Μαρία Τσουλλόφτα
«Άγιε μου Βασίλη, μπορείς να μου αφήσεις ένα κουτί κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο, γεμάτο με τη μαγεία που θα μεταμορφώσει τη ζωή μου;» – Μαρία
Και ίσως σκέφτεσαι, αγαπητέ αναγνώστη: «Μα… δεν υπάρχει μαγεία, ούτε μαγικοί τρόποι για να αλλάξεις τη ζωή σου». Κι όμως, αν σου έλεγα ότι υπάρχει; Τι θα έκανες τότε;
Φαντάσου ένα κουτί κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο σου που δεν θα κρύβει αντικείμενα, αλλά στιγμές που αλλάζουν τη ζωή σου. Ένα ραντεβού με έναν ψυχολόγο, μια επίσκεψη στον ψυχίατρο, μια συνεδρία με έναν personal coach, ένα σεμινάριο αυτογνωσίας ή μια εφαρμογή που σε βοηθά να βρεις την ηρεμία σου. Δεν τυλίγεται με κορδέλες, αλλά όταν ανοίγει, «ξετυλίγεται» μέσα σου. Και είναι το δώρο που κρατά περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο: η φροντίδα της ψυχής.
Η αξία της ψυχικής υγείας μετριέται πολύ ακριβά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε δολάριο που επενδύεται στην ψυχική υγεία επιστρέφει τέσσερις φορές ως όφελος, λόγω της βελτίωσης της παραγωγικότητας, της φυσικής υγείας και της ποιότητας ζωής.1 Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αγορά υπηρεσιών ψυχικής υγείας ξεπέρασε τα 225 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, ενώ σε χώρες όπως η Σουηδία, το 72% των εργαζομένων έχουν πρόσβαση σε τακτικές συνεδρίες ψυχολογικής υποστήριξης. Στην Ελλάδα, η ψυχική υγεία παραμένει συχνά παραμελημένη, ενώ οι επενδύσεις είναι περιορισμένες.
«Γιαγιά τι έκανες για την ψυχή σου;» Πριν από δεκαετίες, η ψυχική υγεία σπάνια αναγνωριζόταν ως ανεξάρτητη ανάγκη. Οι άνθρωποι στρέφονταν στην οικογένεια, τους φίλους ή τις θρησκευτικές κοινότητες για υποστήριξη. Τα δύσκολα θέματα συζητιόνταν στο καφενείο, με την οικογένεια ή τη γειτονιά να έχει πάντα άποψη. Το φλιτζάνι και οι «καλές κουβέντες» του πνευματικού έδιναν ελπίδα, αλλά όχι πάντα λύση, και θα μπορούσα να απαριθμώ για ώρες τις προσπάθειες του ανθρώπου για να αντιμετωπίσει τα ψυχικά προβλήματα και ίσως όχι πάντα με επιτυχία, οπότε «ό,τι δεν λυνόταν, έμπαινε κάτω από το χαλί».
Γιατί να επενδύσω στην ψυχική μου υγεία; Ίσως με το ίδιο σκεπτικό γιατί θα πρέπει να τραφώ, γιατί να πάω στον γιατρό για εξετάσεις, γιατί να γυμναστώ. Τις τελευταίες δεκαετίες αντιμετωπίζουμε μια σημαντική αλήθεια: ότι οι σκέψεις και το περιβάλλον μας παίζουν καθοριστικό ρόλο στην υγεία μας. Δεν θέλω να ρωτήσω πόσοι από εμάς ξενυχτάμε, γιατί όλα γυρίζουν στο μυαλό μας και δεν βρίσκουμε ηρεμία ούτε στον ύπνο. Φαντάσου να είχες μια εφαρμογή που θα μέτραγε την ενέργεια που χάνεις σε ανήσυχες σκέψεις, άγχος και τοξικές σχέσεις. Πόσο «error» θα έβγαζε; Και όλα δείχνουν ότι χρειαζόμαστε κάποια αλλαγή. Μια αλλαγή που θα θέλαμε να δούμε, αλλά δεν παραδεχόμαστε ότι θα έρθει από μέσα μας.
Η ψυχική υγεία είναι ο πυρήνας της ευεξίας μας. Όταν είναι ισορροπημένη, όλα γύρω μας λειτουργούν καλύτερα – οι σχέσεις, η εργασία, η σωματική μας υγεία. Η κατάλληλη υποστήριξη μας βοηθά να διαχειριστούμε άγχος και κρίσεις, προσφέροντας συναισθηματική σταθερότητα. Παράλληλα, βελτιώνει τις σχέσεις μας, κάνοντάς μας καλύτερους στην επικοινωνία και πιο ικανούς να θέτουμε υγιή όρια. Η επένδυση στην ψυχική υγεία αυξάνει την παραγωγικότητά μας, καθώς η συγκέντρωση και η αποτελεσματικότητα ενισχύονται. Μειώνει το σωματικό στρες, προστατεύοντας την υγεία από προβλήματα όπως υπέρταση και αυπνία. Τέλος, προσφέρει αυτογνωσία, ώστε να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας και να ζούμε πιο αυθεντικά.
Όσο σημαντική κι αν είναι η ψυχική υγεία, συχνά τη θυσιάζουμε στο βωμό της υλικής ευχαρίστησης, «βάζοντας ένα τσιρότο σε μια πληγή που αιμορραγεί». Αντί να θεραπεύσουμε, παίρνουμε παυσίπονα, γιατί δεν αντέχουμε να βλέπουμε την εσωτερική μας πληγή. Και όμως, αντέχουμε τον πόνο που αφήνει βαθιά μέσα μας, προκαλώντας ρωγμές στην ψυχική μας ισορροπία.
Παρόλο που η ψυχική υγεία επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής μας, πολλοί διστάζουμε να επενδύσουμε σε αυτήν. Σκεφτόμαστε το κόστος μιας συνεδρίας, αγνοώντας το πραγματικό τίμημα ενός άλυτου ψυχολογικού προβλήματος. Σύμφωνα με έρευνες, το άγχος και η κατάθλιψη κοστίζουν δισεκατομμύρια ετησίως σε χαμένη παραγωγικότητα. Κακά τα ψέματα, η ψυχική φροντίδα και πρόληψη αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια, ενώ είναι αποδεδειγμένα η καλύτερη επένδυση για τη ζωή και την ευτυχία του ανθρώπου.
Το χριστουγεννιάτικο δέντρο της ψυχικής υγείας
Φαντάσου φέτος το δέντρο σου να είναι στολισμένο με «Ηρεμία», «Χαρά», «Ισορροπία», «Αυτοπεποίθηση», «Υγεία». Όχι λέξεις. Στοιχεία. Κομμάτια του εαυτού σου που επιτέλους λάμπουν. Κάθε στολίδι κι ένα βήμα. Κάθε επιλογή ένα «φωτάκι» που φωτίζει την ψυχή. Κι αν μου πεις ότι δεν υπάρχει μαγεία, θα σου πω: «Δες καλύτερα». Είναι μέσα σου. Πάντα ήταν. Καλές γιορτές!
- HEALTHSTAT: Ψυχική Υγεία: H αύξηση των επενδύσεων εξασφαλίζει μείωση δαπανών άνω των 122 δισ. Δολαρίων https://www.healthstat.gr/meletes/31954/headway-h-ayksisi-ton-ependyseon-gia-tin-frontida-psyxikis-ygeias-borei-na-eksasfalisei-meiosi-dapanon-ano-ton-122-disek-dolarion