Σ’ ένα φυσικό κατάστημα, χαζεύουμε ρούχα, δοκιμάζουμε, ψωνίζουμε και τα ρούχα προστίθενται στην γκαρνταρόμπα μας. Σ’ ένα διαδικτυακό κατάστημα, κάνουμε το ίδιο, με εξαίρεση τη δοκιμή. Αλλά, και πάλι, ό,τι ψωνίζουμε φτάνει στην γκαρνταρόμπα μας. Και τώρα, ερωτώ: Πώς θα σας φαινόταν αν αγοράζατε ένα ρούχο που δεν θα φτάσει ποτέ στην ντουλάπα σας;
Αυτό μας προτείνει η εικονική μόδα, η οποία έχει στραμμένο το βλέμμα της στο μέλλον. Μη φανταστείτε το πολύ μακρινό μέλλον. Δεν θ’ αργήσει ο καιρός, όπως όλα δείχνουν, που όλο και περισσότερα ρούχα δεν θα μπαίνουν στη φυσική μας ντουλάπα, παρά μόνο στην ψηφιακή. Κι αν αναρωτιέστε πού χρησιμεύει μια τέτοια γκαρνταρόμπα, δεν έχετε παρά να κοιτάξετε τους διαδικτυακούς εαυτούς σας. Τα προφίλ που έχετε χτίσει στα κοινωνικά δίκτυα, και γενικότερα στο Διαδίκτυο.
Αυτοί οι παράλληλοι εαυτοί, ως έξτρα εκδόσεις της προσωπικότητάς μας, μπορούν να έχουν, και μάλλον διεκδικούν, αυτό που έχουν και οι πραγματικοί εαυτοί μας. Η εικονική μόδα έρχεται να καλύψει αυτή τους την ανάγκη, με διαδικτυακά μαγαζιά που πουλούν ρούχα, τα οποία, κυριολεκτικά, δεν υπάρχουν! Για την ακρίβεια, μπορούν να υπάρξουν μόνο ως εικόνα και να φορεθούν μόνο σε ψηφιακές φωτογραφίες και άβαταρ.
Ελάτε τώρα να σας κάνω μια προσομοίωση… shopping. Κάνετε κλικ στο κατάστημα εικονικής μόδας. Θα βρείτε πολλά στο Διαδίκτυο, ακόμα και πολυκαταστήματα με διάφορες μάρκες. Χαζεύετε τα ρούχα, διαλέγετε αυτό που θέλετε και φορτώνετε μια φωτογραφία. Το τελευταίο βήμα είναι απαραίτητο πριν κάνετε την αγορά, για να τσεκάρει ο αλγόριθμος αν η φωτογραφία είναι κατάλληλη για να ντυθεί από τους γραφίστες. Αφού εξακριβωθεί ότι η φωτογραφία είναι εντάξει, μπορείτε να αγοράσετε το ρούχο. Και, σε λίγες ώρες, θα σας επιστραφεί φορεμένο επάνω σας. Επάνω στην εικόνα σας, δηλαδή.
Πρόκειται για μια ιδιότυπη τεχνική, ένα τρισδιάστατο photoshop, που βασίζεται στην τεχνολογία blockchain, αυτήν ακριβώς που χρησιμοποιεί και ο δημιουργός του παιχνιδιού Fortnite. Η εν λόγω τεχνολογία δεν επιτρέπει να χρησιμοποιηθεί από κανέναν άλλο το αγορασμένο εικονικό ρούχο. Ούτε ο ιδιοκτήτης του μπορεί να το χρησιμοποιήσει όπου θέλει. Το ρούχο αυτό, η φωτογραφία δηλαδή, μπορεί να αναρτηθεί μόνο στα διαδικτυακά μέσα, κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες ή online παιχνίδια στα οποία συμμετέχει ο κάτοχός της.
Θα αναρωτιέστε, τώρα, τι σόι ρούχα μπορεί κανείς να βρει σε τέτοια καταστήματα. Υπάρχουν κάποια απολύτως κλασικά και συνηθισμένα, υπάρχουν όμως και αρκετά περίεργα, φουτουριστικά και εκκεντρικά ενδύματα, τα οποία ο ψηφιακός εαυτός μας μπορεί να εκμεταλλευτεί. Ίσως, μάλιστα, τέτοιου είδους στυλιστικές επιλογές να είναι ευκολότερο να τις κάνουμε εικονικά, παρά στην πραγματικότητα. Κι αυτό, διότι οι τιμές σε ανάλογα φυσικά ενδύματα είναι πολύ υψηλότερες από εκείνες που θα βρούμε στο κατάστημα εικονικής μόδας. Εκτός, βέβαια, αν είναι φημισμένος ο σχεδιαστής. Γιατί υπάρχουν και οίκοι εικονικής μόδας υψηλής ραπτικής εκεί έξω, στον θαυμαστό κόσμο του Διαδικτύου.
Η ιστορία της εικονικής μόδας ξεκινάει μόλις λίγα χρόνια πριν. Μια πρώτη απόπειρα έγινε το 2018 από τον Οίκο Carlings, και τη συλλογή Neo X, η οποία αποτελούνταν από 19 τρισδιάστατα ρούχα, κόστους έως 30 ευρώ. Το (προχωρημένο) καταναλωτικό κοινό την αγκάλιασε αμέσως, και οι πωλήσεις έφτασαν τα 120 εκατομμύρια ευρώ. Τα ρούχα εξαντλήθηκαν, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, με δεδομένο ότι μιλάμε για ψηφιακά σχέδια που θεωρητικά μπορούν να υπάρχουν και να πουλιούνται για πάντα.
