Planbe team
Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στον πληθυσμό των γυναικών. Σήμερα αν και, σύμφωνα με μελέτες, η συχνότητα εμφάνισής του συνεχώς αυξάνεται εξαιτίας της πρόληψης, του μαστογραφικού ελέγχου και της εξέλιξης της θεραπείας, τα ποσοστά επιβίωσης έχουν επίσης αυξηθεί κατά ένα μεγάλο ποσοστό. Αυτός είναι και ο λόγος που η επίδρασή του στην ψυχολογία των ασθενών έχει κερδίσει το ενδιαφέρον των ειδικών.
Ψυχολογική επίδραση της νόσου
«Ο καρκίνος του μαστού επιδρά καταλυτικά στην ψυχική υγεία των γυναικών. Η κάθε γυναίκα που νοσεί βιώνει με το δικό της τρόπο την ασθένεια, περνά διαφορετικά στάδια κατά την εξέλιξη της νόσου και την κατακλύζουν αρνητικά συναισθήματα. Οι αλλεπάλληλες ιατρικές εξετάσεις, οι χειρουργικές επεμβάσεις, το πρόγραμμα των θεραπειών, η παρακολούθησή της από το ιατρικό προσωπικό προκαλούν στη γυναίκα σοκ, φόβο για το θάνατο, άγχος και αβεβαιότητα», αναφέρει η κ. Μαρία Παπαδάκη, Ψυχολόγος, ΜSc, Συνεργάτης του Metropolitan General.
«Η φάση της διάγνωσης αποτελεί την πιο δύσκολη στιγμή στην εξέλιξη της ασθένειας. Αποτελεί ψυχοπιεστικό παράγοντα. Οι αντιδράσεις ποικίλουν και μπορεί να είναι η πλήρης ενεργοποίηση και αναζήτηση της θεραπείας της ή η πλήρης άρνηση της κατάστασης και αποφυγή οποιαδήποτε ιατρικής βοήθειας. Από εκείνη τη στιγμή αρχίζει να διαχειρίζεται την ασθένεια και θα βιώσει έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις.
Οι πιο συχνές ψυχολογικές επιπτώσεις του καρκίνου του μαστού είναι οι αλλαγές της εικόνας του σώματος, της αντίληψης του εαυτού της, της ποιότητας ζωής της, η μείωση της σεξουαλικότητας, οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη», συνεχίζει η ειδικός.
Η εικόνα του σώματος και η αυτοεκτίμηση
Η εικόνα του σώματος προσδιορίζεται ως ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε το σώμα μας και το πώς αντιλαμβάνονται οι άλλοι το δικό μας σώμα, καθώς και τα συναισθήματα που δημιουργούνται από αυτό. Γι’ αυτό και σχετίζεται άμεσα με την αυτοεκτίμηση. Όπως σχολιάζει η κ. Παπαδάκη, ο μαστός είναι συνδεδεμένος τόσο με τη θηλυκότητα της γυναίκας, αφού αποτελεί σύμβολο της ομορφιάς της, της γυναικείας της υπόστασης και της πηγής απόλαυσης του σεξ, όσο και με τον ρόλο της ως μητέρας.
Όταν νοσήσει μια γυναίκα αισθάνεται το σώμα της διαφορετικό λόγω της μερικής ή ολικής μαστεκτομής, της απώλειας μαλλιών, της τυχόν πρόωρης εμμηνόπαυσης και τις αυξομειώσεις του βάρους της. Όλα τα παραπάνω της προκαλούν ανασφάλεια και αίσθηση απώλειας του ενδιαφέροντος.
Σεξουαλικότητα και συναισθηματική επαφή
«Η ερωτική της επιθυμία επηρεάζεται επίσης εξαιτίας των παρενεργειών της θεραπείας, αλλά και της συναισθηματικής της κατάστασης. Η libido μειώνεται και χάνει την σεξουαλικότητά της, καθώς δεν νιώθει πλέον ελκυστική. Στην ψυχή της κυριαρχεί ο φόβος έκθεσης στον σύντροφό της και το αίσθημα απόρριψης», προσθέτει η ειδικός.
Ποιότητα ζωής και καθημερινότητα
Η ποιότητα ζωής της γυναίκας δέχεται επηρεάζεται πολύ από την ασθένεια, καθώς ο καρκίνος είναι ένας παράγοντας που μπορεί να μειώσει το επίπεδο λειτουργικότητας των ασθενών. Η ποιότητα ζωής, αν μπορούμε να την ορίσουμε, περιλαμβάνει τη σωματική και ψυχική αντίληψη για την υγεία, την κοινωνική και οικονομική υποστήριξη. Οι τομείς που επηρεάζονται είναι το περιβάλλον στήριξης, η οικογένεια, η συναισθηματική ζωή και άλλοι παράμετροι της καθημερινότητας.
Οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις
«Οι σχέσεις στην οικογένεια, καθώς και οι κοινωνικές επαφές της γυναίκας, πολλές φορές τροποποιούνται. Από τη διάγνωση της ασθένειας αναπροσαρμόζονται τα μέλη της οικογένειας και πραγματοποιείται ανάληψη νέων ρόλων και καθηκόντων. Κομβικής σημασίας αποτελεί η ύπαρξη παιδιών στην οικογένεια, καθώς απαιτεί σωστή ενημέρωση και διαχείριση της ψυχολογικής τους κατάστασης. Το κοινωνικό περιβάλλον της γυναίκας βιώνει μία αμφιθυμία μεταξύ της λύπης τους και συγχρόνως της αισιοδοξίας τους. Η γυναίκα επιλέγει είτε την απομάκρυνση και απομόνωσή της, είτε την προσέγγιση και προσκόλλησή της σε αυτό», επισημαίνει η κ. Παπαδάκη.
«Η γυναίκα μπορεί και πρέπει να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις ψυχολογικές διακυμάνσεις της. Όταν εστιάζει στην ίαση και όχι στην ασθένεια, οδηγείται σε μία δυναμική και θετική αντιμετώπιση. Το σύγχρονο μοντέλο υγείας αποδέχεται τη σχέση και την αλληλεπίδραση ψυχής-σώματος. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το άγχος, τα αρνητικά συναισθήματα και η παραίτηση εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα και το καθιστούν ανίκανο να νικήσει την ασθένεια».
Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας
Ο καρκίνος μαστού είναι μία πολυπαραγοντική νόσος και χρειάζεται συνεργασία γιατρού και ψυχολόγου, με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση. Για τους παραπάνω λόγους η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην προσαρμογή της θεραπείας, στην τοποθέτηση νέων στόχων, στην αναπροσαρμογή των κοινωνικών, εργασιακών και οικογενειακών ρόλων, στην υποστήριξη για τους φόβους και στην σωστή διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων. Επίσης, μπορεί να παρέχει συμβουλευτική της οικογένειας.
«Ακόμα και μία δύσκολη εμπειρία, όπως αυτή του καρκίνου του μαστού, είναι μία ευκαιρία να επανεξετάσει μία γυναίκα την ύπαρξή της. Μαζί με τη θεραπεία του καρκίνου έχει τη δυνατότητα να καταφέρει να θεραπεύσει και τις ψυχικές της συγκρούσεις, αλλάζοντας την ζωή της προς το καλύτερο», καταλήγει η κ. Παπαδάκη.