Στις 29 Σεπτεμβρίου γιορτάζεται η Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Κατασπατάληση της Τροφής, υπενθυμίζοντάς μας ότι το αχρησιμοποίητο πεταμένο φαγητό έχει αντίκτυπο όχι μόνο στη τσέπη μας, αλλά και στο περιβάλλον.
της Έλενας Κιουρκτσή
Στην Ελλάδα, μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και κυρίως από τα μέσα της δεκαετίας του ’50, η επικρατούσα τάση σε κάθε γεύμα, είτε στο σπίτι είτε εκτός, θα μπορούσε να περιγραφεί από τη φράση «καλύτερα να περισσέψει, παρά να μη φτάσει». Σε αυτή την υπερβολή του φορτωμένου τραπεζιού και της τροφής που θα πεταχτεί γιατί ήταν «μπόλικη», φαίνεται να αντιτίθεται μια σύγχρονη, παγκόσμια αναγκαιότητα: αυτή του “no food waste” («όχι στη σπατάλη τροφίμων») τόσο για οικονομικούς λόγους σε καιρούς ύφεσης, όσο και για λόγους ευαισθητοποίησης σχετικά με την επισιτιστική, αλλά και περιβαλλοντική κρίση.
Ενδεικτικό του μεγέθους της σπατάλης είναι πως, στις μέρες μας, πετάμε στα αζήτητα 1,3 δισεκατομμύρια τόνους τροφής ετησίως (σχεδόν το 1/3 όλων των τροφίμων που παράγονται στον κόσμο), τη στιγμή που εκατομμύρια άνθρωποι -κυρίως παιδιά- πεθαίνουν από πείνα.
Η 29η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για τη Σπατάλη της Τροφής (International Day of Awareness of Food Loss and Waste), με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Δεκέμβριο του 2019. Από το 2020 εορτάζεται για να μας ευαισθητοποιήσει σε σχέση με την αποφυγή άσκοπων αγορών τροφίμων, τη σωστή τους αποθήκευση και την αξιοποίηση στο έπακρο όλων όσων περισσεύουν από ένα γεύμα.
Επιπρόσθετα, μια βασική επιδίωξη της Ημέρας αυτής είναι να συμβάλει στη συνεργασία οργανισμών, επιχειρήσεων και κυβερνήσεων, σε διεθνές επίπεδο, προκειμένου να υπάρξουν συντονισμένες προσπάθειες που θα βοηθήσουν την ανθρωπότητα και το περιβάλλον. Φιλόδοξος στόχος είναι, έως το 2030, η αναξιοποίητη τροφή που καταλήγει στα σκουπίδια να έχει μειωθεί κατά 50%.
Τα απόβλητα τροφίμων
Πώς, όμως, σχετίζεται η σπατάλη της τροφής με την επιβάρυνση του περιβάλλοντος;
Τα τρόφιμα που καταλήγουν στους χώρους υγειονομικής ταφής, λόγω της φυσιολογικής διαδικασίας της αποσύνθεσης, εκλύουν μεθάνιο, το δεύτερο πιο σύνηθες αέριο που ευνοεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Έτσι, η άσκοπη απόρριψη του φαγητού συμβάλλει στην αλλαγή του κλίματος.
Επιπλέον, υφίσταται σπατάλη μιας τεράστιας ποσότητας νερού για τις καλλιέργειες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Πόρων, το 24% του συνόλου του νερού που χρησιμοποιείται για τη γεωργία, περίπου 170 τρισεκατομμύρια λίτρα, πάει χαμένο εξαιτίας της αλόγιστης αγοράς τροφίμων που, για διάφορους λόγους, δεν καταναλώνονται και καταλήγουν στα σκουπίδια.
4 πικρές αλήθειες για την κατασπατάληση φαγητού
1. Ενώ η παχυσαρκία έχει γίνει παγκόσμια μάστιγα αφορώντας 1,7 δισ. ανθρώπους, την ίδια στιγμή περίπου 870 εκατ. άνθρωποι υποσιτίζονται.
2. Η Ινδία χάνει κάθε χρόνο περίπου 21 εκατ. τόνους σιτηρών, όσο δηλαδή η συνολική παραγωγή της Αυστραλίας, εξαιτίας της έλλειψης κατάλληλων υποδομών, τη στιγμή που η ίδια χώρα έχει τους περισσότερους ανθρώπους στον κόσμο κάτω από το όριο της φτώχειας.
3. 9 εκατ. παιδιά πεθαίνουν από πείνα κάθε χρόνο, τη στιγμή που η παραγωγή τροφής αρκεί για να ταΐσει ολόκληρο τον πληθυσμό της Γης.
4. Η ετήσια σπατάλη τροφίμων στις ΗΠΑ είναι 40 εκατ. τόνοι τροφίμων, αρκετή για να μην πεινάσει κανένας από τους υποσιτιζόμενους ανθρώπους του κόσμου.
Ξέρατε ότι:
- Τυλίγοντας το κοτσάνι της μπανάνας με πλαστική μεμβράνη κουζίνας, το φρούτο διατηρείται περισσότερο.
