Πώς επηρεάζει ο Σακχαρώδης Διαβήτης το ανοσοποιητικό σύστημα

Σακχαρώδης διαβήτης και ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται σε μια σχέση αλληλεξάρτησης, καθώς η νόσος αυτή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την άμυνα του οργανισμού. Στη χώρα μας, ο σακχαρώδης διαβήτης επηρεάζει περίπου το 12% του πληθυσμού, ποσοστό που μεταφράζεται περίπου σε 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους. Αν προσθέσουμε, δε, και τα άτομα με προδιαβήτη, τότε ο αριθμός εκτοξεύεται στα 2 εκατομμύρια.

«Το χειρότερο είναι ότι ένας μεγάλος αριθμός ατόμων με προδιαβήτη μπορεί να μην το γνωρίζει, καθότι ο σακχαρώδης διαβήτης για μια ολόκληρη δεκαετία από την έναρξη του μπορεί να μην εκδηλώσει κανένα σοβαρό σύμπτωμα, ώστε να διαγνωσθεί έγκαιρα»,

τονίζει ο κ. Αντώνιος Λέπουρας MD, Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος, Διευθυντής της Παθολογικής – Διαβητολογικής Κλινικής και του Διαβητολογικού Κέντρου του Metropolitan General.

«Ο διαβήτης δεν επηρεάζει μόνο την καρδιά, τα νεφρά και τον εγκέφαλo, αλλά έχει παρατεταμένη και καταστροφική επίδραση και στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ο ανεξέλεγκτος, μακροχρόνιος διαβήτης αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει την προδιάθεση για ασθένειες και λοιμώξεις.

Είναι αποδεδειγμένο και με την πρόσφατη εμπειρία από την COVID-19 ότι τόσο η καλή ρύθμιση του σακχάρου (ευγλυκαιμία), όσο κυρίως και η καλή ρύθμιση στις πρώτες ημέρες της λοίμωξης, παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ευνοϊκή έκβαση της νόσησης. Ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα καθιστά επικίνδυνες τις λοιμώξεις για τα άτομα με διαβήτη και, δυστυχώς, η παραμικρή μόλυνση τα επηρεάζει δυσμενώς, αυξάνοντας τα ποσοστά νοσηλείας – θνητότητας και παρατείνοντας τον χρόνο αποθεραπείας», επισημαίνει ο κ. Λέπουρας.

Πώς επιδρά, λοιπόν, ο σακχαρώδης διαβήτης στο ανοσοποιητικό;

Υπάρχουν 5 μηχανισμοί, με τους οποίους ο διαβήτης επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα, οδηγώντας σε ανοσοκαταστολή:

1. Ο σακχαρώδης διαβήτης μειώνει την ικανότητα του αμυντικού μηχανισμού και των λευκών αιμοσφαιρίων να φτάσουν σε ικανοποιητικό βαθμό στο σημείο της μόλυνσης

Ο διαβήτης είναι γνωστό ότι αυξάνει τον κίνδυνο για αθηροσκλήρωση, μια ασθένεια στην οποία η φλεγμονή μέσα στα αιμοφόρα αγγεία και τις αρτηρίες δημιουργεί βλάβες, γνωστές ως «αθηρωματική πλάκα», η οποία, με τη σειρά της, οδηγεί στην σκλήρυνση και στένωση των αιμοφόρων αγγείων. Το γεγονός αυτό επηρεάζει σημαντικά την αμυντική ικανότητα του οργανισμού και των λευκών αιμοσφαιρίων (τα κύτταρα που καταπολεμούν μικρόβια και ιούς) να φτάσουν έγκαιρα στο σημείο της μόλυνσης. Αυτό οδηγεί σε καθυστερημένη αντιφλεγμονώδη αντίδραση, μειωμένη επούλωση πληγών και αυξημένη ευπάθεια σε επακόλουθες λοιμώξεις.

2. Η χρόνια υπεργλυκαιμία επιβραδύνει τη διάχυση του αίματος μέσω των αιμοφόρων αγγείων, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών σε τραυματισμούς

Λόγω της παθολογικής πάχυνσης του τοιχώματος των αιμοφόρων αγγείων, παρατηρείται μείωση της ροής του αίματος στο σημείο του τραυματισμού. Η λιγότερη ροή αίματος οδηγεί, στη συνέχεια, σε μικρότερη ποσότητα θρεπτικών ουσιών και άμυνας, καθυστερώντας άλλα υγιή κύτταρα να φτάσουν στο σημείο του τραύματος και να θέσουν σε λειτουργία τον μηχανισμό επιδιόρθωσης. Κατ’ επέκταση, καθυστερεί η επούλωση των πληγών και επιτρέπεται στα βακτήρια να εισέλθουν εύκολα στο σώμα και να προκαλέσουν μόλυνση. Το δέρμα, το οποίο τρέφεται από μικρά τριχοειδή αγγεία και είναι βασικός παράγοντας για την παροχή έμφυτης ανοσίας, δεν είναι πλέον αρκετά ικανό να παράσχει προστασία από μολύνσεις, οδηγώντας σε λοιμώξεις και φλεγμονές.

3. Τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης περιορίζουν και απορυθμίζουν τη σύνθεση των αμυντικών λευκών ουδετερόφιλων κυττάρων

Τα ουδετερόφιλα είναι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμεσολάβηση της ανοσολογικής απόκρισης του ξενιστή σε βακτηριακές λοιμώξεις. Είναι τα πρώτα λευκοκύτταρα που φτάνουν στη μολυσμένη περιοχή και καταπολεμούν τη μόλυνση. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης περιορίζουν και απορρυθμίζουν τη σύνθεση των ουδετερόφιλων στο σώμα. Ο αρρύθμιστος διαβήτης βλάπτει την παραγωγή και την ωρίμανση των ουδετερόφιλων στον μυελό των οστών, οδηγώντας σε μείωση του αριθμού των ουδετερόφιλων στο αίμα. Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα εμποδίζει, επίσης, την ικανότητα των λευκοκυττάρων να κινητοποιούνται και να φτάνουν έγκαιρα στο σημείο της μόλυνσης.

4. Ο σακχαρώδης διαβήτης οδηγεί σε μειωμένη ανταπόκριση του συμπληρώματος, σημαντικού παράγοντα του αμυντικού μηχανισμού στον οργανισμό

Το σύστημα του συμπληρώματος είναι αναπόσπαστο μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς ενισχύει την ικανότητα των αντισωμάτων και των φαγοκυτταρικών κυττάρων να καταπολεμούν μικρόβια και ιούς που προκαλούν ασθένειες. Ωστόσο, η υπεργλυκαιμία (υψηλό σάκχαρο στο αίμα) προκαλεί ελαττώματα στους υποδοχείς του συμπληρώματος, βλάπτοντας την ικανότητά τους να προκαλούν φαγοκυττάρωση. Αυτή η διαταραχή της φαγοκυττάρωσης, με τη σειρά της, οδηγεί σε αυξημένη μικροβιακή δραστηριότητα στο σώμα και κάνει τον οργανισμό επιρρεπή σε λοιμώξεις.

5. Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα προσφέρει στα βακτήρια το τέλειο περιβάλλον για να ευδοκιμήσουν και να αναπτυχθούν

Η υπεργλυκαιμία προάγει την παραγωγή καταστροφικών μορίων (AGEs) στο σώμα, τα οποία παρεμβαίνουν στον φυσικό αμυντικό μηχανισμό του σώματος και περιορίζουν την ικανότητά του να καταπολεμά τις λοιμώξεις και τις φλεγμονές.

Ο εξασθενημένος αμυντικός μηχανισμός ανοίγει χώρο για πιο σοβαρές βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις, όταν αυτές βρουν πύλη εισόδου στο σώμα. Επίσης, το αυξημένο σάκχαρο προάγει την χρησιμοποίηση λιπών για ενέργεια, με αποτέλεσμα αυξημένα επίπεδα «κετονικών» σωμάτων που οδηγούν σε αυξημένη οξύτητα στο αίμα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον τέλειο για τα μικρόβια, ώστε να ευδοκιμούν ανεξέλεγκτα.

Ενίσχυση ανοσοποιητικού στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη

Όπως σημειώνει ο κ. Λέπουρας, για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, ο καλύτερος τρόπος για να παραμείνουν προστατευμένα είναι:

• Η ευγλυκαιμία, δηλαδή έλεγχος των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και διατήρησή τους εντός των ορίων. Είναι ο ευκολότερος τρόπος, συνδυασμένος με μια υγιεινή και ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή και μια καλή φυσική κατάσταση (fitness), για να αποτρέψουν τα προβλήματα.
• Η διακοπή καπνίσματος, κάτι εξίσου σημαντικό και απαραίτητο.
• Η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους. Η παχυσαρκία δημιουργεί υψηλό κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη και αρρύθμιστου διαβήτη. Παράλληλα, βλάπτει το ανοσοποιητικό σύστημα αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρότερης φλεγμονής, ενώ επιδεινώνει τις λοιμώξεις και άλλες χρόνιες παθήσεις.
• Η άσκηση. Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά το σώμα να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη, συμβάλλοντας στη μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, ενώ παράλληλα βελτιώνει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα και την ψυχική ευεξία.