά, δεν το περίμενα. Αγαπηθήκαμε! Την ήξερα μόνο ως τραγουδίστρια και την αγαπούσα, αλλά τώρα την αγαπάω πολύ και ως άνθρωπο. Μου πάει, έχει τρέλα!

_Και πότε περίπου περιμένουμε αυτό το CD;
Μέσα στον Οκτώβριο, αρχές Νοέμβρη, εκεί…

_Μπορείτε να δουλέψετε καλά με ανθρώπους, με τους οποίους δεν έχετε καμία σχέση ως ιδιοσυγκρασία; Που μπορεί, ας πούμε, να τους εκτιμάτε ως φωνή και δυνατότητες, αλλά όχι ιδιαίτερα ως χαρακτήρες;
Σπανίως μου έχει συμβεί, ακόμα και σε κάτι που σε πρώτη φάση δεν μου φαινόταν οικείο, να μην βρω στο τέλος «δρόμο». Θα σου πω γιατί. Γιατί, αν είσαι καλός, η Τέχνη η ίδια θα σε «παντρέψει» με τον συνάδελφο. Δηλαδή, πρέπει κάποιος να είναι μη-καλλιτέχνης, για να μην τα βρω. Με έναν καλλιτέχνη θα τα βρω οπωσδήποτε.

_Έχουμε τέτοιους, μη-καλλιτέχνες;
Έχουμε. Και δεν εννοώ που δεν κάνουν καλά την τέχνη τους. Εννοώ που δεν σέβονται τον εαυτό τους μέσα στην τέχνη τους. Γιατί έχουμε πολλούς καλούς καλλιτέχνες – σε όλα τα μήκη και πλάτη, και σε όλα τα είδη.
Εγώ έχω μια απαίτηση παραπάνω από τον καλλιτέχνη: Να είναι μέσα στην τέχνη του «άρχοντας» – «αρχόντισσα». Να «το ‘χει», ρε παιδί μου…
Δεν χρειάζεται να είσαι ούτε σοφός, ούτε να έχεις διαβάσει μια βιβλιοθήκη. Απλά να είναι το «μέσα» σου γερό, να ξέρεις γιατί. Να ξέρεις γιατί το κάνεις…

_Εσείς γιατί το κάνετε;
Γιατί αλλιώς θα πέθαινα!
Φέτος το καλοκαίρι ήμουν σε μια παραγωγή ως υποκριτής/ηθοποιός, στους «Ιχνευτές» του Μαρμαρινού. Ήταν τόσο ωραίο ταξίδι, συνεργάστηκα με τόσο υπέροχους καλλιτέχνες, ήταν τέτοια η αγάπη, που το διάστημα που ετοιμαζόταν αυτό το πράγμα εγώ είχα σχεδόν κοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο! Ήμουν «εκεί», σαν παιδάκι… Υπάκουα στον σκηνοθέτη μου, συνεργατικός με τους άλλους συναδέλφους, ηθοποιούς στη συγκεκριμένη φάση. Με έναν εξαιρετικό μουσικό από τη Γερμανία, Άγγλο, που έφερε ο Μιχαήλ, με τον οποίο κάναμε μια υπέροχη συνεργασία.
Ξέρεις, με τα χρόνια, μόλις δω το ωραίο, πάω και κολλάω εκεί, σαν τη μύγα στο μέλι. Ξέρω ότι από το ωραίο θα πάρω…


Με τα χρόνια, μόλις δω το ωραίο, πάω και κολλάω εκεί, σαν τη μύγα στο μέλι. Ξέρω ότι από το ωραίο θα πάρω…


Photo Credits: Πάνος Γιαννακόπουλος

_Ας πούμε ότι πρέπει να κάνετε αεροπορικώς ένα ταξίδι στην Αμερική, πολλές ώρες…
Α, πα, πα…

_…και σας λένε «Μπορείς να έχεις μαζί μόνο ένα CD».
Το ότι δεν θα καπνίζω με πειράζει εμένα! (γέλια)

_Αυτό το ένα CD ποιο θα ήταν;
Tον Ρούφους Γουέινραϊτ, το “Take all my loves”, αυτό θα πάρω! Ένα CD με τα τραγούδια του Σαίξπηρ, από την παράσταση του Μπομπ Γουίλσον. Είναι ένα πραγματικό αριστούργημα…

_Κι ας το ακούτε δέκα ώρες;
Ή θα πάρω Δήμητρα Γαλάνη. Ένα medley Δήμητρα Γαλάνη, να με πάει στην Αμερική. Μια φωνή που μπορώ να ακούω συνέχεια…

_Έχετε συνεργαστεί με τη Δήμητρα Γαλάνη;
Έχω κάνει μερικές συμμετοχές εγώ στη Δήμητρα, μερικές συμμετοχές η Δήμητρα σε μένα… Κι ένα πολύ ωραίο CD, μαζί με τη Λίνα (Νικολακοπούλου), τα «Κανονικά», το μακρινό ’84.

