Planbe team
Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια προοδευτική νευρολογική πάθηση, με τους ασθενείς να παρουσιάζουν ποικίλα σωματικά, γνωστικά και ψυχολογικά συμπτώματα. Συχνά τα πρώιμα συμπτώματα είναι τόσο ήπια, ώστε η νόσος περνά απαρατήρητη για χρόνια. Καθώς εξελίσσεται, η έλλειψη κινητικών δεξιοτήτων γίνεται πιο εμφανής, ενώ ακολουθούν γνωστικές διαταραχές, όπως δυσκολία στην κατανόηση οδηγιών και απώλεια σκέψης. Η αναγνώριση και κατανόηση των συμπτωμάτων, λοιπόν, είναι καθοριστική για τη σωστή θεραπεία.
Τα στάδια των συμπτωμάτων
Τα συμπτώματα χωρίζονται σε τρεις φάσεις: προκινητική, κινητική και γνωστική. Οι φάσεις αυτές δεν εμφανίζονται απαραίτητα με την ίδια χρονική σειρά, ενώ δεν βιώνουν όλοι οι ασθενείς όλα τα συμπτώματα.
- Μη κινητικά συμπτώματα – Προκινητική φάση
Η φάση αυτή παρουσιάζει συμπτώματα, όπως απώλεια όσφρησης, διαταραχές ύπνου REM, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, δυσκοιλιότητα, κατάθλιψη, μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, υπερβολική εφίδρωση και αυξημένο άγχος.
- Κινητικά συμπτώματα
Σε αυτή τη φάση ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα, όπως τρόμο, μυϊκή δυσκαμψία, βραδυκινησία, αστάθεια – προβλήματα ισορροπίας, δυσκολία στο βάδισμα, ακούσιες μυϊκές συσπάσεις – δυστονία και προβλήματα φωνής.
- Γνωστικά συμπτώματα
Περίπου το 50% των ασθενών εμφανίζουν γνωστικές διαταραχές, οι οποίες περιλαμβάνουν προβλήματα προσοχής, επιβράδυνση της σκέψης, δυσκολία επίλυσης προβλημάτων, προβλήματα μνήμης, διαταραχές λόγου, καθώς και δυσκολίες στην οπτικοχωρική αντίληψη (ως «οπτικοχωρική» ορίζεται η ικανότητα του ατόμου να επεξεργάζεται τα σχήματα και τον χώρο σε δύο και τρεις διαστάσεις – μια ικανότητα ιδιαίτερα χρήσιμη στην καθημερινή ζωή π.χ. για την πλοήγηση στον δρόμο ή για την τακτοποίηση ενός χώρου).
Το Πάρκινσον στην πράξη
Η νόσος του Πάρκινσον είναι χρόνια και προοδευτική, δηλαδή τα συμπτώματα επιδεινώνονται με τον χρόνο. Ωστόσο, η σοβαρότητα διαφέρει ανάλογα με τον ασθενή: κάποιοι έχουν ήπια προβλήματα, ενώ άλλοι μπορεί να εμφανίσουν σοβαρή αναπηρία.
- Τρόμος
Ο τρόμος είναι μια ακούσια, ρυθμική μυϊκή κίνηση. Εμφανίζεται κυρίως στα χέρια, αλλά και σε κεφάλι, πρόσωπο, φωνή, κορμό και πόδια.
Υπάρχουν δύο τύποι τρόμου:
– Ο τρόμος ηρεμίας (όταν το σώμα είναι χαλαρό)
– Ο τρόμος δράσης (κατά την κίνηση)
Το σύμπτωμα αυτό συνήθως ξεκινά από τη μία πλευρά και μπορεί να επιδεινωθεί με κόπωση ή στρες.
- Βραδυκινησία
Πρόκειται για βασικό σύμπτωμα της νόσου και εκδηλώνεται με δυσκολία έναρξης στις κινήσεις, με πιο αργές αυτόματες κινήσεις (π.χ. βλεφάρισμα), με γενική επιβράδυνση των κινήσεων, αλλά και με «άκαμπτη» έκφραση του προσώπου.
- Αλλαγές στην ομιλία
Περίπου το 89% των ασθενών παρουσιάζουν διαταραχές φωνής, δηλαδή χαμηλή ένταση, μονότονη φωνή και βραχνάδα.
Συχνά οι ίδιοι δεν αντιλαμβάνονται τη διαφορά.
