4+1 Μύθοι και Αλήθειες για την Αρθρίτιδα

Πόνος, δυσκαμψία, οίδημα, ερυθρότητα, δυσκολία να χρησιμοποιήσουμε μία ή περισσότερες αρθρώσεις, με αποτέλεσμα να περιορίζεται αισθητά η κινητικότητά μας. Αυτές είναι οι κλασικές εκδηλώσεις της αρθρίτιδας ή, αλλιώς, της φλεγμονής των αρθρώσεων. Ποιοι είναι, όμως, οι πιο κοινοί μύθοι για αυτή τη συχνή πάθηση;

της Έλενας Κιουρκτσή

Η γκάμα στις ρευματικές-μυοσκελετικές παθήσεις, στις οποίες ανήκει και η αρθρίτιδα, περιλαμβάνει ποικίλες αιτίες, εκφυλιστικές παθήσεις των αρθρώσεων και της σπονδυλικής στήλης (π.χ. οστεοαρθρίτιδα), φλεγμονώδεις αρθρίτιδες (π.χ. ρευματοειδή αρθρίτιδα, ψωριασική αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα), αλλά και τα συστηματικά αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα (συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, σκληρόδερμα, σύνδρομο Sjögren, αγγειίτιδες, μυοσίτιδες κ.λπ.).
Η σωστή ενημέρωση, η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπισή τους από ειδικό γιατρό, που δεν είναι άλλος από τον ρευματολόγο, σε συνεργασία με γιατρούς άλλων ειδικοτήτων και εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας, βελτιώνουν τόσο την ποιότητα ζωής και την ικανότητα του ασθενούς για εργασία, όσο και την έκβαση των διαφόρων μορφών αρθρίτιδας.
Δυστυχώς, η ελλιπής ενημέρωση οδηγεί συχνά σε παρανοήσεις, με ασθενείς και μη να λαμβάνουν συχνά πληροφορίες μη αποδεδειγμένες επιστημονικά, οι οποίες τους προκαλούν σύγχυση. Τι ισχύει, όμως, και τι όχι από τα όσα κυκλοφορούν για την αρθρίτιδα;

Μύθος 1ος
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) και η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) είναι το ίδιο
Υπάρχουν πάνω από 100 διαφορετικοί τύποι αρθρίτιδας. Οι πιο συνηθισμένες είναι η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ), η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) και η νεανική αρθρίτιδα (ΝΑ). Ενώ η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η νεανική αρθρίτιδα είναι ασθένειες, η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) δεν είναι. Στην πραγματικότητα, συνιστά σύμπτωμα εκφύλισης των συνδέσμων.
Μπορεί να είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς εξωτερικών παραγόντων, όπως οι τραυματισμοί, η καταπόνηση από έντονη αθλητική δραστηριότητα, αλλά και η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, με το πέρασμα των δεκαετιών.

Μύθος 2ος
Μόνο τα έκδηλα συμπτώματα υποδηλώνουν ρευματοειδή αρθρίτιδα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μια προοδευτική αυτοάνοση ασθένεια που μπορεί να υφίσταται, χωρίς όμως τα σημάδια να είναι έκδηλα στο σώμα μας.
Ακόμη και αν δεν έχουμε ορατά τα σημάδια της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, όπως οι κόκκινοι πρησμένοι σύνδεσμοι και τα παραμορφωμένα δάκτυλα των χεριών, ενδέχεται να υποφέρουμε από έντονους πόνους στις αρθρώσεις, δυσφορία και εξάντληση. Για να μάθουμε εάν ανήκουμε στην ομάδα υψηλού κινδύνου ή αν έχουμε άρχουσα ΡΑ, μπορούμε αρχικά να συμβουλευτούμε έναν παθολόγο και να κάνουμε τις ανάλογες αιματολογικές εξετάσεις.

