Επιτέλους καταργούνται οι πολλοί περιορισµοί – η επίδειξη πιστοποιητικών εµβολιασµού και νόσησης για να µπεις οπουδήποτε, από καφετέρια µέχρι πολυκατάστηµα, η µειωµένη χωρητικότητα σε εστιατόρια και µπαρ, τα τεστ και τα δικαιολογητικά για να µπορέσεις να ταξιδέψεις… Επιτέλους ήρθε η εποχή που όλοι περιµέναµε.
Το κλειδί εδώ βρίσκεται στον χρόνο: «Περιµέναµε». Παρατατικός. Και όχι ενεστώτας.
Το περιµέναµε, το θέλαµε, το ονειρευόµασταν – πιο παλιά, όταν νιώθαµε καταπιεσµένοι και ασφυκτιούσαµε. Όταν όλα αυτά µάς ήταν πρωτόγνωρα. Πιο παλιά. Τώρα…;
Τώρα που ήρθε αυτή η «πολυπόθητη εποχή», µας βρίσκει µάλλον µουδιασµένους. Και ανασφαλείς: «Μα, έτσι, να πηγαίνουµε στα µπαράκια και να είµαστε ο ένας πάνω στον άλλον;». «Και πού ξέρω εγώ πώς είναι στην υγεία του αυτός που κάθεται στο διπλανό τραπέζι στο εστιατόριο, µιλώντας και γελώντας δυνατά, στο µισό µέτρο από µένα;».
Έχω την εντύπωση ότι το ψυχολογικό τραύµα που µας έχει αφήσει αυτή η πανδηµία θα αποδειχθεί µακράν βαθύτερο. Είναι φοβερό πώς, µέσα σε δύο µόλις χρόνια, ευχαρίστως πια δεν αγκαλιάζουµε ανθρώπους που αγαπάµε. Παρά µόνο κρυβόµαστε πίσω από ένα φιλί που θα στείλουµε από απόσταση, λέγοντας (όχι και τόσο αµήχανα πια) «Παιδιά, δεν αγκαλιαζόµαστε, ε; Από µακριά…». Πώς µπορέσαµε, µέσα σε τόσο µικρό χρονικό διάστηµα, να αποστασιοποιηθούµε τόσο εύκολα από κάτι που αποτελεί θεµελιώδη ανθρώπινη ανάγκη – την επαφή, το άγγιγµα;
Φαινοµενικά, επιστρέψαµε σιγά-σιγά στην καθηµερινότητά µας. Φαινοµενικά, όλα είναι ίδια. Μόνο που τίποτα πια δεν είναι ίδιο. Κυρίως επειδή εµείς δεν είµαστε πια ίδιοι. ∆εν νιώθουµε χαλαροί µε την τόση… ελευθερία. Η έλλειψη περιορισµών µοιάζει να µας αφήνει εκτεθειµένους σ’ αυτό το αόρατο «πράγµα» που ποτέ δεν νιώσαµε ότι νικήσαµε πραγµατικά. Γιατί πρόλαβε να µας νικήσει εκείνο – πρώτα και κύρια νοητικά, και µετά σωµατικά.
Η περίπτωση της Σανγκάης µε τα επιβεβληµένα, σχεδόν απάνθρωπα, lockdowns, έρχεται να επιδεινώσει την κατάσταση: «Τι δεν µας λένε;», «Μήπως, όντως, εµφανίστηκε µία καινούργια σούπερ µολυσµατική παραλλαγή του ιού, κι εµείς εδώ συµπεριφερόµαστε αφελώς µε την κατάργηση των περιορισµών;».
Το ανησυχητικό είναι ότι αρχίζουµε να χάνουµε την εµπιστοσύνη µας και στους επιστήµονες – δικαιολογηµένα ή αδικαιολόγητα. Ίσως επειδή είδαµε πολλά πισωγυρίσµατα τα τελευταία δύο χρόνια, λόγω της άγνωστης φύσης του συγκεκριµένου ιού. Ό,τι κι αν ακούσουµε, δεν µας πείθει, πόσω µάλλον αυτή η «απλοχεριά» στην αναστολή των περιορισµών. Και δεν υπάρχει µεγαλύτερη σκλαβιά από την έλλειψη εµπιστοσύνης. Από αυτή τη µόνιµη αίσθηση ανασφάλειας.
Σε τελική ανάλυση, αυτό είναι το κοινωνικό αποτύπωµα της φοβερής αυτής πανδηµίας που άλλαξε κυριολεκτικά τον πλανήτη, κάνοντάς µας, ενώ στην αρχή επαναστατούσαµε, τώρα πλέον να νιώθουµε πιο ήσυχοι µε την ύπαρξη περιορισµών. Οι οποίοι κάπου φαίνεται ότι µας έχουν βολέψει κιόλας, επιτρέποντάς µας να κλειστούµε µε την ησυχία µας στον εαυτό µας, στις σκέψεις µας – στην ασφάλειά µας.
Και δεν µπορώ να µη θυµηθώ τους «βαρβάρους» του Καβάφη, οι οποίοι µε ένα σουρεαλιστικό τρόπο έρχονται να «κουµπώσουν» στα όσα ζούµε σήµερα, κάνοντάς µε να χαµογελάσω πικρά: Και τώρα τι θα γίνουµε χωρίς τα µέτρα; Οι περιορισµοί αυτοί ήσαν µία κάποια λύσις…
Μαρία Λυσάνδρου
m.lysandrou@tpb.gr