Η Φυσικοθεραπεία σύμμαχος των ογκολογικών ασθενών. Η σημαντική συμβολή της στη βελτίωση της ποιότητας ζωής

Παλαιότερα, η σύσταση σε ασθενείς με καρκίνο ήταν να μειώσουν τη σωματική τους δραστηριότητα, γεγονός αυτονόητο σε περιπτώσεις που η κίνηση προκαλεί πόνο ή δυσκολία στην αναπνοή. Ωστόσο, νεότερες μελέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η άσκηση όχι μόνο είναι ασφαλής, αλλά έχει και ευεργετικά αποτελέσματα για τον ασθενή, τόσο κατά την περίοδο της νόσησης, όσο και κατά την αποθεραπεία, βελτιώνοντας σε πολύ μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής του. 

του Μιχάλη Σαμαρά, φυσικοθεραπευτή

Σύμφωνα με τα στατιστικά, οι περισσότεροι άνθρωποι δυστυχώς θα έρθουν αντιμέτωποι, σε κάποια στιγμή της ζωής τους, με μία μορφή καρκίνου. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, το γεγονός ότι στις ανεπτυγμένες χώρες αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου, μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ο καρκίνος δεν είναι μία νόσος, αλλά μία ομάδα νοσημάτων που αριθμεί πάνω από 200 διαφορετικές μορφές και σχετίζεται με τα γονίδια που ελέγχουν την κυτταρική διαίρεση. Πρώτος χρησιμοποίησε τον όρο ο «πατέρας» της ιατρικής επιστήμης Ιπποκράτης, για να περιγράψει διάφορα είδη όγκων, ενώ αργότερα ένας άλλος Έλληνας γιατρός, ο Γαληνός, πρωτο-χρησιμοποίησε τη λέξη «όγκος» γι’ αυτούς τους καρκινικούς σχηματισμούς.

Κι ενώ, παλαιότερα, η σύσταση στους ασθενείς με καρκίνο ήταν να ελαττώσουν τη σωματική τους δραστηριότητα, βάσει των νεότερων μελετών η άσκηση μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους. Αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στο θεραπευτικό ταξίδι του ασθενή με καρκίνο, από τη στιγμή κιόλας της διάγνωσης, φτιάχνοντας ένα ασφαλές πρόγραμμα, απολύτως εξατομικευμένο με βάση τις ανάγκες του.
Και αν η άσκηση έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να δράσει ακόμα και προληπτικά έναντι των διαφόρων μορφών καρκίνου, καθώς μειώνει το οξειδωτικό στρες που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη διαδικασία της καρκινογένεσης, ένα προσαρμοσμένο πρόγραμμα από έναν εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή μπορεί να βελτιώσει σε πολλά επίπεδα την καθημερινότητα του ογκολογικού ασθενή:
Ενισχύει το ανοσοποιητικό και μειώνει την πιθανότητα μετάστασης ή επανεμφάνισης του καρκίνου.
Βελτιώνει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα ή, αλλιώς, την αερόβια αντοχή.
Προσφέρει μυϊκή ενδυνάμωση και βελτίωση της αντοχής.
Αυξάνει την όρεξη και την ευεξία.
Ανακουφίζει από τα συμπτώματα του καρκίνου.
Συμβάλλει στη μέγιστη λειτουργικότητα του ασθενή.
Βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.
Μειώνει τον πόνο, τη δυσφορία και τα οιδήματα.
Περιορίζει την πιθανότητα εμφάνισης λεμφοιδήματος.
Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να μειώσει και τον χρόνο νοσηλείας.
Μειώνει τη ναυτία που προκαλούν οι χημειοθεραπείες.
Συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της ψυχολογίας, καθώς οι ογκολογικοί ασθενείς πάσχουν συχνά από ανησυχία, κατάθλιψη και μειωμένη αυτοπεποίθηση.
Βοηθά στην πιο γρήγορη επιστροφή στην εργασία, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό όχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά κυρίως για την ομαλή επάνοδο του ασθενή στην καθημερινότητα.