- Προβλήματα στάσης και ισορροπίας
Η αστάθεια μπορεί να δυσκολέψει τη θεραπεία, προκαλώντας και πτώσεις. Χαρακτηριστικά της αστάθειας είναι η σκυφτή στάση σώματος και το συρτό βάδισμα.
- Μυϊκή δυσκαμψία
Εκδηλώνεται με δυσκαμψία σε χέρια ή πόδια, μειωμένη κινητικότητα και πόνο σε μυς ή αρθρώσεις.
- Απώλεια αυτόματων κινήσεων
Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι το σπάνιο βλεφάρισμα, η δυσκολία στην κατάποση και η σιελόρροια.
- Αλλαγές στη γραφή
Ο ασθενής αρχίζει να κάνει μικρά και σφιχτά γράμματα, ενώ μπορεί να παρατηρηθεί και αλλαγή της υπογραφής.
- Δυσκοιλιότητα
Ο ασθενής πραγματοποιεί λιγότερες από 3 κενώσεις την εβδομάδα. Πρόκειται για ένα σύμπτωμα, το οποίο μπορεί να εμφανιστεί πριν από τα κινητικά συμπτώματα.
- Μειωμένη όσφρηση
Αποτελεί πρώιμο σύμπτωμα και εμφανίζεται περίπου στο 90% των περιπτώσεων.
- Διαταραχή ύπνου REM
Οι διαταραχές αυτές περιλαμβάνουν έντονες κινήσεις στον ύπνο, φωνές ή φωνητικές αντιδράσεις και «ζωντανά» όνειρα. Αυτού του είδους το σύμπτωμα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.
- Άγχος και κατάθλιψη
Πρόκειται για συχνά συμπτώματα, τα οποία είναι πιθανό να εμφανιστούν πριν από άλλα σημάδια.
- Χαμηλή ορθοστατική πίεση
Το συγκεκριμένο σύμπτωμα μπορεί να προκαλέσει ζάλη, αδυναμία, πονοκέφαλο, καθώς και τάση λιποθυμίας.
- Προβλήματα ούρησης
Περιλαμβάνουν συχνουρία και επιτακτική ανάγκη για ούρηση, που όμως μπορεί να συνοδεύονται και από δυσκολία/καθυστέρηση κατά την ούρηση.
- Δυσκολία στην κατάποση
Το σύμπτωμα αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποσιτισμό, αφυδάτωση και εισρόφηση τροφής, η οποία αποτελεί επικίνδυνη επιπλοκή.
- Στυτική δυσλειτουργία
Ένα συχνό σύμπτωμα, το οποίο σχετίζεται με το νευρικό σύστημα και την κυκλοφορία του αίματος.
- Προβλήματα όρασης
Μπορεί να εκδηλωθούν ως ξηροφθαλμία, διπλωπία, δυσκολία στην ανάγνωση ή και ακούσιο κλείσιμο ματιών.
- Επιβράδυνση της σκέψης
Το συγκεκριμένο σύμπτωμα οδηγεί σε αργή επεξεργασία πληροφοριών και δυσκολία ανταπόκρισης.
- Προβλήματα μνήμης
Συνήθως ο ασθενής εμφανίζει δυσκολία στην ανάκληση πληροφοριών.
- Δυσκολία συγκέντρωσης
Το σύμπτωμα αυτό δυσκολεύει τον ασθενή ιδιαίτερα στις σύνθετες δραστηριότητες, προκαλώντας του επίσης πρόβλημα στις συνομιλίες του με τους άλλους.
- Άνοια
Η άνοια εμφανίζεται σε ορισμένους ασθενείς, όχι σε όλους.
Πότε να απευθυνθούμε σε γιατρό
Αν παρατηρηθούν πρώιμα μη κινητικά συμπτώματα, όπως π.χ. κατάθλιψη, δυσκοιλιότητα και απώλεια όσφρησης, καλό είναι να επισκεφθείτε ένα νευρολόγο για ένα προληπτικό έλεγχο.
Σημαντική διευκρίνιση: Πολλά από αυτά τα συμπτώματα είναι κοινά στον γενικό πληθυσμό και δεν σημαίνουν απαραίτητα Πάρκινσον. Ωστόσο, αν έχετε σχετικές ανησυχίες, μπορείτε να καταγράψετε τα συμπτώματα αυτά και να τα συζητήσετε με ένα γιατρό.