Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα
Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται

Οι αιτίες εμφάνισης και οι τρόποι αντιμετώπισης μιας χρόνιας δερματοπάθειας, η οποία υποχωρεί όσο ανεβαίνει ο υδράργυρος.

της Έλενας Κιουρκτσή

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι μια χρόνια δερματοπάθεια, η οποία χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα, απολέπιση και, αρκετές φορές, από κνησμό. Είναι αρκετά συχνή, σε σημείο να αποτελεί τον 4ο συνηθέστερο λόγο επίσκεψης σε δερματολόγους.
Περίπου το 3% του πληθυσμού προσβάλλεται από σμηγματορροΐκή δερματίτιδα, ενώ εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες. Συνήθως προσβάλλει άτομα ηλικίας 20 έως 60 ετών, αλλά και βρέφη κάτω των τριών μηνών (cradle cap).

Πού εμφανίζεται
Εντοπίζεται σε περιοχές του σώματος όπου υπάρχουν πολλοί σμηγματογόνοι αδένες και παρουσιάζουν πιο έντονη δραστηριότητα, όπως στο τριχωτό της κεφαλής, το πρόσωπο (φρύδια, βλέφαρα, μουστάκι, παρειές, μέτωπο, ρινοπαρειακές πτυχές), στις μασχάλες, στη βουβωνική περιοχή και στον κορμό.

Τις πταίει;
Πολλοί αιτιολογικοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση της σμηγματορροϊκής δερματίδας, μεταξύ των οποίων ορμονικοί, γενετικοί και περιβαλλοντολογικοί. Επιδεινώνεται συνήθως από τις μεταβολές της υγρασίας, τις εναλλαγές εποχών, το στρες και την κούραση.
Επιπρόσθετα, μπορεί να ευθύνονται το έντονο βούρτσισμα, το πολύ συχνό λούσιμο, η τριβή των μαλλιών και η χρήση ορισμένων προϊόντων περιποίησης μαλλιών, καθώς και τα αιωρούμενα σωματίδια της ατμόσφαιρας.

Ω μύκητα, o mores!
Ωστόσο, στην παθογένεια της σμηγματορροΐκής δερματίδας φαίνεται ότι εμπλέκεται ένας λιπόφιλος μύκητας, το Pityrosporum Ovale, και ενδεχομένως η νόσος να αποτελεί μία φλεγμονώδη απάντηση στον μύκητα αυτό. Επίσης, άτομα με νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος του Parkinson, εμφανίζουν συχνότερα σμηγματορροΐκή δερματίτιδα, καθώς και άτομα που είναι ανοσοκατασταλμένα (των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα, για διαφόρους λόγους, δεν βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο λειτουργίας) π.χ. με τον ιό του HIV ή έχουν κάνει μεταμόσχευση.


Φυσική αντιμετώπιση
Εναλλακτικά, για το τριχωτό της κεφαλής μπορούμε να ανακουφιστούμε από τα συμπτώματα με φυτικά εκχυλίσματα, βότανα και έλαια. Ωστόσο, επειδή ενδέχεται και αυτά να μας ερεθίσουν, καλό είναι να σιγουρευτούμε δοκιμάζοντας πρώτα σε κάποιο μικρό τμήμα του δέρματος, και μετά να εφαρμόσουμε σε όλη την επιφάνεια.
Ελαιόλαδο. Κάθε βράδυ απλώνουμε ελαιόλαδο στα μαλλιά και λουζόμαστε το επόμενο πρωί. Θα συμβάλει στο να ελεγχθεί η ξηρότητα που προκαλεί την απολέπιση. Αν δεν μπορούμε να κοιμηθούμε με λαδωμένα μαλλιά, κάνουμε τη μάσκα με ελαιόλαδο για 20 λεπτά και μετά λουζόμαστε.
Λάδι καρύδας. Επιλέγουμε ένα βιολογικό λάδι και το απλώνουμε σαν μάσκα, το αφήνουμε να δράσει για μισή ή μία ώρα και μετά λουζόμαστε.
Αιθέριο έλαιο tea tree. Είναι αντισηπτικό, αντιβακτηριδιακό και αντιμυκητιασικό. Ρίχνουμε μερικές σταγόνες σε ένα ήπιο σαμπουάν καθαρισμού και λουζόμαστε με αυτό.
Βιολογικό μηλόξυδο. Αναμειγνύουμε με νερό, σε αναλογία 1:10, το απλώνουμε σαν μάσκα, το αφήνουμε για 5 λεπτά και μετά ξεπλένουμε με νερό.
Αλόη: Τη χρησιμοποιούμε είτε ως λάδι είτε ως gel κάνοντας απαλό μασάζ, αφήνουμε να δράσει μερικά λεπτά και μετά ξεπλένουμε. Έχει επουλωτικές και κατευναστικές ιδιότητες.
Σαπούνι θείου: Μπορούμε να λουζόμαστε μια φορά την εβδομάδα, προκειμένου να απαλλαγούμε από την περίσσεια σμήγματος.
Σόδα φαγητού: Αναμειγνύουμε δυο κουταλιές της σούπας με νερό και κάνουμε απαλό μασάζ στις ρίζες των μαλλιών. Μετά από λίγα λεπτά ξεβγάζουμε. Αφαιρεί εκτός από τις φολίδες και τα βαριά προϊόντα styling, που επιβαρύνουν τη λιπαρότητα του τριχωτού.