- Το γάλα μπορεί να καταψυχθεί, πριν τη χρήση, για έως και 3 μήνες.
- Το μαρούλι παραμένει φρέσκο τυλιγμένο σε απορροφητικό χαρτί κουζίνας, που απορροφά την υγρασία.
- Τα αυγά μπορούμε να τα διατηρήσουμε στην κατάψυξη.
- Αν περίσσεψε αρκετή σάλτσα ντομάτας, μπορούμε να την καταψύξουμε σε σακουλάκι τροφίμων.
7 χρυσοί κανόνες για λιγότερη σπατάλη
1. Ψωνίζουμε μεθοδικά και με μέτρο
Πριν κάνουμε λίστα με ψώνια, τσεκάρουμε τι υπάρχει ήδη στο ψυγείο και τα ντουλάπια μας, και αντιστεκόμαστε σε ό,τι δεν χρειαζόμαστε πραγματικά. Και πάντοτε ελέγχουμε τις ημερομηνίες λήξης των τροφίμων.
2. Ρυθμίζουμε σωστά το ψυγείο μας
Τα φρούτα και τα λαχανικά συντηρούνται στο ψυγείο για 7-14 ημέρες, χωρίς να κοπούν. Προτιμάμε συσκευασίες που αερίζονται και δεν μαζεύουν υγρασία. Δεν αποθηκεύουμε ευπαθή τρόφιμα στην πόρτα του ψυγείου, γιατί χάνει θερμοκρασία εύκολα και αργεί να επανέλθει.
3. Αποθηκεύουμε σωστά τα τρόφιμα
Διαλέγουμε συγκεκριμένο, ορατό χώρο στο ψυγείο για τα τρόφιμα που χαλάνε γρήγορα. Έτσι, θυμόμαστε να τα καταναλώσουμε στην ώρα τους. Επίσης τοποθετούμε με σειρά προτεραιότητας τα τρόφιμα στα ράφια του ψυγείου: μπροστά όσα λήγουν σύντομα και πίσω εκείνα που αντέχουν.
4. Οργανώνουμε έξυπνα τις συνεστιάσεις μας
Υπολογίζουμε τις μερίδες με βάση τους καλεσμένους που επιβεβαιωμένα θα έρθουν. Σερβίρουμε μικρές ποσότητες φαγητού. Εάν κάποιος δεν χορτάσει, μπορεί απλά να ξαναγεμίσει το πιάτο του. Και στα οικογενειακά ή φιλικά τραπέζια μπορούμε και να ενθαρρύνουμε τους οικείους μας να αλλάξουν συνήθειες.
5. Τα περισσεύματα σε διαφανή τάπερ
Προτιμάμε γυάλινα διαφανή δοχεία, για να βλέπουμε ό,τι έχουμε φυλάξει, ώστε να τα αξιοποιήσουμε άμεσα και να θυμόμαστε, βλέποντάς τα, τι περιέχουν.
6. Αξιοποιούμε κάθε περίσσευμα φαγητού
Τα γινωμένα φρούτα και λαχανικά μπορούν να γίνουν smoothies και τάρτες. Τα μακαρόνια που περίσσεψαν ομελέτα φούρνου. Οι εμπνευσμένες συνταγές δεν θα αφήσουν τίποτα να πάει χαμένο. Επιπλέον, μοιραζόμαστε φαγητό που περίσσεψε με αγαπημένους και γείτονες ή με κάποιον που το έχει ανάγκη.
7. Κάνουμε κομποστοποίηση
Προμηθευόμαστε έναν κατάλληλο κάδο για το δικό μας φυσικό λίπασμα από υπολείμματα τροφίμων.
Η σπατάλη σε αριθµούς
► Παγκοσμίως, 1 στα 3 τρόφιμα πετιέται (1,3 δισεκατομμύρια τόνοι τροφής).
► Το 30% των παραγομένων φρούτων και λαχανικών απορρίπτεται λόγω εμφάνισης και το 28% των αγροτικών περιοχών καλλιεργείται για την παραγωγή φαγητού που θα πεταχτεί στους κάδους.
► Πανευρωπαϊκά, 88 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν ετησίως στα σκουπίδια, χωρίς σε αυτή την ποσότητα να συμπεριλαμβάνονται τα τρόφιμα που απορρίπτονται στην αγροτική παραγωγή και διαλογή.
► Το 10% της απόρριψης σχετίζεται με την αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης.
► Κάθε άτομο στην Ε.Ε. πετάει στα σκουπίδια 173 κιλά τροφής ετησίως.
► Μέσω νέων τεχνολογιών, το περισσευούμενο ψωμί των αρτοποιείων (ως και 20% της παραγωγής) μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμη ύλη (έχει την ίδια απόδοση σχεδόν με το ξύλο). Μάλιστα, έχει υπολογιστεί πως, αν όλα τα αρτοποιεία της Γερμανίας χρησιμοποιούσαν αυτήν τη μέθοδο, η παραγόμενη ενέργεια θα ήταν ίση με εκείνη ενός πυρηνικού εργοστασίου.
Πηγή: WWF