Δρ. Σταύρος Κεράτσας: «Η μάσκα, και με άμεσο-μηχανικό τρόπο, αλλά και με έμμεσο τρόπο, μας προστατεύει και από αλλεργίες»

Την άνοιξη οι αλλεργίες έχουν την… τιμητική τους, ταλαιπωρώντας πολύ κόσμο λόγω των επίμονων συμπτωμάτων τους. Επηρέασε, άραγε, το lockdown την έξαρση των αλλεργιών; Και πώς μπορεί κανείς να ξεχωρίσει ότι η δύσπνοια που του παρουσιάστηκε οφείλεται σε αλλεργία και όχι σε covid-19; Ο Δρ. Σταύρος Κεράτσας, ιατρός-αλλεργιολόγος, έρχεται να λύσει όλες μας τις απορίες.

Συνέντευξη στη Μαρία Λυσάνδρου

_Έχετε παρατηρήσει διαφορές ως προς τις εποχικές αλλεργίες φέτος, δεδομένου του lockdown; Η ετήσια έξαρση είναι στα ίδια επίπεδα με άλλες χρονιές;
Από την περσινή άνοιξη, πράγματι, παρατηρήθηκε μείωση στη συχνότητα εμφάνισης των εποχιακών αλλεργιών, καθώς και στην ένταση των συμπτωμάτων τους.
Ακόμα και τώρα, που διανύουμε τη δεύτερη σεζόν ανοιξης με lockdown, παρατηρώ ανάλογη μείωση. Αυτό είναι λογικό, από τη στιγμή που η ρινίτιδα, η επιπεφυκίτιδα και το άσθμα προέρχονται από σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα και ταξιδεύουν με τους ανέμους. Ο εγκλεισμός στο σπίτι, κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια της μέρας, μειώνει ως έναν βαθμό την παρουσία μας στο εξωτερικό περιβάλλον, όπου οι γύρεις βρίσκονται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση σε σχέση με το εσωτερικό των σπιτιών. Δηλαδή, μέσα στα σπίτια εισπνέουμε μικρότερες συγκεντρώσεις γύρεων, λόγω συνθηκών προστασίας-στεγανοποίησης, ενώ έξω εκτιθέμεθα πιο “έντονα” και για μεγαλύτερο χρόνο σε αεροαλλεργιογόνα.

_Διαφορές ως προς τα είδη των αλλεργιών που εκδηλώνονται τον τελευταίο χρόνο; Έχετε διαπιστώσει καθόλου αλλαγές, λόγω και της μεγάλης τροποποίησης της καθημερινότητάς μας;
Η πραγματικότητα με την covid-19, ανάμεσα στα τόσα προβλήματα που δημιούργησε, σίγουρα αύξησε κατακόρυφα τη συχνότητα εμφάνισης ψυχολογικών επιπτώσεων (έντονο άγχος, φόβος, κατάθλιψη, κοινωνική απόσυρση). Ως αλλεργιολόγος παρατηρώ πλέον αύξηση δερματολογικών εκδηλώσεων αυτών των ψυχοσωματικών καταστάσεων.
Όλο και περισσότεροι άνθρωποι προσέρχονται αιτιώμενοι δερματικά προβλήματα. Η κλινική τους έκφραση παραπέμπει σε αμιγώς αλλεργικά εξανθήματα, όμως η προσεκτική ανασκόπηση του ιστορικού τους και ο αλλεργιολογικός έλεγχος αποκαλύπτει και την ψυχική συνιστώσα αυτών των εκδηλώσεων – ανεξάρτητη ή και παράλληλη με αυτή της αλλεργικής.
Παρατηρείται το οξύμωρο του πράγματος, κάποιες αλλεργίες να φθίνουν (όπως ρινίτιδα, άσθμα, επιπεφυκίτιδα) και άλλες να αυξάνουν (όπως ατοπική δερματίτιδα ή κνιδώσεις λόγω άγχους).

_Το γεγονός ότι φοράμε συνεχώς μάσκα εκτός σπιτιού, ακόμα και σε κλειστούς χώρους, θεωρείτε ότι μπορεί να συμβάλει στην ελάττωση των αλλεργικών επεισοδίων, όπως έγινε π.χ. με τη γρίπη;
Η χρήση μάσκας αρκετές ώρες το 24ωρο έχει βοηθήσει στη μείωση της διασποράς των ιογενών λοιμώξεων. Με μηχανικό επίσης τρόπο προστατεύει το ανώτερο αναπνευστικό μας από την απευθείας επαφή με τις γύρεις. Επιπλέον, υπάρχουν συγκεκριμένα στελέχη ιών, όπως οι ρινοϊοί, οι οποίοι διευκολύνουν τη δράση των αεροαλλεργιογόνων και την εγκατάσταση αλλεργικής φλεγμονής.
Η μάσκα, λοιπόν, και με άμεσο-μηχανικό τρόπο, αλλά και με έμμεσο τρόπο, μας προστατεύει και από αλλεργίες.

