Γιατί είμαστε εκνευρισμένοι όταν κάνουμε δίαιτα;

Η σωστή απώλεια των περιττών κιλών απαιτεί κόπο και χρόνο. Και δεν φτάνει που αυτό, από μόνο του, θέλει προσπάθεια, πολύ συχνό είναι και το φαινόμενο όσοι κάνουν δίαιτα να αισθάνονται οξύθυμοι, εκνευρισμένοι και γκρινιάρηδες, χωρίς να μπορούν πάντα να το διαχειριστούν. Κι όμως, αυτός ο εκνευρισμός έχει εξήγηση… 

Πράγματι, πολύ συχνά, στην προσπάθειά μας να κάνουμε δίαιτα, καταλήγουμε να είμαστε συνεχώς «στην τσίτα». Μερικές φορές, ο εκνευρισμός προέρχεται από την αδυναμία μας να επιτύχουμε τον στόχο μας. Άλλες φορές, όμως, αποτελεί απόρροια είτε της ελλιπούς κατανάλωσης τροφής, είτε των ανθυγιεινών διατροφικών συνηθειών που είχαμε πριν αρχίσουμε δίαιτα.

Σύμφωνα με την κ. Γεωργία Κάσση, MD, PhD, Ενδοκρινολόγο, Διευθύντρια ΕΣΥ – επιστημονικά υπεύθυνη στο Ενδοκρινολογικό Τμήμα του Γ.Ν. «Αλεξάνδρα», κλινικές μελέτες έχουν δείξει πως, όταν προσπαθούμε να δείξουμε αυτοέλεγχο και αυτοσυγκράτηση, αναπτύσσουμε αισθήματα θυμού. Αυτό συμβαίνει συχνά κατά τη μετάβαση από μία πλούσια, ανεξέλεγκτη διατροφή, σε μία συγκεκριμένη δίαιτα με πολλούς περιορισμούς.
Μία από τις σχετικές μελέτες, η οποία δημοσιεύθηκε το περιοδικό Journal of Consumer Research, πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες των πανεπιστημίων UCSD και Northwestern στις ΗΠΑ, οι οποίοι διεξήγαγαν μια σειρά τεστ σε φοιτητές, για να δουν αν η επιλογή υγιεινών τροφίμων σχετίζεται με τη συναισθηματική κατάστασή τους. Σε ένα από αυτά, ανακάλυψαν πως οι φοιτητές που επέλεγαν ένα μήλο αντί για μία μπάρα σοκολάτα, ήταν πιθανότερο να επιλέξουν στη συνέχεια να δουν ταινίες με πλοκή γύρω από την εκδίκηση! Σε ένα άλλο τεστ, όσοι επέλεξαν ένα υγιεινό σνακ αντί ενός παχυντικού σνακ, εκνευρίστηκαν περισσότερο όταν τους ζήτησαν να δουν ένα διαφημιστικό σποτ με αυστηρό, προστακτικό περιεχόμενο.
Παρόλο που τα ευρήματα αυτά ενισχύουν ευρήματα προγενέστερων μελετών, σύμφωνα με τους ερευνητές, πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν πόσο οξύθυμοι γίνονται όταν κάνουν δίαιτα.