_Υπάρχει κάποιος, τον οποίο αγαπάτε ως φωνή, αλλά δεν έχετε συνεργαστεί μαζί του;
Σιγά-σιγά γίνανε όλα. Και με τον Πάριο, που τον αγαπούσα και δεν συνεργαστήκαμε… θα ‘λεγα ότι υπάρχει χοντρό απωθημένο… Αλλά αυτή την περίοδο είμαι τόσο «ανοιχτός», που πιστεύω ότι, αν κάτι με περιμένει, θα έρθει.

_Είστε αυτής της λογικής;
Ναι. Αν κάτι με περιμένει, θα έρθει, δεν το συζητώ. Και είμαι και πιο «αλλιώς» πια…

_Δηλαδή; Πώς ήσασταν πριν και πώς είστε τώρα;
Ε, ήμουν πιο «ψείρας» παλιά. Τώρα είμαι πιο… «της δωρεάς»! Με νοιάζει να γίνει κάτι ωραίο…

_Μα και το «ψείρας» καλό είναι, όταν δεν φτάνει σε υπερβολές. Ή μήπως όχι;
Δεν έχασα από αυτό, αλλά μπορεί και να χάθηκαν ευκαιρίες… δεν ξέρω… Τώρα είμαι πολύ πιο «ανοιχτός». Σε όλα.
Όσο ήμουν «ψείρας», ήταν όλα δύσκολα. Όταν άρχισα να «ανοίγω», ήρθαν υπέροχα πράγματα.
Τώρα, ας πούμε, μια και μίλησες για Αμερική, έγραψα δύο τραγούδια για μια ταινία που κάνουν κάτι φίλοι στη Νέα Υόρκη, με τη συμμετοχή ενός Έλληνα σεναριογράφου και καλού φίλου. Χρειάστηκε να το κάνουμε όλο διαδικτυακά, να στείλω τα τραγούδια, να τα πάρει ο φίλος μου ο Μπαλταζάνης και να τα επεξεργαστεί με την κιθάρα του. Κινητοποιήσαμε τον Νίκο Κουρουπάκη, ο οποίος ζει κι αυτός στη Νέα Υόρκη, βάλαμε αγγλικά λόγια σε κάποια, σε ένα ήδη υπάρχον τραγούδι μου. Και ξαφνικά ήρθε πίσω το αποτέλεσμα, και λέω «Κοίταξε… πια μπορούμε να κάνουμε τα πάντα». Φτιάξαμε δύο υπέροχα τραγούδια, ενώ ήμασταν ο καθένας στην άλλη άκρη της γης!

_Εδώ φτιάχτηκε ολόκληρο CD, το «Γιορτή στα Σπίτια»! Διάβασα ότι είχατε ηχογραφήσει και στο σπίτι…
Εγώ ηχογράφησα και από το σπίτι, ναι, με το iPad! Μου ‘στειλε ο Κωνσταντίνος Παντζής ένα πρόγραμμα και βάλαμε φωνή από εδώ. Μάλιστα, μου έλεγε «Να τελειώσει η καραντίνα, να έρθεις εδώ». Του λέω «τώρα κάν’ το, να πάει στα κομμάτια!»…

