Digital Nomads: Γιατί να δουλέψετε σ’ ένα γραφείο, όταν μπορείτε να εργάζεστε από μια αιώρα;

«Δεν πρέπει να εστιάζεις στο γιατί δεν μπορείς να κάνεις κάτι, αυτό κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Πρέπει να εστιάζεις στο γιατί μπορεί να είσαι μία από τις εξαιρέσεις»
Στιβ Κέις, Αμερικανός επιχειρηματίας – CEO της «America On Line»

της Γιώτας Χουλιάρα

Ήταν Δεκέμβριος του 1997, όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο «Digital Nomads» του Τσούτζιο Μακιμότο, διευθυντή της πολυεθνικής εταιρείας Hitachi, και του Ντέιβιντ Μάνερ, δημοσιογράφου και συγγραφέα, το οποίο προέβλεπε πως μικρότερα και ισχυρότερα τσιπ υπολογιστών, μαζί με νέες φορητές συσκευές και μεγαλύτερη συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο, θα οδηγούσαν σε μια επανάσταση στον τρόπο εργασίας και ζωής των ανθρώπων. Ουσιαστικά, οι δύο συγγραφείς περιέγραφαν το πώς οι τεχνολογικές δυνατότητες, σε συνδυασμό με τη φυσική μας επιθυμία να ταξιδεύουμε, θα επιτρέψουν στην ανθρωπότητα να ζήσει, να εργαστεί και να υπάρχει εν κινήσει, δημιουργώντας μια νέα πληθυσμιακή και εργασιακά παραγωγική ομάδα περιπλανώμενων εργαζόμενων.
Στο βιβλίο παρουσιάζονταν οι δυνατότητες του σύγχρονου νομαδισμού, με βάση τα τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής, δίνοντας στους ανθρώπους της τεχνολογίας και των επιχειρήσεων ένα μελλοντικό σενάριο για εκείνους που αγαπούν να ταξιδεύουν.

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια, για να φτάσουμε στον Φεβρουάριο του 2016, όταν εκδόθηκε ένα ακόμη βιβλίο, αυτή τη φορά με τίτλο «Digital Nomads: How to Live, Work and Play Around the World», το οποίο αποτελεί, ουσιαστικά, ένα είδος οδηγού για τους εργαζόμενους εν κινήσει. Όπως αναφέρουν οι συγγραφείς – επιχειρηματίες, Αντρέ Γκουσέκλο και Έσθερ Τζέικομπς, «η απόσταση είναι μια ψευδαίσθηση. Είμαστε τυχεροί που ζούμε σε μια εποχή στην οποία τα αεροπλάνα και οι τεχνολογίες επικοινωνίας έχουν κάνει τον κόσμο μικρότερο από ποτέ». Και αναρωτιούνται: «Γιατί να δουλέψετε σ ένα γραφείο, όταν θα μπορούσατε να εργάζεστε από μια αιώρα; Γιατί να αναβάλλετε αυτό το ταξίδι σόλο τον κόσμο, μέχρι τη συνταξιοδότησή σας;». Για τους δύο συγγραφείς, το μόνο που χρειάζεται ένας εργαζόμενος είναι απλώς ένας καλός φορητός υπολογιστής.

Τα επόμενα χρόνια κυκλοφόρησαν διάφορα βιβλία-οδηγοί, με πολλαπλές συμβουλές για το πώς μπορείς να εργάζεσαι και να ταξιδεύεις ταυτόχρονα – κάποια απ› αυτά μπήκαν στη λίστα με τα ευπώλητα, άλλα έμειναν απλά στα ράφια των βιβλιοπωλείων ή στον κατάλογο κάποιας ψηφιακής πλατφόρμας. Όλα, όμως, συνηγορούσαν στο ίδιο αποτέλεσμα: Η εργασία όπως την ξέρουμε αλλάζει, και οι «Digital Nomads» αποτελούν ένα νέο μεγάλο κεφάλαιο εργαζόμενων.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας, η «εισβολή» του διαδικτύου σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας, εργασιακή και προσωπική, οι γρήγορες ταχύτητες και το 5G, η τεχνητή νοημοσύνη, ο αυτοματισμός, αλλά και η αίσθηση ότι ο άλλοτε αχανής πλανήτης μας μετατρέπεται σταδιακά σε ένα «παγκόσμιο χωριό», οδηγούν σε νέα μοντέλα εργασίας σε όλο τον κόσμο. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την πανδημία, η οποία έφερε πολλές αλλαγές στα πρωτόκολλα ασφαλείας και αύξησε την εργασία εξ αποστάσεως ή αλλιώς τηλεργασία, καθιέρωσαν μια νέα κοινωνική ομάδα εργαζομένων, όπως ακριβώς τους περιέγραφαν στο βιβλίο τους το 1997 οι Μακιμότο και Μάνερ.