Ο ρόλος των ορμονών
Εντούτοις, υπάρχει και ορμονικός λόγος για τον θυμό της δίαιτας. Όταν ένα άτομο κάνει δίαιτα, μία από τις πρώτες συνήθειες που αλλάζει είναι τα ακατάστατα γεύματα. Οι δίαιτες συνήθως συνιστούν τρία έως πέντε γεύματα σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, και το πρόγραμμά τους συνήθως τηρείται, τουλάχιστον για τον πρώτο καιρό.
«Όταν ένας οργανισμός έχει συνηθίσει το τσιμπολόγημα και ξαφνικά πρέπει να καταναλώνει τροφή π.χ. κάθε 4-6 ώρες, τότε τα επίπεδα γλυκόζης αίματος μειώνονται», λέει η κ. Κάσση. «Μειώνονται, επίσης, σε όσους δεν τρέφονται επαρκώς, αλλά λιμοκτονούν κάνοντας δίαιτες-αστραπή, με την ελπίδα ότι θα αδυνατίσουν εύκολα και γρήγορα (πράγμα που αποτελεί πλάνη)».
Όταν μειωθούν σημαντικά τα επίπεδα της γλυκόζης, ενεργοποιούνται άλλες ορμόνες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη – η κορτιζόλη είναι η ορμόνη του στρες και η αδρεναλίνη η ορμόνη που προετοιμάζει τον οργανισμό για «μάχη». Στην περίπτωση της δίαιτας, αυξάνεται η παραγωγή και των δύο, προκειμένου να αυξηθεί και να εξισορροπιστεί η γλυκόζη αίματος.
«Η έκκριση κορτιζόλης μπορεί να προκαλέσει επιθετικότητα σε μερικούς ανθρώπους. Επιπρόσθετα, η χαμηλή γλυκόζη αίματος μπορεί να επηρεάσει ανώτερες εγκεφαλικές λειτουργίες, όπως ο έλεγχος των παρορμήσεων, των πρωτόγονων επιθυμιών και της συμπεριφοράς», λέει η ειδικός.
Επομένως, «ο θυμός κατά τη δίαιτα μπορεί να είναι και μία βιοχημική αντίδραση εξαιτίας της χαμηλής γλυκόζης αίματος, και όχι απόρροια της κόπωσης, της ανίας ή της δυσφορίας που συχνά προκαλεί η δίαιτα με το πέρασμα του χρόνου».

Κίνδυνοι
Για τους υγιείς ανθρώπους, ο θυμός της δίαιτας δεν είναι ιδιαίτερο πρόβλημα. Για όσους, όμως, πάσχουν από προβλήματα υγείας, λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, έχουν υψηλό σωματικό βάρος παρά τη δίαιτα που κάνουν ή, χειρότερα ακόμα, υποσιτίζονται, μπορεί να υπάρξει πρόβλημα.
«Ειδικά οι ασθενείς με μεταβολικά νοσήματα, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, οι παγκρεατικές διαταραχές, οι ηπατικές διαταραχές και τα σύνδρομα επινεφριδικής ανεπάρκειας, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών ή παρενεργειών από τη χαμηλή γλυκόζη αίματος. Και αυτό, διότι ο οργανισμός τους έχει ανεπαρκή ικανότητα γλυκαιμικής ρύθμισης», προειδοποιεί η κ. Κάσση.
Συμπερασματικά, η υπογλυκαιμία και η οξυθυμία της δίαιτας που επιφέρει, είναι συχνά μη-φυσιολογικές συνέπειες μιας ελλιπώς σχεδιασμένης δίαιτας για αδυνάτισμα ή της υπερπροσπάθειας που καταβάλλει ο οργανισμός να συνηθίσει τη νέα διατροφή.

Πώς να το προλάβουμε
Για να αποφευχθούν οι δυνητικοί κίνδυνοι, απαραίτητη είναι η επίσκεψη στον ενδοκρινολόγο, ο οποίος θα αξιολογήσει την υγεία, το σωματικό βάρος και τις ανάγκες του ατόμου σε θερμίδες και θρεπτικά συστατικά, πριν καταρτιστεί το οποιοδήποτε πρόγραμμα αδυνατίσματος, τονίζει η κ. Κάσση. Το πρόγραμμα που θα επιλεγεί πρέπει να πληροί τους εξής κανόνες:
Κατανάλωση αρκετών μικρών γευμάτων μέσα στην ημέρα ή τριών κυρίων γευμάτων (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό), που θα καλύπτουν τις διατροφικές και θερμιδικές ανάγκες του οργανισμού.
Αποφυγή πρόχειρων φαγητών, που μπορεί να προκαλέσουν «κατάρρευση» της γλυκόζης αίματος αμέσως μετά την απότομη αύξησή της. Τα θρεπτικά, υγιεινά, με πολλές φυτικές ίνες τρόφιμα προκαλούν βαθμιαία αύξηση και μείωση της γλυκόζης αίματος, αποτρέποντας τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.
Τσιμπολόγημα υγιεινών σνακ. Αυτό προϋποθέτει να έχουμε κάποια διαθέσιμα στην τσάντα, στο αυτοκίνητο ή/και στο γραφείο.
Συστηματική γυμναστική.
Επαρκής ύπνος (τουλάχιστον 7-8 ώρες κάθε βράδυ).
Καλή ενυδάτωση.



Abbvie