Μύθος 3ος
Όποιος έχει αρθρίτιδα θα πρέπει να αποφεύγει τη γυμναστική
Για αρκετές δεκαετίες επικρατούσε η συμβουλή οι πάσχοντες από αρθρίτιδα να αποφεύγουν κάθε μορφή άσκησης, για να μη φθείρουν ακόμη περισσότερο τις αρθρώσεις τους. Πρόκειται για μια αντίληψη που αποδείχθηκε λανθασμένη.
Αυτό που ισχύει είναι πως, ανάλογα με τον τύπο της αρθρίτιδας, κάποιες ασκήσεις καλό θα ήταν να αποφεύγονται – μία κατεύθυνση που θα δώσει στον ασθενή ο θεράπων ιατρός. Στον αντίποδα, η παντελής απουσία άσκησης θα επιβαρύνει τη συνολική φυσική μας κατάσταση, που περιλαμβάνει τη δύναμη, την αντοχή, την ταχύτητα, την ευκινησία, τα σωστά αντανακλαστικά και την ευλυγισία.
Επιπλέον, συγκεκριμένες μορφές άσκησης έχουν ιδιαίτερα ευεργετική επίδραση στην αρθρίτιδα και μειώνουν αισθητά τα συμπτώματά της, όπως η αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα μέσης έντασης, κολύμβηση, χορός), αλλά και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης (π.χ. άσκηση με βαράκια/λάστιχα).

Μύθος 4ος
Οι αλλαγές του καιρού δεν επηρεάζουν τα άτομα με αρθρίτιδα
Παρότι δεν υπάρχουν αρκετά επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα ψυχρά και υγρά κλίματα επηρεάζουν αρνητικά την αρθρίτιδα, ή ότι τα θερμά και ξερά μειώνουν τα συμπτώματα, οι αλλαγές του καιρού φαίνεται, εν μέρει, να έχουν θετική ή αρνητική επίδραση με διαφορετικούς τρόπους.
Ίσως γιατί το κρύο, οι χαμηλές θερμοκρασίες και η υγρασία προκαλούν σύσπαση των μυών και των τενόντων, καθώς και συστολή των αιμοφόρων αγγείων. Το γεγονός αυτό έχει άμεση επίδραση στις αρθρώσεις και ενδέχεται να προκαλέσει πόνους, εάν υπάρχει πρόβλημα. Από την άλλη, η ζέστη χαλαρώνει τους μυς, αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος που μεταφέρει πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, ανακουφίζει από μυϊκά πιασίματα, μαλακώνει τις σκληρές αρθρώσεις, γι’ αυτό και μπορεί να ανακουφίζει από τον πόνο.

Μύθος 5ος
Η αρθρίτιδα οδηγεί σταδιακά σε απουσία αυτοεξυπηρέτησης και αναπηρία
Όχι, εάν υπάρχει σωστή ενημέρωση, έγκαιρη διάγνωση και επιστημονική αντιμετώπιση.
Σημαντικό ρόλο παίζουν, επίσης, η φυσιοθεραπεία, η χειροπρακτική, ο ηλεκτροβελονισμός και άλλες μέθοδοι αποκατάστασης, καθώς και η σωστή διατροφή και η διακοπή του καπνίσματος. Το τελευταίο είναι ίσως από τις σημαντικότερες αλλαγές που χρειάζεται να γίνουν. Εκτός των βλαβερών επιπτώσεών του συνολικά στον οργανισμό, το τσιγάρο στερεί και πολύτιμο οξυγόνο από τους ιστούς του σώματος, «απελευθερώνοντας» ελεύθερες ρίζες, που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τα συμπτώματα.

Πότε εμφανίζεται στα παιδιά;
Τα παιδιά μπορούν να εκδηλώσουν πολλούς διαφορετικούς τύπους αρθρίτιδας, με πιο συχνή αυτή που ονομάζεται Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα ή, αλλιώς, JIA.
Εάν το παιδί παραπονιέται για πόνους στις αρθρώσεις, και αυτές είναι εμφανώς πρησμένες για τουλάχιστον έξι εβδομάδες, θα πρέπει οι γονείς να συμβουλευτούν άμεσα ένα γιατρό.
Τα αίτια που προκαλούν αρθρίτιδα στα παιδιά δεν είναι έως τώρα γνωστά – ακόμα και ένας ιός, για παράδειγμα, ενδέχεται να την προκαλέσει σε ανηλίκους με προδιαθεσικούς παράγοντες. Πρόκειται για μία αυτοάνοση ασθένεια, η οποία δεν μεταδίδεται από παιδί σε παιδί. Πιο συγκεκριμένα, φυσιολογικά το ανοσοποιητικό σύστημα ενός παιδιού στέλνει λευκά αιμοσφαίρια για την προστασία του σώματος και την καταπολέμηση εξωτερικών εισβολέων, όπως τα βακτήρια και οι ιοί. Σε μια αυτοάνοση ασθένεια, όπως είναι η αρθρίτιδα, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται σε υγιή κύτταρα, απελευθερώνοντας χημικές ουσίες για να τα καταπολεμήσει. Αυτές οι χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από το ανοσοποιητικό σύστημα ενοχοποιούνται για τον πόνο και το πρήξιμο στις αρθρώσεις.
Ωστόσο, να έχουμε υπ’ όψιν μας πως κάθε πόνος στις αρθρώσεις δεν σημαίνει απαραίτητα πως υπάρχει αρθρίτιδα. Η επίσκεψη στον γιατρό θα βοηθήσει στο να μάθουμε τον ακριβή λόγο που το παιδί πονάει στις αρθρώσεις και ποια εξατομικευμένη θεραπεία θα πρέπει να ακολουθήσει, αναλόγως με τη διάγνωση. 