_Αν εμφανίσουμε αυτή την περίοδο σχετικά έντονα ρινικά συμπτώματα, πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε αν αυτό που μας συμβαίνει είναι αλλεργία ή απλά ένα κρυολόγημα;
Το κρυολόγημα συνήθως συνοδεύεται από δεκατική πυρετική κίνηση, ενώ η αλλεργική ρινίτιδα όχι. Στη λοίμωξη από ιό συνυπάρχουν μυαλγίες, κακουχία, έντονη καταβολή, ενώ στην αλλεργία όχι. Τις πρώτες μέρες ίωσης ενδεχομένως να έχουμε άλγος με την κατάποση στον φάρυγγα, ενώ στην αλλεργία έχουμε αίσθημα κνησμού, φαγούρας στο εσωτερικό της μύτης, στον φάρυγγα ή στον ουρανίσκο. Στην αλλεργική ρινίτιδα συνήθως η καταρροή είναι διαυγής, ενώ στην ίωση παχύρρευστη.
Πολύ σημαντικό είναι και το στοιχείο της περιοδικής εμφάνισης της ρινίτιδας κάθε χρόνο ίδια εποχή, που συνηγορεί υπέρ της αλλεργίας. Τα ιογενή κρυώματα συνήθως μέσα σε 10 μέρες έχουν αποδράμει, ενώ η αλλεργία είναι παρούσα συνήθως επί μήνες, ανάλογα με το αλλεργιογόνο που την προκαλεί και το πόσο χρόνο βρίσκεται αυτό στην ατμόσφαιρα. Βέβαια, και ένα κρυολόγημα που μπορεί να εξελιχθεί σε ιογενή παραρρινοκολπίτιδα-ιγμορίτιδα μπορεί να συνεχιστεί για καιρό, ενώ και σε έδαφος υφιστάμενης αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να αναπτυχθεί επιπλέον και ιός, οπότε τα πράγματα εδώ περιπλέκονται.
Για όλους αυτούς τους λόγους, σε μια ρινίτιδα που διαρκεί για καιρό ή που έχει έντονα συμπτώματα, καλό είναι ο κόσμος να απευθύνεται στους ειδικούς ιατρούς.

_Οι εποχικές αλλεργίες συχνά επηρεάζουν και το αναπνευστικό μας, προκαλώντας δύσπνοια. Σε μια εποχή που όλοι είμαστε σε επιφυλακή λόγω πανδημίας, πώς μπορούμε να ξεχωρίσουμε μια αλλεργία από τα συμπτώματα κορονοϊού;
Όπως είπαμε, το 20% του πληθυσμού έχει αλλεργική ρινίτιδα και το 10% άσθμα. Το 70% των συνολικών περιπτώσεων άσθματος, έχει και αλλεργική αιτιολογία. Δηλαδή 1 στους 3 με αλλεργική ρινίτιδα, έχει και αλλεργικό άσθμα. Η άνοιξη είναι, μαζί με τον χειμώνα (αυτός λόγω ιώσεων), η εποχή που κατ’ εξοχήν απορρυθμίζεται το άσθμα. Δεν είναι πάντα εύκολο από την αρχή να πεις εάν η απορρύθμιση άσθματος οφείλεται σε ίωση, όπως π.χ. από κορονοϊό ή από αλλεργία.
Εάν υπάρχει πυρετός μαζί με δύσπνοια και βράσιμο, τότε έχουμε λοίμωξη, και όχι αλλεργιογόνο. Εάν συνυπάρχουν ανοσμία και αγευσία, είναι ύποπτα σημεία για κορονοϊό. Έντονες μυαλγίες, έντονη αδυναμία και πόνος με την κατάποση είναι συνήθως ύποπτες για ιό. Εάν, επίσης, εκτός της δύσπνοιας και του βήχα, έχουμε και συμπτώματα του γαστρεντερικού, π.χ. τάση προς έμετο, πόνο στο κέντρο της κοιλιάς, επίσης είναι καλό ο ασθενής να εξεταστεί για ιογενή λοίμωξη.
Εάν, δε, η δύσπνοια παρουσιάζεται άνοιξη, αλλά για πρώτη φορά φέτος χωρίς γνωστό ιστορικό άσθματος, καλό είναι ο ασθενής να διερευνήσει το ενδεχόμενο ιογενούς λοίμωξης με εργαστηριακές εξετάσεις και απεικονιστικό έλεγχο των πνευμόνων.


