Γαστρεντερίτιδα: H δεύτερη συχνότερη ίωση, μετά το κρυολόγημα

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να συμβεί στον καθένα μας ανά πάσα στιγμή, ταλαιπωρώντας μας για αρκετές ημέρες. Πώς μπορεί να την κολλήσουμε, για ποιους είναι πιο επικίνδυνη και τι μπορούμε να κάνουμε για να αναρρώσουμε γρήγορα; Όλες οι απαντήσεις παρακάτω.

της Έλενας Κιουρκτσή

Τι είναι η γαστρεντερίτιδα και με τι συχνότητα εμφανίζεται;
Συνιστά τη συχνότερη λοίμωξη σε όλο τον κόσμο και μεταδίδεται πολύ εύκολα, αφού σχεδόν στο 95% των περιπτώσεων υπεύθυνοι είναι ιοί. Γι’ αυτό, πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι η γαστρεντερίτιδα αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή ίωση μετά το κοινό κρυολόγημα. Γενικά, πάντως, οφείλεται σε διάφορα είδη μικροοργανισμών, τα οποία προκαλούν είτε άμεσες βλάβες στον βλεννογόνο (εσωτερικό χιτώνα) του στομάχου και του εντέρου (λεπτού ή παχέος), είτε παράγουν ουσίες (τοξίνες) που βλάπτουν έμμεσα το έντερο.

Ποιοι μικροοργανισμοί προκαλούν γαστρεντερίτιδα;
Στην παιδική ηλικία, το συχνότερο αίτιο γαστρεντερίτιδας είναι οι ιοί Rota, ενώ στους ενήλικες συνήθης υπεύθυνος μικροοργανισμός είναι οι ιοί Norwalk (Parvo-ιός) και, λιγότερο συχνά, τα βακτήρια (σαλμονέλα, σιγκέλα, εντεροβακτηριοειδή κ.ά.).
Επίσης, αιτία για την πρόκληση γαστρεντερίτιδας συνιστούν και οι τοξίνες των βακτηρίων που παράγονται σε αλλοιωμένα τρόφιμα (π.χ. σταφυλοκοκκική τοξίνη), ενώ σπανιότερα ευθύνονται τα πρωτόζωα (π.χ. αμοιβάδα).

Με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται;
Η συγκεκριμένη λοίμωξη εκδηλώνεται ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση, με συμπτώματα που είναι κοινά σε όλους. Δηλαδή το άτομο με γαστρεντερίτιδα έχει πόνο στην κοιλιά και επαναλαμβανόμενους εμετούς, οι οποίοι συνήθως εμφανίζονται τις πρώτες 6 έως 10 ώρες και μετά υποχωρούν σταδιακά. Υποφέρει από συνεχείς κενώσεις (διάρροια) που ενδέχεται να ξεκινήσουν ταυτόχρονα με τους εμετούς ή αφότου αυτοί τελειώσουν – και συνήθως διαρκούν περισσότερο. Επιπλέον, υπάρχει πυρετός που μπορεί να είναι υψηλός ή μόνο δέκατα, αδυναμία, εξάντληση, ναυτία και ανορεξία.

Πώς μπορούμε να πάθουμε γαστρεντερίτιδα;
Αν δεν τηρούμε τους κανόνες υγιεινής (π.χ. δεν πλένουμε τα χέρια μας μετά την τουαλέτα).
Αν καταναλώσουμε μολυσμένα τρόφιμα ή νερό, καθώς και χρησιμοποιώντας μαγειρικά σκεύη που δεν είναι καθαρά.
Αν ακουμπήσουμε σε επιφάνειες κοινόχρηστων χώρων, όπως τουαλέτες, μέσα μαζικής μεταφοράς, δημόσιες υπηρεσίες κ.λπ. και δεν πλύνουμε μετά τα χέρια μας.
Αν τρώμε σε εστιατόρια όπου δεν τηρούνται οι κανόνες υγιεινής.
Αν έρθουμε σε άμεση επαφή με άτομα που νοσούν ή είναι σε περίοδο ανάρρωσης (3-4 ημέρες αφού υποχωρήσουν τα συμπτώματα). Για παράδειγμα, όταν χρησιμοποιούμε τα δικά τους ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα, πετσέτες, σεντόνια και την ίδια τουαλέτα.
Οπότε, η τήρηση των βασικών κανόνων υγιεινής αποτελεί την καλύτερη πρόληψη. Το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι είναι και το αποτελεσματικότερο μέτρο προστασίας που εμποδίζει τη μετάδοση των ιών και των μικροβίων.

Σε ποιες πληθυσμιακές ομάδες η γαστρεντερίτιδα είναι πιο επικίνδυνη;
Πιο έντονα συμπτώματα εμφανίζουν ομάδες πληθυσμού που δεν έχουν ισχυρό ανοσοποιητικό, δηλαδή βρέφη, μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, αλλά και όσοι πάσχουν από χρόνιες παθήσεις (π.χ. σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα) και ακολουθούν ειδική φαρμακευτική αγωγή. Επειδή η απώλεια ηλεκτρολυτών, λόγω του εμετού και της διάρροιας, μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα, οι συγκεκριμένες ομάδες ασθενών πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.