Είναι σημαντικό:
Τα παιδιά με JIA να διατηρούν τις αρθρώσεις τους σε κίνηση. Ίσως χρειαστεί το παιδί να ενταχθεί σε κάποιο ειδικό πρόγραμμα άσκησης, ώστε να κινείται και να είναι ενεργό, καθώς και να κάνει κάποιες φυσιοθεραπείες.
Εκτός από τα προβλήματα των αρθρώσεων, η JIA (αρθρίτιδα) μπορεί να προκαλέσει ραγοειδίτιδα. Πρόκειται για μια φλεγμονή του οφθαλμού που προκαλεί προβλήματα όρασης, εάν δεν αντιμετωπιστεί. Όλα τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με JIA θα πρέπει να προβούν σε έλεγχο των ματιών τους από έναν οφθαλμίατρο, με σκοπό τη διάγνωση και θεραπεία οφθαλμικών προβλημάτων. Εάν, δε, τα μάτια του παιδιού επηρεάζονται, μπορεί να αντιμετωπιστούν με οφθαλμικές σταγόνες.

Τροφές που ανακουφίζουν από τα συμπτώματα
– Σύμφωνα με τους ειδικούς, ιδανικές τροφές για τη μείωση του πόνου των αρθρώσεων είναι τα λαχανικά, και ειδικά τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι, το λάχανο, οι πιπεριές και τα παντζάρια.
– Άκρως σημαντικό φαίνεται να είναι και το μπρόκολο για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της αρθρίτιδας, καθώς σχετικές έρευνες έδειξαν ότι η καθημερινή κατανάλωση μίας μερίδας μπρόκολου προλαμβάνει και επιβραδύνει την επιδείνωση της οστεοαρθρίτιδας.
– Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες έχουν επίσης τα λεμόνια, τα πορτοκάλια και τα γκρέιπφρουτ, γι’ αυτό καλό είναι να εντάσσονται στο καθημερινό διαιτολόγιο.
– Όσον αφορά τις πρωτεΐνες, οι πάσχοντες από αρθρίτιδα πρέπει να καταναλώνουν αυγά, σολομό, τόνο, ρέγκα, αλλά και βιολογικό κοτόπουλο. Για πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης, μπορεί κανείς να καταναλώνει φασόλια, φακές και αρακά.

Πάντως, αξίζει να συζητήσουμε και με τον γιατρό μας το ενδεχόμενο λήψης συμπληρωμάτων που ανακουφίζουν τον πόνο της αρθρίτιδας. Τέτοια είναι τα συμπληρώματα γλυκοζαμίνης και χονδροϊτών, καθώς και το υαλουρονικό οξύ, που συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία των αρθρώσεων.


Η Αρθρίτιδα σε αριθμούς

Περισσότερες από 200 είναι οι ρευματικές παθήσεις, οι οποίες πλήττουν άτομα όλων των ηλικιών και των δύο φύλων. Υπολογίζεται ότι, σε κάποια στιγμή της ζωής τους, από αρθρίτιδα θα προσβληθούν το 1/4 του πληθυσμού των αναπτυγμένων χωρών.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα άτομα με ρευματικές – μυοσκελετικές παθήσεις ανέρχονται σε 120.000.000, ενώ στην Ελλάδα έχει υπολογιστεί ότι το 26% του πληθυσμού πάσχει από κάποια ρευματική-μυοσκελετική πάθηση.