_Ποιο τραγούδι του CD γράψατε πρώτο;
Το «Γράφουμε ησυχία». Η «ιέρειά» μου μέσα στην πρώτη καραντίνα ήταν η Σύλβα Ακρίτα. Έγραφα για τη Σύλβα, για να της κάνω δώρο από ένα τραγούδι κάθε φορά…
Και είδα ότι αυτό το πράγμα, όπως το ανέβαζα στο facebook, είχε τρομερή απήχηση. Άρχισε ο κόσμος να έχει παρέα… Οι πρώτοι που το κάναμε ήταν ο Ρούφους Γουέινραϊτ, στο Λος Άντζελες, κι εγώ στην Ελλάδα. Ήμασταν οι δύο πρώτοι άνθρωποι που, ξεκινώντας η καραντίνα, αρχίσαμε να δίνουμε κάτι από το σπίτι μας. Και, περιέργως, άρχισαν να έρχονται και οι άνθρωποι που θα έλεγαν τα τραγούδια!
Αλλά θα πω και κάτι ακόμα, που δεν το έχω πει. Ανθίσανε σχέσεις, ακόμα και με κανάλια με τα οποία δεν θα είχα επαφή άλλη φορά. Με το Mega κάναμε μια βραδιά καταπληκτική! Χάρη σε δύο ανθρώπους: Τον Ιωσήφ Βουράκη, που είναι στον ΟΠΑΝ Πειραιά, με τον οποίο εξελίσσεται μια πολύ δυνατή συνεργασία, θα κάνουμε κι άλλα πράγματα. Θέλω να πω ότι δεν έχει σημασία ποιος ανήκει σε ποιο κόμμα… όταν οι άνθρωποι είναι «ανοιχτά» μυαλά και καλοί άνθρωποι…
Και τον Αντώνη Δημητριάδη, ο οποίος «έτρεξε» όλη αυτή την παραγωγή. Ήρθε το παιδί εδώ πέντε φορές, ήθελε πολύ να γίνει. Δεν κώλωσε σε κανένα «καπρίτσιο» μου, να σ ‘το πω έτσι.

_Έχετε «καπρίτσια», ε…;
Έχω. Με κατάφερε! Είχε τον τρόπο να με πείσει! Να σου πω, εγώ είμαι τέτοιος…

_Δηλαδή;
Έχεις επιχειρήματα; Ψήσε με! Ψήνομαι… Ψήνομαι για μια καραμέλα, για μισό κανονικό συναίσθημα… Δεν μπορώ τις πονηριές.
Μετά, κάναμε ένα υπέροχο ταξίδι με τη Λένα Αρώνη, από τα πολύ καλά μου στην τηλεόραση. Έκανα μια πολύ ωραία δουλειά με το «Κλεινόν άστυ». Έκανα μια πολύ ωραία κουβέντα με τον Αρναούτογλου – και με το γκρουπ που είχε στην εκπομπή τα «σπάσαμε» τρελά!
Θέλω να πω ότι, μέσα στην ανάγκη επικοινωνίας που δημιούργησε η όλη συνθήκη, γίνανε και κάποια ωραία πράγματα με μέρη που πιθανόν να μη γίνονταν σε άλλη φάση…
Και το τελευταίο, και ίσως και καλύτερο, ήταν με τον Πορτοκάλογλου, το οποίο πραγματικά «έσπασε τα ταμεία».

_Το «Μουσικό Κουτί». Τι εξαιρετική εκπομπή…
…και μετά από αρκετές κόντρες που είχα με την ΕΡΤ. Είχαν κόψει τα τραγούδια μου – αυτό το τρομερό πράγμα… «Δεν τον θέλουμε γιατί μιλάει», είχαν πει στη Δέσποινα (Κραουνάκη). Αυτό δεν έχει ξαναγίνει. Το «γιατί μιλάει» είναι θέμα. Είναι θέμα…

_Το έχετε αντιμετωπίσει πολλές φορές αυτό;
Πολλές, ναι.

_Παρόλα αυτά, δεν λέτε «Βάζω λίγο νερό στο κρασί μου, χάριν της προώθησης της δουλειάς»…
Άκουσε να δεις… Δεν θα το κάνω! Δεν το ‘κανα ποτέ.
Επίσης, χάρηκα πολύ κάτι: Μετά την επιτυχία με τον Πορτοκάλογλου, με πήρε ο (Κωνσταντίνος) Ζούλας από την ΕΡΤ να με ευχαριστήσει. Μιλήσαμε αρκετή ώρα, πολύ σοβαρά… Εγώ πιστεύω ότι, στη φάση αυτή, η ΕΡΤ είναι η καλύτερη ΕΡΤ που είχαμε. Και δεν με αφορά καθόλου το ενημερωτικό…
Είπα, λοιπόν, στον Ζούλα: «Ο πατέρας σου, που ήταν καραμανλικός, του παππού Καραμανλή, ερχόταν ανελλιπώς στις παραστάσεις μου, με δάκρυα». Δηλαδή, να συμμαζευτούμε και λίγο για το «ποιος είναι ποιανού»…

