Planbe team
Μία από τις πιο συχνές και φαινομενικά απλές ιατρικές πράξεις, η αιμοληψία, περνά πλέον στην εποχή της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έδωσε για πρώτη φορά άδεια κυκλοφορίας σε ένα αυτόνομο ρομποτικό σύστημα αιμοληψίας, το Aletta, το οποίο μπορεί να πραγματοποιεί ολόκληρη τη διαδικασία λήψης φλεβικού αίματος χωρίς άμεσο χειρισμό της βελόνας από επαγγελματία υγείας.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η απόφαση, η οποία παρουσιάστηκε πρόσφατα και στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την ενσωμάτωση της ρομποτικής στην καθημερινή κλινική πράξη. Το Aletta έλαβε άδεια μέσω της ρυθμιστικής οδού de novo του FDA, η οποία αφορά νέου τύπου ιατροτεχνολογικά προϊόντα χαμηλού έως μέτριου κινδύνου για τα οποία δεν υπάρχει αντίστοιχο προηγούμενο προϊόν.
Η τεχνολογία του Aletta συνδυάζει εγγύς υπέρυθρη απεικόνιση (near-infrared imaging), υπερηχογραφία, Doppler υπερηχογραφία, τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική υψηλής ακρίβειας. Το σύστημα αναλύει την ανατομία των αγγείων, εντοπίζει την κατάλληλη φλέβα και τη διακρίνει από τις αρτηρίες, πριν προχωρήσει στην παρακέντηση.
Από εκεί και πέρα, αυτοματοποιείται ουσιαστικά ολόκληρη η διαδικασία. Το σύστημα εφαρμόζει την περίδεση, απολυμαίνει το δέρμα, πραγματοποιεί την εισαγωγή της βελόνας, συλλέγει το αίμα, αλλάζει αυτόματα τα απαιτούμενα σωληνάρια, απορρίπτει τη βελόνα και στο τέλος τοποθετεί επίδεσμο στο σημείο της παρακέντησης.
Παρά τον υψηλό βαθμό αυτονομίας, η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη. Ένας εκπαιδευμένος επαγγελματίας αιμοληψίας μπορεί, ωστόσο, να επιβλέπει έως τρία συστήματα ταυτόχρονα, γεγονός που θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη δυναμικότητα των μονάδων αιμοληψίας και να περιορίσει τις καθυστερήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στην ασφάλεια. Εάν το σύστημα δεν αναγνωρίσει κατάλληλη φλέβα, δεν επιχειρεί παρακέντηση. Παράλληλα, εάν ο ασθενής κινηθεί υπερβολικά κατά τη διαδικασία, η βελόνα αποσυνδέεται αυτόματα και η αιμοληψία διακόπτεται, ενώ πρόσθετοι αισθητήρες μπορούν να αναστείλουν τη διαδικασία και να ειδοποιήσουν τον επόπτη όταν ανιχνεύονται δυνητικά μη ασφαλείς συνθήκες.
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Στην πολυκεντρική ευρωπαϊκή μελέτη ADOPT, που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Clinical Chemistry, το αυτόνομο σύστημα πέτυχε επιτυχή αιμοληψία με την πρώτη παρακέντηση στο 94,5% των περιπτώσεων. Η επίδοση παρέμεινε υψηλή ακόμη και σε υποομάδες, στις οποίες η φλεβική πρόσβαση μπορεί να είναι δυσκολότερη, όπως ηλικιωμένοι, άτομα με παχυσαρκία και ασθενείς που ανέφεραν ιστορικό δύσκολης αιμοληψίας.
Εξίσου σημαντική είναι η ποιότητα του δείγματος. Το ποσοστό αιμόλυσης ήταν μόλις 0,3%, ενώ ανεπιθύμητα συμβάντα καταγράφηκαν στο 0,6% των περιπτώσεων και ήταν όλα ήπια, χωρίς μέτριας ή σοβαρής βαρύτητας συμβάματα.
Η αποδοχή από τους ίδιους τους ασθενείς ήταν επίσης υψηλή: 90% ανέφεραν ότι ο πόνος ήταν μικρότερος ή παρόμοιος με εκείνον της συμβατικής αιμοληψίας, ενώ 82% δήλωσαν ότι σε μελλοντική αιμοληψία είτε θα προτιμούσαν το ρομποτικό σύστημα, είτε δεν θα είχαν προτίμηση μεταξύ αυτού και της κλασικής διαδικασία
Το Aletta είχε ήδη λάβει CE marking το 2024, επιτρέποντας την κλινική χρήση του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία σταδιακής εφαρμογής σε ευρωπαϊκά νοσοκομεία και εργαστήρια. Η απόφαση του FDA τον Αύγουστο του 2026 αποτελεί, ωστόσο, ένα ακόμη σημαντικό βήμα, καθώς δημιουργεί για πρώτη φορά στις ΗΠΑ ξεχωριστή ρυθμιστική κατηγορία για αυτόνομα ρομποτικά συστήματα αιμοληψίας.
Η σημασία της τεχνολογίας ξεπερνά την ίδια την πράξη της αιμοληψίας. Η δυνατότητα αυτοματοποίησης μιας εξαιρετικά συχνής, επαναλαμβανόμενης και απαιτητικής σε ανθρώπινους πόρους διαδικασίας μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού, στη μείωση του χρόνου αναμονής και στην τυποποίηση της ποιότητας των δειγμάτων.
Το Aletta δεν σηματοδοτεί την κατάργηση του επαγγελματία υγείας, αλλά μια διαφορετική κατανομή των ρόλων, η ρομποτική αναλαμβάνει την τυποποιημένη τεχνική πράξη, ενώ ο άνθρωπος διατηρεί την επίβλεψη, την κλινική κρίση και την ευθύνη για την ασφάλεια του ασθενούς. Η αιμοληψία μπορεί να φαίνεται μια μικρή πράξη μέσα στην πολυπλοκότητα της σύγχρονης ιατρικής· η πλήρης αυτοματοποίησή της, όμως, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική αρχίζουν να μετασχηματίζουν την καθημερινή λειτουργία της υγειονομικής περίθαλψης.