Σμηγματόρροια και βρέφη
Γνωστή και ως “νινίδα”, η σμηγματόρροια μπορεί να παρουσιαστεί ακόμα και σε βρέφη ηλικίας έως τριών μηνών. Εμφανίζεται κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής, με κιτρινωπές ή καφέ πλάκες. Ωστόσο, δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για το παιδί, καθώς υποχωρεί έως τον 12ο μήνα χωρίς τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής.

Όλα τα “ασπράκια” δεν είναι ίδια
Για να μην συγχέουμε την πιτυρίδα και τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, η βασική τους διαφορά είναι ότι η πρώτη αντιπροσωπεύει μια ήπια μη φλεγμονώδη νόσο, ενώ η δεύτερη (ή, αλλιώς, ξηροδερμία) είναι φλεγμονώδης. Επίσης, η πιτυρίδα περιορίζεται στο τριχωτό της κεφαλής, ενώ η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα εμφανίζεται και σε άλλα σημεία, όπως τα φρύδια, καθώς και στο πλαϊνό τμήμα της μύτης.


Πώς θα απαλλαγώ;
Ειδικό σαμπουάν: Η θεραπεία του τριχωτού της κεφαλής των ενηλίκων και των εφήβων έγκειται στο λούσιμο 2 έως 3 φορές την εβδομάδα, με σαμπουάν που περιέχουν σαλικυλικό οξύ, σουλφιδικό σελήνιο, ή κετοκοναζόλη, ενώ για να έχουν χρόνο να επιδράσουν πρέπει να παραμένουν στο τριχωτό της κεφαλής περίπου 5 λεπτά.
Ωφέλιμη πίσσα: Επίσης, χρησιμοποιούνται 2 με 3 φορές την εβδομάδα σαμπουάν που περιέχουν εκχυλίσματα πίσσας. Εάν το πρόβλημα είναι έντονο, τα σαμπουάν αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται ημερησίως έως ότου εξαφανισθούν τα λέπια, και μετά κάθε 2 ή 3 ημέρες.
Επικουρική λοσιόν: Όταν το σαμπουάν δεν μειώνει τα συμπτώματα, τότε δίδεται μια λοσιόν κορτικοειδούς, η οποία συνήθως τοποθετείται 1 με 2 φορές ημερησίως, για 7-10 ημέρες.
Για το σώμα: Συνιστώνται λοσιόν κορτικοστεροειδών, όμως για λίγο χρονικό διάστημα.
Στα βρέφη: Χρησιμοποιούνται στην αρχή συνηθισμένα σαμπουάν ή κρέμες (ως μαλακτικά). Αν δεν έχουν αποτέλεσμα, τότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαμπουάν που περιέχει κετοκοναζόλη 2%.
Προσοχή στη διάρκεια. Επειδή η θεραπεία απλά περιορίζει τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, όταν αυτή διακοπεί τα συμπτώματα επανέρχονται. Γι’ αυτό, μια αγωγή που μπορεί να διαρκεί μήνες ή χρόνια, πρέπει να είναι ασφαλής σε μακροχρόνια χορήγηση.
Ζήτω το καλοκαίρι: Κατά τους θερινούς μήνες, η σμηγματόρροια βελτιώνεται, αφού η UV-A και UV-B ακτινοβολία εμποδίζουν την ανάπτυξη του βλαστομύκητα Pityrosporum Οvale. Πρέπει, όμως, να λαμβάνονται μέτρα για την αποφυγή βλάβης του δέρματος από τον ήλιο.

* Ευχαριστούμε για τις επιστημονικές πληροφορίες τον Δρ. Στυλιανό Αγγελίδη Δερματολόγο-Αφροδισιολόγο, Διδάκτορα Πανεπιστημίου Αθηνών.