_Επειδή και στο κομμάτι του πολιτικού σχολιασμού δεν μασάτε τα λόγια σας… έχετε αποκτήσει περισσότερες συμπάθειες ή αντιπάθειες εξαιτίας αυτής σας της στάσης;
Με συμπαθούν! Πάρα πολλοί άνθρωποι, και φίλοι, αλλά και μη-φίλοι από τη Νέα Δημοκρατία, με συμπαθούν πολύ.
Πήγαν να με πουν Συριζαίο – που και στον ΣΥΡΙΖΑ δεν έχω χαριστεί. Ένας σοβαρός λόγος που δεν ξαναγύρισα «Στο Κόκκινο» (τον ραδιοφωνικό σταθμό), ήταν γιατί δεν με θέλανε οι κομματικοί. Γιατί και «Στο Κόκκινο» σχολίαζα ελεύθερα. Και, μάλιστα, λέγανε στον Τσίπρα «Τι τον αφήνεις;», κι έλεγε ο Τσίπρας, προς τιμήν του, «Ας έχουμε και κάποιον εκεί μέσα να μιλάει κανονικά!».
Εγώ δεν είμαι φανατικός του Τσίπρα, αλλά τον συμπαθώ πάρα πολύ. Τον προτιμώ περισσότερο από πάρα πολλούς. Έχει αρετές, αλλά και πολλή «σαβούρα» γύρω-γύρω… Φταίει αυτός γι’ αυτό, τους αφήνει. Θα το πληρώσει. Ήδη το πληρώνει…
Και, για να μην τρελαθούμε και τελείως, επειδή εγώ ως γηραιότερος το έχω ζήσει, μηδέποτε υπάρξας ΠΑΣΟΚ, αν θέλουμε να πούμε για δημόσια ομιλία πολιτικού αρχηγού με τεράστιο εκτόπισμα στον λαό, ας δούμε μία ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου. Έτσι, για να θυμηθούμε λίγο τι σημαίνει «έχω τον λαό μαζί μου». Μη βλέπουμε αυτά που κάνουν τώρα σε κάτι θεατράκια και στις γειτονιές…


Τι είναι ο καλλιτέχνης, τελικά; Είναι ένα ον, το οποίο «πιάνει σήματα». Εγώ πια είμαι ανοιχτός σ’ αυτό, ξέρω πότε κατεβαίνει ο «άγγελος» να μου μιλήσει…


_Γιατί θεωρείτε ότι είστε τόσο παρεξηγημένος σ’ αυτό το θέμα;
Άκου να δεις γιατί. Γιατί είναι «μικρομάγαζα» πια, δεν υπάρχει μεγάλο «μαγαζί». Και όλοι μετράνε κουκιά. Και οποιοσδήποτε – εγώ, η Έλενα Ακρίτα ακόμα περισσότερο, που έχει και μεγάλο εκτόπισμα στο διαδίκτυο, αλλά και όσοι άνθρωποι μιλάμε καθαρά, μη σου πω ότι ανήκουμε και στους… «Εμποδίζεις»!
Αλλά όταν ο δημόσιος βίος σου συνάδει με τις απόψεις σου, ο κόσμος σε πιστεύει – ακόμα κι αν δεν συμφωνεί. Ή, αν θέλεις, ακόμα κι αυτός που δεν συμφωνεί, θα το ξανασκεφτεί. Κάποια στιγμή θα πει «Είχε δίκιο ο κακομοίρης αυτός. Είχε δίκιο…». Ξέρεις πόσες φορές έχω ακούσει αυτό το «Αχ, είχε δίκιο»;
Πρέπει να σου πω ότι η συνοδοιπορία μου με αυτή τη φωτισμένη γυναίκα, τη Λίνα Νικολακοπούλου, με κράτησε alert. Γιατί η Λίνα ήταν πάντα, από την ομάδα μας, ο άνθρωπος που ανέβαζε τα σκορ, που έβαζε τον πήχυ πάντα πιο ψηλά. Ήταν ανήσυχη, έλεγε «Μην ησυχάσουμε»…
Αυτό το κληρονόμησα από τη Λίνα και, υποχρεωτικά, όντας και με τη «Σπείρα-Σπείρα» τόσα χρόνια «εμψυχωτής», πάλεψα όλοι τους να γίνουν καλύτεροι. Κι αυτό, εντάξει, λίγο-πολύ, όλα τα παιδιά που πέρασαν από την ομάδα μου το αναγνώρισαν.
Τώρα, ας πούμε, που κάνω τον δίσκο της Ζουγανέλη… Είναι μια καλλιτέχνις καταξιωμένη στη συνείδηση του κοινού, με καλές πωλήσεις… Θα μπορούσα να της κάνω δέκα «κραουνακικές» επιτυχίες, να ακολουθήσουμε την πεπατημένη. Όχι, δεν το καταδεχτήκαμε! Είπαμε «Πάμε τον εαυτό μας ένα βήμα παρακάτω».

