«Διαταραχή Παιχνιδιού». Πώς καταλαβαίνουμε ότι το παιδί μας είναι εθισμένο στα video games;

Στην εποχή μας, η γενιά των εφήβων αφιερώνει, γενικά, σημαντικό χρόνο σε βιντεοπαιχνίδια. Με τα παρατεταμένα διαστήματα καραντίνας, όμως, φαίνεται πως η ενασχόλησή τους αυτή πήρε άλλη έκταση. Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς και πώς μπορούν να τα αντιμετωπίσουν;

της Βίκυς Κόρδα

Η πανδημία ανάγκασε τους εφήβους να διακόψουν κάθε δραστηριότητα εκτός σπιτιού. Για αρκετούς μήνες το σχολείο αντικαταστάθηκε από την τηλεκπαίδευση, οι προπονήσεις σταμάτησαν, το ίδιο και οι έξοδοι με τους φίλους τους για διασκέδαση.
Σε αυτές τις συνθήκες απομόνωσης και μοναξιάς, μακριά από τους σημαντικούς συνομηλίκους, οι έφηβοι άρχισαν να «βλέπουν» τα ηλεκτρονικά παιχνίδια ως ένα μέσο που θα τους βοηθούσε να μη σκέφτονται την τρέχουσα κατάσταση και να ξεχνούν τη μοναξιά τους. Στην πραγματικότητα, στη διάρκεια του 2020, σχεδόν τα μισά παιδιά και οι μισοί έφηβοι περνούσαν περισσότερες από έξι ώρες την ημέρα στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων και των online παιχνιδιών.

«Check list» για τους γονείς
Τα βιντεοπαιχνίδια λειτουργούν εθιστικά. Μπορούν, με άλλα λόγια, να ενεργοποιήσουν το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου απελευθερώνοντας ντοπαμίνη, τον νευροδιαβιβαστή της ευφορίας. Αυτό τροφοδοτεί εκ νέου τη λαχτάρα των εφήβων να συνεχίσουν το gaming.
Ο ΠΟΥ, μάλιστα, απαριθμεί τρία βασικά κριτήρια για τη διάγνωση της «Διαταραχής Παιχνιδιού» (Gaming Disorder):
Η αδυναμία ελέγχου της επιθυμίας για βιντεοπαιχνίδι.
Η αίσθηση ότι το gaming είναι πιο σημαντικό από οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα.
Η συνέχιση της ενασχόλησης με τα βιντεοπαιχνίδια, παρά την εμφάνιση αρνητικών συνεπειών στις σχέσεις και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των εφήβων.

Σύμφωνα, δε, με την Αμερικανική Ψυχολογική Ένωση (American Psychological Association-APA), προκειμένου να στοιχειοθετηθεί η ύπαρξη της διαταραχής αυτής, ένας έφηβος πρέπει να παρουσιάζει τουλάχιστον 5 από τα 9 ακόλουθα κριτήρια σε διάστημα 12 μηνών:

  1. Έννοια για το παιχνίδι.
  2. Συμπτώματα απόσυρσης, όπως ευερεθιστότητα και άγχος, όταν στερείται τα βιντεοπαιχνίδια.
  3. Αυξημένη ανοχή (η ικανότητα και η ανάγκη να περνά όλο και περισσότερο χρόνο παίζοντας).
  4. Απώλεια ενδιαφέροντος για άλλες δραστηριότητες.
  5. Παραπλάνηση των γονιών σχετικά με τον χρόνο που ξοδεύει στο παιχνίδι.
  6. Μη αξιοποίηση εκπαιδευτικών ευκαιριών.
  7. Χρησιμοποίηση του παιχνιδιού για να ξεφύγει ή να ανακουφίσει το άγχος, την ενοχή ή άλλα αρνητικά συναισθήματα.
  8. Αδυναμία ελέγχου της συχνότητας και της διάρκειας του παιχνιδιού του.
  9. Αδυναμία περιορισμού του χρόνου που αφιερώνει σε video games, παρόλο που του δημιουργεί ψυχολογικά προβλήματα.

Γιατί εθίζονται οι έφηβοι στα video games;
Οι αιτίες του εθισμού στα βιντεοπαιχνίδια είναι βαθύτερες.
Οι έρευνες δείχνουν μια συσχέτιση μεταξύ του εθισμού των εφήβων στα βιντεοπαιχνίδια, της κατάθλιψης και του άγχους. Μελέτες έχουν επίσης διαπιστώσει ότι οι έφηβοι με ανασφαλή δεσμό με τους γονείς τους είναι πιο επιρρεπείς στον εθισμό στο διαδίκτυο και στα video games.
Συνεπώς, φαίνεται ότι τα βιντεοπαιχνίδια λειτουργούν ως διέξοδος από την πραγματικότητα και ως ένας τρόπος για να εκτονώσουν την αγωνία και τη δυσφορία που αισθάνονται.