Η Φυσικοθεραπεία στην περίοδο της νόσησης
Όπως προαναφέρθηκε, ο φυσικοθεραπευτής είναι σύμμαχος του ογκολογικού ασθενή από τη στιγμή της διάγνωσης.
Οι ακτινοβολίες, παραδείγματος χάριν, ανάλογα με το είδος, τη διάρκεια, τη θέση και την έκτασή τους, έχουν ως παρενέργεια το κάψιμο και τις ουλές, ακόμα και τη νεκρωτική βλάβη στο σημείο της εφαρμογής τους. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει σημαντικά με ειδικές μαλάξεις, οι οποίες αποσυμφορούν και ενισχύουν την ελαστικότητα του κατεστραμμένου ιστού.
Από την άλλη, εξαιτίας της τοξικότητάς τους, οι χημειοθεραπείες μειώνουν τη μυϊκή μάζα και επακολούθως τη μυϊκή δύναμη (υπολογίζεται μείωση της μυϊκής μάζας κατά ενάμιση κιλό κατά μέσο όρο, αλλά μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 10-11 κιλά), αλλά και την οστική πυκνότητα (μείωση της τάξης του 4-5% στην πάροδο ενός έτους, όταν το φυσιολογικό είναι 0,5-1%), μπλοκάροντας παράλληλα το λεμφικό σύστημα που προσπαθεί να αποβάλει τα κυτταρικά απόβλητα, με αποτέλεσμα να επιβραδύνεται η λεμφική κυκλοφορία. Έτσι, οι ασθενείς νιώθουν αυξημένη κόπωση και μυϊκή ατονία: αφ’ ενός παρουσιάζουν διαταραχές στην κίνηση, αλλά και την ισορροπία, και αφ’ ετέρου παρουσιάζουν μουδιάσματα, μυρμηγκιάσματα και διάφορες νευροπάθειες.
Οι φυσικοθεραπείες, με ειδικές ασκήσεις αλλά και μαλάξεις, βελτιώνουν σε σημαντικό βαθμό τις επιπτώσεις των χημειοθεραπειών, συμβάλλοντας και στην καλύτερη αποτελεσματικότητά τους.

Η Φυσικοθεραπεία σύµµαχος στη µετεγχειρητική αποκατάσταση
Κι ενώ κάποιοι τύποι καρκίνων αντιμετωπίζονται με ακτινοβολίες και χημειοθεραπείες, υπάρχουν και άλλοι τύποι, οι οποίοι είναι χειρουργήσιμοι, με τον ασθενή να μπαίνει στη διαδικασία αφαίρεσης ενός όγκου. Και σε αυτή την περίπτωση, ο εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην ογκολογική αποκατάσταση.
Ένα προσαρμοσμένο στον ασθενή πρόγραμμα φυσικοθεραπειών μπορεί, ακόμα και στην προεγχειρητική φάση, να συμβάλει σημαντικά στη μείωση των επιπλοκών από την επέμβαση. Ιδιαίτερα, όμως, στη φάση της αποκατάστασης, αποδεικνύεται βασικός συνοδοιπόρος του ασθενή.
Για παράδειγμα, σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε αφαίρεση όγκων από τους πνεύμονες, οι φυσικοθεραπείες βοηθούν στην απομάκρυνση των βρογχικών εκκρίσεων, στη μείωση της δύσπνοιας μέσω της εκμάθησης ενός σωστού τρόπου αναπνοής, και στη μυϊκή ενδυνάμωση.
Εξαιρετική βελτίωση στην ποιότητα ζωής και στην καθημερινότητά τους παρατηρούν και οι ασθενείς που πάσχουν από λεμφοίδημα. Το λεμφοίδημα προκαλείται από διαταραχές της λέμφου, όταν έχει προηγηθεί αφαίρεση λεμφαδένων ή τραυματισμός τους. Η λέμφος δεν μετακινείται σωστά, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται ανομοιόμορφα και να παρουσιάζεται οίδημα στην αντίστοιχη περιοχή του σώματος, που με τη σειρά του μπορεί να επιφέρει μυϊκές ανισορροπίες και μυοσκελετικούς τραυματισμούς. Χαρακτηριστικά, οι γυναίκες που καταφέρνουν να νικήσουν τον καρκίνο του μαστού, πάσχουν πολύ συχνά από λεμφοίδημα.
Από τις πρώτες κιόλας μετεγχειρητικές ημέρες, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα με λεμφικές μαλάξεις, με τη βοήθεια μηχανημάτων διαβαθμισμένης συμπίεσης, με ειδικές διατάσεις για την ενδυνάμωση και μέγιστη λειτουργικότητα των μυών του θώρακα και της ωμοπλάτης, αλλά και με ήπια κινησιοθεραπεία για τον περιορισμό του οιδήματος. Δεν είναι καθόλου τυχαίο, λοιπόν, που οι φυσικοθεραπείες θεωρούνται ο πιο δυνατός σύμμαχος στην ογκολογική αποκατάσταση. 

Ο Μιχάλης Σαμαράς είναι φυσικοθεραπευτής
Στη Physionow υπάρχει μεγάλη εμπειρία σε ασθενείς με καρκίνο, με τους ειδικούς να βρίσκονται δίπλα τους σε κάθε βήμα αυτής της μάχης. Λαμβάνοντας το πλήρες ιστορικό του ασθενή και, ταυτόχρονα, κάνοντας μια ενδελεχή κλινική αξιολόγηση, γίνεται με ακρίβεια και ασφάλεια ο καθορισμός των στόχων που χρειάζεται να επιτευχθούν, τόσο βραχυπρόθεσμα, όσο και μακροπρόθεσμα. Τα πλέον σύγχρονα μηχανήματα και εξοπλισμός εξασφαλίζουν φυσικοθεραπείες υψηλών προδιαγραφών, με αποτέλεσμα να βελτιώνεται στον μέγιστο δυνατό η καθημερινότητα, αλλά και η ποιότητα ζωής των μαχητών του καρκίνου.
www.physionow.gr