_Από όσες τραγουδίστριες έχουν ερμηνεύσει τα τραγούδια σας, ποιας η φωνή θα λέγατε ότι είναι σφραγίδα «Κραουνάκης»;
Αναμφισβήτητα η Άλκηστη, αναμφισβήτητα… Αυτό δεν μπορεί να της το αφαιρέσει κανείς. Και δεν έχει καμία σημασία ο τρόπος που διαχειρίζεται ο καθένας μας τον εαυτό του μεγαλώνοντας…
Η Άλκηστη είναι σφραγίδα «Κραουνάκης» στη συνείδηση των Ελλήνων, δεν το συζητάμε αυτό.

_Κι ενώ έχετε μελοποιήσει στίχους διαφόρων, έχετε γράψει κι εσείς πολλούς στίχους σε τραγούδια σας… γιατί αυτό το «Κραουνάκης-Νικολακοπούλου» πάντα υπερέχει;
Κοινό όραμα. «Μοίρα». Δεν έχω άλλη λέξη γι’ αυτό…
«Ο Θεός τους ένωσε αυτούς», να σ’ το πω έτσι, δεν έχω άλλο τρόπο να σ’ το πω. Η αγάπη μας μάς έκανε ένα. Η αγάπη τα γέννησε όλα!

_Μα είναι και τόσο ιδιαίτερος ο τρόπος που γράφει. Υπάρχει τραγούδι που, ακούγοντάς το μικρότερη, καταλάβαινα άλλα, και τώρα καταλαβαίνω άλλα…
Κι εγώ! Υπάρχουν φορές που, την ώρα που λέω τα τραγούδια μας, την ώρα που μου έρχονται οι λέξεις (είναι μια τεχνική που κάνω αυτή, δεν αφήνω να ετοιμαστεί από μέσα μου το γεγονός, θέλω στα live «να βρίσκω» τη λέξη εκείνη την ώρα)… ακόμα και τώρα ανακαλύπτω ένα άλλο νόημα, ή μία στίξη.
Η Λίνα είπε πρόσφατα στην εκπομπή της Ευγενίας Λουπάκη ότι πρέπει να είμαστε «ανοιχτοί» στον πόνο, γιατί ο πόνος διδάσκει. «Μας αξιώνει όλους ο πόνος», είπε…

_Σας εμπνέει εσάς ο πόνος;
Α, πα, πα… άσ’ τα! Δεν τον θέλω! Αλλά τον τρώω στο κεφάλι άμα χρειαστεί, δεν πειράζει…

_Υπάρχει τραγούδι σας που να είναι προϊόν πολύ μεγάλου πόνου;
Δεν θυμάμαι. Όχι… γιατί την ώρα που μπαίνω στη διαδικασία «τραγούδι», δεν θυμάμαι τίποτα∙ είμαι μόνο «εκεί». Δεν με ενδιαφέρει από τι συναίσθημα γεννήθηκε, με ενδιαφέρει τι συναίσθημα θα γεννήσει.
Καμιά φορά, λέω και στους συνεργάτες: «Μην κλάψεις εσύ. Φτάσε μέχρι πριν να κλάψεις. Γιατί, αν κλάψεις εσύ, δεν θα κλάψει ο θεατής». Αυτό είναι κάτι που κατακτώ βήμα-βήμα. Θέλω να έρθει ο λυγμός μέχρι εδώ, αλλά να μη βγει το «κύμα» έξω. Θέλω το «κύμα» να το φέρεις εσύ.