Ψηφιακοί Νομάδες

Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε ανθρώπους που περίμεναν να συνταξιοδοτηθούν, προκειμένου να πραγματοποιήσουν το ταξίδι ή τα ταξίδια που ονειρεύονταν μια ολόκληρη ζωή. Άλλοι, πάλι, μετά την απομάκρυνση από την καθημερινή εργασιακή ρουτίνα, κατάφεραν να αλλάξουν τη ζωή τους, μετακομίζοντας μακριά από τη μόνιμη κατοικία τους.

Όλοι παραπονιόμαστε ότι οι εργασιακές υποχρεώσεις δεν μας επιτρέπουν να κάνουμε πολλά ταξίδια, «στριμώχνοντας» τελικά την όποια σύντομη ταξιδιωτική μας εμπειρία στις καλοκαιρινές μας διακοπές. Η δε πανδημία, η οποία έκλεισε τα σύνορα και καθήλωσε τους πάντες στα στενά όρια του τόπου διαμονής τους, επιδείνωσε την κατάσταση. Ωστόσο, ανάμεσα στα πολλά δεινά που έφερε στην ανθρωπότητα, επέφερε και αρκετές αλλαγές, δημιουργώντας μια νέα ομάδα εργαζομένων στη μετά-covid εποχή. Σ΄ αυτήν ανήκουν όσοι, χάρη στην τηλεργασία, έχουν την πολυτέλεια να παραμένουν παραγωγικοί, μακριά από τους περιορισμούς ενός γραφείου.

Οι «Digital Nomads», ή «Ψηφιακοί Νομάδες» στα Ελληνικά, αποτελούν την αναπόφευκτη εξέλιξη της τηλεργασίας. Χάρη στην τεχνολογία, έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται από οποιοδήποτε μέρος, δημιουργώντας μια νέα εργασιακά παραγωγική ομάδα περιπλανώμενων ατόμων. Πρόκειται για επαγγελματίες που προέρχονται κυρίως από τον χώρο της Τεχνολογίας και των Επιχειρήσεων, οι οποίοι χρειάζονται μόνο έναν καλό υπολογιστή και μια γρήγορη σύνδεση, και έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους από όπου κι αν βρίσκονται, ακόμη κι αν ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο εργασίας τους.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να τους συγχέουμε με τους travel bloggers, ένα επάγγελμα που «άνθησε» ιδιαίτερα τα προηγούμενα χρόνια, και αφορούσε νέους κυρίως ανθρώπους, οι οποίοι ταξίδευαν προβάλλοντας έναντι αμοιβής ξενοδοχεία, εστιατόρια και διάφορες τοποθεσίες. Συνήθως οι «Digital Nomads» είναι άτομα ειδικευμένα σε ζητήματα Τεχνολογίας, τα οποία προσφέρουν τις γνώσεις και τις υπηρεσίες τους συνδεόμενοι μέσω υπολογιστή με την αίθουσα συνεδριάσεων της εταιρείας τους, ακόμη κι αν βρίσκονται σε μια καφετέρια, ένα πάρκο ή μια παραλία.

Το «digital nomadism», όπως ονομάζεται στα Αγγλικά ο τρόπος ζωής τους, δεν αφορά μόνο στην εργασία εξ αποστάσεως, αλλά σε μια γενικότερη θεώρηση και κουλτούρα, βάσει της οποίας οι άνθρωποι μετακινούνται, ταξιδεύοντας ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε διάφορες χώρες.

Ποιοι είναι, τελικά;

Οι ψηφιακοί νομάδες είναι συνήθως προγραμματιστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, έμποροι, σχεδιαστές, συγγραφείς, δημοσιογράφοι, επενδυτές, άνθρωποι που παρέχουν υπηρεσίες μέσα από τις νέες τεχνολογίες ή ιδιοκτήτες startup επιχειρήσεων. Τα κύρια χαρακτηριστικά τους είναι δύο: η άριστη γνώση όλων των νέων τεχνολογικών εξελίξεων και η αγάπη τους για τα ταξίδια. Συνήθως χρησιμοποιούν διάφορες εφαρμογές ή ψηφιακές πλατφόρμες για την εργασιακή και προσωπική τους επικοινωνία, αποθηκεύοντας όσα χρειάζονται στις υπηρεσίες cloud, το γνωστό ψηφιακό σύννεφο που έχει φέρει επανάσταση στον τρόπο αποθήκευσης στο διαδίκτυο.

Δηλώνουν «location independence», με λίγα λόγια ανεξάρτητη τοποθεσία, ένα όρο που πρωτο-χρησιμοποιήθηκε το 2006, για να περιγράψει τον ψηφιακό νομαδικό τρόπο ζωής. Οι περισσότεροι συνήθως προέρχονται από τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο και είτε εργάζονται σε σχετικές επιχειρήσεις στις χώρες αυτές, είτε έχουν δημιουργήσει εκεί δικές τους επιχειρήσεις, αλλά επιλέγουν να μείνουν για κάποιο διάστημα σε χώρες με μεσογειακό κλίμα, όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, ή σε χώρες όπως το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη. Συνήθως επιλέγουν χώρες λόγω του κλίματός τους ή για τα όμορφα μέρη τους, ενώ ιδιαίτερη σημασία στην επιλογή τους έχουν τα ζητήματα Οικονομίας (η αγοραστική τους δύναμη να είναι αρκετά μεγαλύτερη από εκείνη των μόνιμων κατοίκων της χώρας) και Ασφάλειας (μακριά από συρράξεις, πολεμικές αναταραχές και τρομοκρατικές ομάδες).