Η πραγματικότητα με την covid-19 αύξησε κατακόρυφα τη συχνότητα εμφάνισης ψυχολογικών επιπτώσεων. Ως αλλεργιολόγος παρατηρώ πλέον αύξηση δερματολογικών εκδηλώσεων αυτών των ψυχοσωματικών καταστάσεων.


_Το θέμα των αλλεργικών αντιδράσεων που μπορεί να εμφανίσει κανείς με τον εμβολιασμό κατά της covid-19 έχει συζητηθεί πολύ. Τι είναι καλό να κάνει κάποιος με τέτοιες ευαισθησίες πριν πάει να εμβολιαστεί;
Το ενδεχόμενο αλλεργικών αντιδράσεων έναντι των εμβόλιων covid-19 είναι σπάνιο, με τη συχνότητα εμφάνισης αναφυλαξίας να εκτιμάται σε 1,31 επεισόδια ανά 1 εκατομμύριο δόσεις. Παρότι τα βιβλιογραφικά δεδομένα είναι λίγα, οι λιγοστές αυτές αλλεργικές αντιδράσεις φαίνονται να οφείλονται στα έκδοχα των εμβολίων, κυρίως στο peg (polyethylene glycol). Αυτό το έκδοχο απαντάται σε φάρμακα, σε καλλυντικά και σε συσκευασμένες τροφές. Ένα άτομο με ιστορικό αντιδράσεων σε φάρμακο που περιέχει αυτό το έκδοχο, ή κάποιος με ιστορικό αλλεργιών σε διαφορετικά φάρμακα και ιδιαίτερα με σοβαρές αντιδράσεις σε αυτά, καλό είναι να απευθυνθεί σε κάποιον αλλεργιολόγο.

Σίγουρα, πάντως, άτομα με ιστορικό αλλεργιών καλό είναι να παραμένουν στους εμβολιαστικούς χώρους τουλάχιστον για 40 λεπτά μετά τον εμβολιασμό. Τέλος, αναλόγως με το πόσο σοβαρό είναι το ιστορικό τους σε αλλεργίες, ενδεχομένως να χρειαστεί να λάβουν προληπτικά ένα βραχυχρόνιο σχήμα κάλυψης με αντι-ισταμινικά δισκία, σύμφωνα με τις οδηγίες του αλλεργιολόγου τους


Ποιες είναι οι συνηθέστερες αλλεργίες που παρουσιάζονται την άνοιξη;

Kατά την άνοιξη παρατηρείται κατακόρυφη αύξηση της συχνότητας εμφάνισης αλλεργικών νοσημάτων, κυρίως της αλλεργικής ρινίτιδας, επιπεφυκίτιδας και άσθματος. Κοινός παρονομαστής σε αυτή την αύξηση εμφάνισης είναι τα γυρεοαλλεργιογόνα που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα σε μεγάλες ποσότητες τους ανοιξιάτικους μήνες από δέντρα και φυτά.
Ένα ποσοστό γύρω στο 20% έχουν αλλεργική ρινίτιδα και ένα ποσοστό γύρω στο 7% αλλεργικό άσθμα. Πολλοί συμπολίτες μας, από τα τέλη Φλεβάρη ήδη, που ξεκινά δειλά δειλά η γυροφορία, παραπονιούνται για φαγούρα στα βλέφαρα και στον οφθαλμικό επιπεφυκότα, για κοκκίνισμα στα μάτια, για δακρύρροια, για φωτοευαισθησία, για καταρροή, μπουκώματα, φαγούρα στο εσωτερικό της μύτης, παροξυσμικά επεισόδια πταρμού.
Ένας στους τρεις με αλλεργική ρινίτιδα θα εμφανίσει την ίδια περίοδο και αλλεργικό άσθμα. Εδώ έχουμε επέκταση φλεγμονής από τους ανώτερους αεραγωγούς στους κατώτερους, στον πνεύμονα
Ο ασθενής πλέον βιώνει και δύσπνοια, αίσθημα ότι δεν του φτάνει ο αέρας, βήχα, συριγμό, βράσιμο, δυσκολία στη σωματική άσκηση. Εδώ είναι ανάγκη να λάβει έγκαιρα την κατάλληλη αγωγή, ώστε να γίνει άρση αυτής της δύσκολης κατάστασης για το αναπνευστικό του σύστημα.



Abbvie