_Ξέρετε, σας έχω δει τόσες φορές, ακόμα και το ίδιο πρόγραμμα πολλές φορές, αλλά ποτέ δεν έχω εισπράξει από εσάς αυτό το στοιχείο «της συνήθειας»…
Μα, δεν γίνεται αυτό ποτέ! Κάθε φορά είναι άλλη μέρα, είμαστε άλλοι εμείς, άλλοι οι από κάτω, άλλη η «φόρα» μας. Εγώ ποτέ δεν πάω με έτοιμη «φόρα», ούτε και τα παιδιά της Σπείρας! Έχουμε, ίσως, την ασφάλεια ότι έχουμε έναν «διάδρομο», αλλά ποτέ δεν ξέρεις πότε θα γίνει αληθινά η απογείωση…

_Αν τα τραγούδια σας ήταν χρώματα, ποιο θα ήταν το κόκκινο;
Το «Μαρόκο». Αν και υπάρχει κόκκινο πολύ σε πολλά τραγούδια μου…

_Το γαλάζιο; Εγώ νομίζω ότι έχετε και γαλάζιο πολύ.
Και γαλάζιο έχω, και μοβ… Γαλάζιο θα ήταν «Τα καινούργια φτερά».

_Μοβ;
Μπόλικα!

_Γιατί μπόλικα;
Γιατί είναι το μετ-αίσθημα. Το «Πάτωμα» είναι μοβ… Είναι αυτό το σημείο ανάμεσα στη μέρα και τη νύχτα – ή σούρουπο, ή ξημέρωμα…

_Βέβαια, το μοβ είναι και λίγο της στεναχώριας…
Δεν βαριέσαι… Έτσι κι αλλιώς, τα τραγούδια δεν είναι της στεναχώριας. Τα τραγούδια, είτε είναι «βαριά» είτε χαρούμενα, είναι πάντα συντροφιά.

_Σ’ εμάς, τους Έλληνες, συνήθως τι «μιλάει» περισσότερο στην καρδιά μας – ο πόνος ή η χαρά;
Και τα δύο, και τα δύο…
Έπειτα, μην ξεχνάμε ότι είμαστε, οι Έλληνες ειδικά, συνηθισμένοι στον πόνο. Κι αυτό είναι από την τραγωδία βαλμένο μες στη συνείδησή μας… Στις τραγωδίες υπήρχε μία «νομοθεσία τέχνης», πριν από το ύψιστο, δραματικό, τραγικό γεγονός, να υπάρχει πάντα ένα χαρούμενο χορικό, μια ψευδαίσθηση χαράς. Ήταν τρικ των συγγραφέων. Ειδικά στον Σοφοκλή… αλλά και στον Ευριπίδη.

_Μια και το πήγαμε στο θέατρο… Τα τελευταία δύο-τρία χρόνια έχετε καταπιαστεί πολύ με το θέατρο: Το «Ντουέντε», οι «Εκκλησιάζουσες», τώρα οι «Ιχνευταί»…
Δεν υπήρξε χρονιά στη ζωή μου, που να μην κάνω ένα με τρία θέατρα. Αλλά το να συμμετέχω κιόλας ως ηθοποιός ξεκίνησε με τους «Αχαρνής», το 2010. Ήταν αναπάντεχο, κι ούτε ήξερα γιατί είπα «ναι». Αλλά ο κόσμος ήρθε…
Δεν είναι προτεραιότητά μου, γιατί είναι πάρα πολύ κουραστικό. Με προτιμώ «πίσω» από την παράσταση, για να πω την αλήθεια.

_Δεν νιώθετε ότι εκτίθεστε;
Έτσι κι αλλιώς, το «κάψαμε». Αν δεις, φόραγα ένα ρούχο στους «Ιχνευτές»… (γέλια)
Αλλά όχι, δεν νιώθω ότι εκτίθεμαι, γιατί πάντα έχω μεγάλη εμπιστοσύνη στον σκηνοθέτη. Όταν με διάλεξε ο Μαρμαρινός, εγώ τον ρώτησα: «Πιστεύεις ότι μπορώ να το κάνω;». «Ναι, ναι», μου είπε, κι έτσι αφέθηκα σ’ αυτόν εντελώς – από την πρώτη στιγμή μέχρι την τελευταία, στα χέρια του, στις διαθέσεις του, για να υπηρετήσω το όραμά του. Ξέρεις τι μεγάλο μάθημα είναι για τον καλλιτέχνη αυτό;