Ήδη η αυξανόμενη δύναμή τους έχει οδηγήσει πολλές χώρες στην προσπάθεια να τους δελεάσουν. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Πορτογαλίας, η οποία έφτιαξε στο νησί Μαδέρα, στον Ατλαντικό, το πρώτο Digital Nomad Village στον κόσμο, καλώντας εργαζόμενους από όλη την Ευρώπη να το επισκεφθούν και να το επιλέξουν ως τόπο εργασίας τους!

Μπορεί η Ελλάδα να γίνει πόλος έλξης των Digital Nomads;

«Η Ελλάδα είναι χρυσός για ψηφιακούς νομάδες», Άντονι Γκραντ, ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας Greek Column

H χώρα μας υπήρξε πάντα δημοφιλής προορισμός για Ευρωπαίους και Αμερικανούς που ήθελαν να απολαύσουν το μεσογειακό κλίμα, τις ομορφιές της, τα νόστιμα φαγητά της, αλλά και την ασφάλεια που παρέχει. Αν, μάλιστα, μπορείς να εργάζεσαι από τον υπολογιστή σου με θέα την Ακρόπολη, πίνοντας καφέ στο Θησείο, ή απολαμβάνοντας το ηλιοβασίλεμα της Σαντορίνης, ή βλέποντας τις βουνοκορφές του Ολύμπου, σίγουρα αισθάνεσαι ευλογημένος. Όπως ευλογημένος αισθάνεται και ο Άντονι Γκραντ, ο οποίος εργάζεται πλέον από την Αθήνα και, πριν μερικούς μήνες, δημοσίευσε στο Euronews Travel ένα εγκωμιαστικό άρθρο για τη χώρα μας και την ασφάλεια που παρέχει.

Σύμφωνα με μελέτη του MIT Enterprise Forum, εάν η Ελλάδα προσέλκυε 100.000 ψηφιακούς νομάδες κάθε χρόνο, με μία μέση παραμονή 6 μηνών, η χώρα μας θα μπορούσε να ωφεληθεί με πάνω από 1,6 δισ. ευρώ! Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σχεδόν στα έσοδα που αποφέρει μία εβδομάδα παραμονής στη χώρα 2,5 εκατ. τουριστών.

Τα ευρήματα της μελέτης δεν άφησαν αδιάφορη την ελληνική Πολιτεία, η οποία προχώρησε στη νομοθετική ρύθμιση για τη «digital visa», η οποία θα δίνει τη δυνατότητα σε πολίτες τρίτων χωρών που ασχολούνται με ψηφιακές τεχνολογίες και μέσα, να μένουν και να εργάζονται από την χώρα μας. Οι κύριες χώρες-στόχοι για προώθηση της συγκεκριμένης βίζας είναι οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο τη χορήγησή της θα μπορούν να αιτηθούν και όποιοι διαμένουν εκτός ΕΕ και πληρούν τα αντίστοιχα κριτήρια.

Η «digital visa» θα δίνει στον εργαζόμενο τη δυνατότητα παραμονής στη χώρα για 12 μήνες, ενώ θα προβλέπεται και η δυνατότητα επέκτασής της για 2 ακόμα χρόνια. Παράλληλα, θα υπάρχει και πρόβλεψη για εγκατάσταση ενός digital nomad με την οικογένειά του, εφόσον το επιθυμεί.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Τουρισμού, ήδη ο Δήμος Ρόδου συνεργάζεται με το Παρατηρητήριο Ψηφιακών Νομάδων, με στόχο την προσέλκυση της συγκεκριμένης κατηγορίας εργαζομένων.

Η γενιά των νομάδων (Nomad Generation), η οποία ξεπήδησε από την ευκολία που προσφέρει η Τεχνολογία, αλλά και ως αντίδραση στην αίσθηση περιορισμού που δημιουργούν οι παραδοσιακοί τρόποι εργασίας, καθορίζει έναν εντελώς νέο τρόπο ζωής. Αν και φαίνεται δελεαστική, ενέχει τους κινδύνους της, καθώς δεν είναι όλα ρόδινα στη ζωή ενός εργαζόμενου που μετακινείται συνεχώς. Και σίγουρα δεν αφορά όλα τα επαγγέλματα. Όμως μοιάζει με μια νέα τεχνολογική μόδα που φαίνεται ότι θα… φορεθεί πολύ τα επόμενα χρόνια.