Ο Οίκος The Fabricant, με έδρα το Άμστερνταμ, είναι επίσης ένας οίκος που αγαπά τον εικονικό σχεδιασμό. Δημιουργεί τις συλλογές του με λογισμικό 3D μοντελοποίησης και δίνει στον καταναλωτή μια μοναδική δυνατότητα: Να αγοράσει ένα ρούχο κατά παραγγελία, το οποίο μπορεί να κινηθεί ψηφιακά. Ακόμα και η επίδειξη μόδας του Οίκου κινήθηκε σε ψηφιακό τοπίο, και παρουσιάστηκε με εικονικά μοντέλα. Οι τιμές του συγκεκριμένου οίκου, βέβαια, ξεφεύγουν του μέσου πορτοφολιού, αλλά, όπως λένε οι εκπρόσωποί του, η εργασία επάνω σε ψηφιακά είδη μόδας είναι απαιτητική. Δεν είναι μόνο ο σχεδιασμός, αλλά και οι ώρες που αφιερώνουν οι γραφίστες για να ντύσουν το ρούχο αρμονικά επάνω σ’ ένα σώμα, και να του δώσουν κίνηση που θα το κάνει να φαίνεται πραγματικό.
Η εικονική μόδα τράβηξε την προσοχή κατά τη διάρκεια της πανδημίας, κι εκεί έκανε το δικό της big bang. Πράγμα απολύτως λογικό, μιας και το κλείσιμο στα σπίτια δεν άφηνε στους πραγματικούς εαυτούς μας μεγάλη ελευθερία κινήσεων και ενδυματολογικών επιλογών. Ξαφνικά, αμοληθήκαμε στο Διαδίκτυο περισσότερο από ποτέ, με τους εικονικούς εαυτούς μας να μας δίνουν μια ψευδαίσθηση κίνησης και ελευθερίας. Τους δώσαμε βήμα και ζήσαμε μέσα απ’ αυτούς – όχι ότι αυτό δεν συμβαίνει και άνευ πανδημίας… Η εικονική μόδα, λοιπόν, ήρθε για να μας πει: Τώρα μπορείτε να ντύσετε αυτούς τους εαυτούς σας, με ό,τι πιο τρελό και φανταστικό, όπως ένα φόρεμα από σαπουνόφουσκες.
Η πανδημία προώθησε τη συγκεκριμένη τάση, αλλά η αλήθεια είναι ότι την ευνοεί και η εποχή. Αγαπάμε τα διαδικτυακά μας είδωλα και τους δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή απ’ ό,τι θα έπρεπε. Αγαπάμε, επίσης, τις εικόνες. Κι επειδή ζούμε σε μια πεζή πραγματικότητα από μπετόν, οι περισσότεροι θέλουμε να βλέπουμε τοπία φαντασίας και, ει δυνατόν, να γινόμαστε μέρος τους. Μπορεί οι ίδιοι να μην μπορούμε να το κάνουμε στην πραγματικότητα, αλλά τα διαδικτυακά μας είδωλα μπορούν να το κάνουν ανά πάσα στιγμή. Είναι μια προσομοίωση εμπειρίας που ανακουφίζει, ή έτσι νομίζουμε, τον καταπιεσμένο εαυτό μας.
Εντάξει, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι υπάρχει κάτι περίεργο σε όλο αυτό. Ρούχα που δεν υπάρχουν, φορεμένα σε ανθρώπινα είδωλα που δεν υπάρχουν, και σε μέρη που επίσης δεν υπάρχουν. Πριν απορρίψουμε την τάση, ωστόσο, θα πρέπει να τη δούμε και μέσα από το πρίσμα της οικολογικής φιλοσοφίας. Η βιομηχανία μόδας παράγει υπερβολικά πολλά απόβλητα. Το ίδιο και η κλασική καταναλωτική συμπεριφορά μας. Στοιβάζουμε στις ντουλάπες μας ρούχα που παράγονται μαζικά, και όλο αυτό αφήνει ένα τεράστιο αποτύπωμα στο περιβάλλον.
Οι βιώσιμες λύσεις παραγωγής και κατανάλωσης θα πρέπει να είναι ο δρόμος, τον οποίο θα πάρουμε. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να βαδίσουμε σ’ αυτό τον δρόμο. Από το να αγοράζουμε ρούχα που παράγονται με τρόπο πιο φιλικό προς το περιβάλλον, μέχρι το να αγοράζουμε second hand ρούχα, ή να αγοράζουμε λιγότερα ρούχα ή και να αγοράζουμε λιγότερα υλικά ρούχα.
Η εικονική μόδα έρχεται ως μια βιώσιμη λύση στη δική μας ανάγκη να καταναλώνουμε, αλλά και στην ανάγκη του πλανήτη να καταναλώνουμε λιγότερο. Είναι σαν να μας λέει: Καταναλώστε, αλλά όχι υλικά αγαθά. Αν το δούμε έτσι, τότε ναι, αξίζει να δοκιμάσουμε το εικονικό shopping therapy. Τι λέτε;