_Αυτό μπορεί να σας βοηθήσει, ας πούμε, και στο να γράψετε ένα τραγούδι;
Ναι. Γιατί «ανοίγουν» δωμάτια μέσα σου.
Αυτό το διάστημα έγραψα, με πολύ μεγάλη γρηγοράδα (δεν λέω «ευκολία», γιατί ποτέ δεν είναι απόλυτα εύκολο), ένα πολύ ωραίο τραγούδι για την παράσταση «Οι πεταλούδες είναι ελεύθερες». Ήταν τόσο άμεσα επικοινωνήσιμο, που εγώ εντυπωσιάστηκα! Με το που ξεκίνησαν οι παραστάσεις, ο κόσμος άρχισε να μιλάει γι’ αυτό το τραγούδι. Κάτι έγινε, λοιπόν…
Όπως και με τον δίσκο της Ελεονώρας. Είμαι «αλλιώς». Κάτι «ελευθερώνεται», το οποίο ούτε και με ενδιαφέρει να αναλύσω. Τι είμαστε; Τι είναι ο καλλιτέχνης, τελικά; Είναι ένα ον, το οποίο «πιάνει σήματα». Εγώ πια είμαι ανοιχτός σ’ αυτό, ξέρω πότε κατεβαίνει ο «άγγελος» να μου μιλήσει…

_Ενώ πριν;
Λίγο το κυνηγούσα. Κυνηγούσα την καταξίωση. Υπήρχαν… «βρομίτσες» – «Τι θα πουν οι άλλοι», «Να νικήσουμε, να σκίσουμε», αυτά όλα… Εντάξει, τα πήραμε. Τα πήραμε τα «παράσημα»…
Τώρα, ξέρεις κάτι; Περπατάω στον δρόμο και με φωνάζουν με το μικρό μου όνομα. Όλοι, όλες οι ηλικίες – λαϊκοί άνθρωποι, άνθρωποι του κάματου, του μόχθου. Ξέρουν. Ο κόσμος ξέρει ποιος είσαι. Δεν ξέρει ποιος είσαι, όταν του κρύβεσαι… γι’ αυτό κι εκεί είναι επιφυλακτικός, και μπορεί να γίνει και κακός μαζί σου.

_Μιλήστε μου λίγο γι’ αυτή τη μεγάλη συναυλία, στο Θέατρο Βράχων, στις 13 Σεπτεμβρίου…
Επειδή φέτος, με τους «Ιχνευτές», τα άφησα όλα λίγο «λάσκα», είπαμε στις 13 Σεπτεμβρίου να κάνουμε μια γιορτή. Πήραμε το Θέατρο Βράχων γι’ αυτή την ημερομηνία και, έτσι, είπα να φωνάξω και κάποιους ανθρώπους…
Θα είναι οπωσδήποτε οι τέσσερις «Σπειραίοι» μου: Γεροντίδης, Καραθανάσης, Μπουγιώτης, Στιβανάκης. Ζήτησα από τη Μαρίζα Ρίζου, η οποία στο τηλεοπτικό μας με τον Πορτοκάλογλου «έσκισε», και μου είπε ότι θα έρθει ευχαρίστως. Είπα στον Μιθριδάτη να έρθει, τον οποίο ξέρω πάρα πολλά χρόνια, και δέχτηκε με μεγάλη χαρά. Είχαμε κάνει και μια συνεργασία επί εποχής «Ημισκουμπρίων», πολύ high, το «Σεξ» – ένα παλιό μου κομμάτι, που είχα κάνει με τον Γιώργο Μαρίνο. Και θα έχω και το γκρουπάκι, τους Marianna & the Dizzy Breezes, που μου έχουν κάνει δύο διασκευές: αρχικά τα «Κόκκινα γυαλιά», και μετά μεσολάβησα να κάνουμε και το «Espresso», ένα παλιό μας κομμάτι με τη Λίνα από το άλμπουμ «Δεν έχω ιδέα». Το κάναμε κατακαίνουργιο, και έγινε και το κλιπ υπέροχο…
Και θα είναι και η γκρουπάρα μας: Βάιος Πράπας, Γιώργος Ταμιωλάκης, Δημήτρης Ανδρεάδης, ο Αλέξανδρος Καμπουράκης ακορντεόν και ο Λάμπρος Παπανικολάου κοντραμπάσο.

_Τι άλλο είναι καλό να πούμε;
Να κρατάμε τους εαυτούς μας υγιείς, μέχρι να «ξημερώσει». Όχι υποταγή στο σκοτάδι. Οφείλουμε να είμαστε όρθιοι, στις θέσεις μας, και να δουλεύουμε με πίστη για την επόμενη μέρα…