Τι είναι τα video games;
Με τον όρο «video games» εννοείται οποιοδήποτε παιχνίδι πραγματοποιείται με τη χρήση κάποιας ηλεκτρονικής συσκευής, η οποία μπορεί να απεικονίσει δισδιάστατα ή τρισδιάστατα γραφικά. Τέτοιες συσκευές είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, οι κονσόλες, οι συσκευές χειρός, τα κινητά τηλέφωνα κ.ά..


Οι επιπτώσεις
Το υπερβολικό παιχνίδι θέτει το νευρικό σύστημα των εφήβων σε μια συνεχή κατάσταση υπερδιέγερσης. Όμως, το χρόνιο στρες που προκαλείται από την υπερδιέγερση αυτή συνδυάζεται και με άλλα προβλήματα που προκαλεί η καθιστική φύση του παιχνιδιού.

Συνοψίζοντας, οι σημαντικότερες επιπτώσεις του εθισμού στα βιντεοπαιχνίδια είναι οι εξής:
Δυσκολία στην προσοχή και στον έλεγχο των παρορμήσεων.
Κακή διαχείριση συναισθημάτων.
Μειωμένα επίπεδα συμπόνιας, δημιουργικότητας και ενδιαφέροντος για μάθηση.
Κατάθλιψη, ευερεθιστότητα και άγχος.
Μειωμένη ανοσολογική απόκριση εξαιτίας του χρόνιου στρες.
Ανθυγιεινή διατροφή και βάρος.
Διαταραχές ύπνου.
Αναισθησία στη βία και αυξημένη εχθρότητα.
Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Φαίνεται πως η επιβολή χρονικών ορίων παιξίματος από τους γονείς επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα. Αφ’ ενός διότι τα όρια είναι συνήθως πολύ αυστηρά, αφ’ ετέρου διότι, με τον τρόπο αυτό, οι γονείς δεν επιτρέπουν στους εφήβους αυτονομία στη λήψη αποφάσεων. Επομένως, είναι προτιμότερο για τους γονείς να δημιουργήσουν από κοινού με τα παιδιά τους ένα «συμβόλαιο» χρήσης των video games, το οποίο οι έφηβοι, πιθανότατα, θα τηρήσουν με μεγαλύτερη προθυμία.
Επιπλέον, οι γονείς πρέπει να αποτελέσουν παράδειγμα προς μίμηση και σε αυτή την περίπτωση, αλλάζοντας τη δική τους συμπεριφορά όσον αφορά τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να ελέγχουν την ενασχόλησή τους με κάθε είδους οθόνες, αλλά και να εφαρμόζουν στο εξής ένα υγιές lifestyle.

Ωστόσο, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης/διαχείρισης του εθισμού στα video games είναι η αντιμετώπιση των υποκείμενων ζητημάτων που καθιστούν τους εφήβους ευάλωτους σε αυτά. Επομένως, οι γονείς:
Πρέπει να βοηθήσουν τους εφήβους να βρουν θετικούς «αντιπερισπασμούς», όπως η σωματική δραστηριότητα, ο χρόνος στη φύση, η γιόγκα και η δημιουργική έκφραση.
Πρέπει να διατηρούν ανοιχτές τις «γραμμές επικοινωνίας», έτσι ώστε οι έφηβοι να ενθαρρύνονται να μοιραστούν τα συναισθήματα και τις εμπειρίες τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα αγόρια, τα οποία είναι γενικά λιγότερο εκφραστικά σε σχέση με τα κορίτσια.
Τέλος, εάν η συμπεριφορά ενός εφήβου υποδηλώνει Διαταραχή Παιχνιδιού ή άλλο ψυχολογικό πρόβλημα, οι γονείς θα πρέπει να αναζητήσουν την υποστήριξη ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας.


Τι γίνεται στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, το Πρόγραμμα Εναλλακτικής Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων «ΑΡΓΩ», στη Θεσσαλονίκη, εγκαινίασε μια νέα παρέμβαση σε εφήβους και νέους, 12 έως 21 ετών, οι οποίοι ξοδεύουν ώρες μπροστά στον υπολογιστή τους παίζοντας παιχνίδια, με παράλληλη χρήση κάνναβης ή ενεργειακών ποτών.
Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι νέοι ενθαρρύνονται «να αναλάβουν τις υπευθυνότητές τους, να υιοθετήσουν έναν νέο τρόπο ζωής και συμπεριφοράς, καθώς και ένα νέο αξιακό σύστημα, με στόχο μια νέα ζωή, ελεύθερη από κάθε είδους εξάρτηση».
Αναλυτικότερα, οι υπηρεσίες που στοχεύει να παρέχει το πρόγραμμα είναι εκτίμηση και αξιολόγηση, ατομικές και ομαδικές συνεδρίες, οικογενειακή συμβουλευτική, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, με στόχο τη μείωση και τη διακοπή της χρήσης και συνεργασία και δικτύωση με φορείς τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης.


Πηγές
https://www.newportacademy.com/resources/treatment/teenage-video-game-addiction/
https://www.healthline.com/health-news/impact-of-covid-19-lockdown-on-teens-mental-health
https://www.amna.gr/macedonia/article/588391/Programma-parembasis-se-efibous-exartimenous-apo-to-PEThEA-ARGO
https://el.wikipedia.org



Merc
Abbvie