Η επίσκεψη στον γιατρό είναι απαραίτητη;
Ναι, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, δηλαδή διαρκούν πάνω από τρεις ημέρες και είναι πολύ έντονα, όπως επίσης κι αν δεν σταματούν οι εμετοί, αν έχουμε πολύ υψηλό πυρετό που δεν υποχωρεί, και αν παρατηρήσουμε στις κενώσεις μας αίμα. Τότε θα πρέπει να διερευνηθεί το ενδεχόμενο να υποκρύπτεται κάτι πιο σοβαρό, για παράδειγμα η γαστρεντερίτιδα να οφείλεται σε κάποιο μικρόβιο (σαλμονέλα) ή να πρόκειται για τυφοειδή πυρετό. Στην περίπτωση αυτή, συστήνονται εξέταση αίματος και καλλιέργεια κοπράνων.

Πώς θα αναπληρώσουμε τους “χαμένους” ηλεκτρολύτες;
Όταν υποχωρήσουν οι εμετοί, θα πρέπει να αρχίσουμε να πίνουμε σταδιακά και σε μικρές ποσότητες κάποιο ηλεκτρολυτικό διάλυμα που περιέχει κάλιο, νάτριο, ασβέστιο κ.λπ., το οποίο θα βρούμε στο φαρμακείο. Όταν νιώσουμε καλύτερα, μπορούμε να καταναλώσουμε μικρές ποσότητες μπανάνας και μήλου (πλούσιες πηγές σε κάλιο). Επίσης, καλό είναι να πίνουμε νερό και τσάι, και να τρώμε σούπα ρυζιού ή φιδέ, με λίγο περισσότερο αλάτι από ό,τι συνήθως.

Υπό ποιες προϋποθέσεις λαμβάνουμε φαρμακευτική αγωγή;
Οι περισσότερες μορφές γαστρεντερίτιδας αντιμετωπίζονται μόνο με απλά μέτρα, όπως η αλλαγή στη δίαιτα και η επαρκής πρόσληψη υγρών. Μεγάλη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στη χρήση των αντιβιοτικών, διότι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μετά από ιατρική οδηγία, όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαιωθεί λοίμωξη από βακτήρια, και ιδιαίτερα σε ειδικούς πληθυσμούς ασθενών που δεν έχουν ισχυρό ανοσοποιητικό. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν πρέπει να λαμβάνονται (τουλάχιστον όχι στην αρχή της γαστρεντερίτιδας), παρά μόνο μετά από ιατρική συμβουλή.

Τι πρέπει να προσέχουμε όταν έχουμε γαστρεντερίτιδα;
Το διαιτολόγιό μας δεν χρειάζεται να περιλαμβάνει ιδιαίτερους περιορισμούς, απλά θα πρέπει να αρχίσουμε να τρεφόμαστε κανονικά μόλις εξισορροπήσουμε το έλλειμμα ηλεκτρολυτών και ενυδατωθούμε. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγονται οι τροφές που είναι πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως φρούτα, λαχανικά και όσπρια, καθώς και τα πολλά λιπαρά. Είναι προτιμότερες οι τροφές που είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες, το άπαχο κρέας και το γιαούρτι, γιατί είναι καλύτερα ανεκτά από το πεπτικό. Φάρμακα που αναστέλλουν την κινητικότητα του εντέρου αντενδείκνυνται στην αρχική φάση της νόσου.

Ευχαριστούμε για τις επιστημονικές πληροφορίες τη Γαστρεντερολόγο, κα Μαρίνα Χρυσανθοπούλου.


Γρήγορα… περαστικά
Στην πλειονότητά τους, οι ιογενείς γαστρεντερίτιδες είναι αυτοϊάσιμες. Δηλαδή κάνουν τον κύκλο τους και τα συμπτώματα υποχωρούν από μόνα τους. Ωστόσο, θα αναρρώσουμε πιο σύντομα εάν:
Μείνουμε σπίτι και ξεκουραστούμε.
Πάρουμε ένα απλό αντιπυρετικό (παρακεταμόλη), σε περίπτωση που έχουμε πυρετό. Αποφεύγουμε ασπιρίνη ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, καθώς μπορεί να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα στο ήδη ερεθισμένο στομάχι ή έντερό μας (π.χ. αιμορραγία).
Αναπληρώνουμε τα υγρά που χάσαμε με τη διάρροια και τον εμετό, πίνοντας νερό και ηλεκτρολυτικά διαλύματα. Με αυτό τον τρόπο, θα αποφύγουμε την αφυδάτωση.
Χρησιμοποιήσουμε αντιδιαρροϊκά ή αντιεμετικά φάρμακα μόνο στην περίπτωση που το κρίνει απαραίτητο ο γιατρός μας.



Abbvie